Bu oyunda adalet yok

Tiyatroadam’ın yeni oyunu Nikolay Gogol’ün Müfettiş adlı eserinden uyarlanan “Teftişör”, adaletin olmadığı, ulusların, dillerin ve kavramların birbirine karıştığı, bir ‘yerküre’ de geçiyor.

Öznur O?ra? Çolak
18 Kasım 2018 Pazar, 23:11

    

Oyunun başlamasına on dakika anonsu duyuluyor. Salona giriyoruz. Sahnede, beyaz yuvarlak bir platform, solda ve sağda oyuncuların hazırlanması için ışıklı masa... Oyuncular sahnede hazırlanıyor. Aslında oyun çoktan başlamış. Bir distopyadayız... Bir ülke düşünün her şey deyim yerindeyse kokuşmuş, bürokratik ilişkilerin tepeden tırnağa yozlaştığı ve iktidarın olanaklarını ve çıkarlarını sadece kendileri, yakınları için gözettiği bir ülke. Tüm bunlar çok tanıdık geliyor biliyorum. Oyun, sahnede bulunan platformun yani yerkürenin üzerinde geçiyor. Oyun, bilinmeyen zamanda, bilinmeyen bir yerde, bilinmeyen kişilerle oynanıyor. Yanlış anlaşılmalar üzerine kurulu oyunda oyuncular şive kullanıyor ve bir kişi birden fazla rolü canlandırıyor. Sahne geçişleri ise oldukça başarılı.

Burası tüm kürenin uyum sağladığı “Bulaşık Uluslar Meclisi” teftişi altında uyumsuz bir ülke... Oyunda da sık sık söylendiği gibi ‘Bu oyunda adalet yok!’ Ulusların, dillerin ve kavramların birbirine karıştığı, bulaşık bir yerküre... Tiyatroadam’ın yeni oyunu “Teftişör” bu tiyatroya yakışır biçimde tek kelimeyle iyi çalışılmış. Bu tiyatroya yakışır dememin sebebine gelince; Tiyatroadam 2007 yılında kuruldu ve hatırladığım kadarıyla tiyatroda bugüne kadar “Teftişör”ü de sayarsak 8 oyun sahnelendi. Tüm oyunları seyretmiş bir seyirci olarak söylemeliyim ki hepsi birbirinden iyiydi. Oyuna dönecek olursak, Nikolay Gogol’ün Müfettiş adlı eserinden Oğuz Utku Güneş, Irmak Bahçeci ve Ayşe Ayter’in birlikte uyarladıkları TiyatroAdam’ın “Teftişör” adlı distopik komedyasını Oğuz Utku Güneş yönetiyor. Oyunda, Barış Yıldız, Berk Yaygın, Çağdaş Tekin, Çetin Kaya, Deniz Özmen, Ediz Akşehir ve Gökhan Azlağ rol alıyor.

Bu üçüncü distopya ülkesinin “Başı ve makamları”, Bulaşık Krallık’tan kimliği gizli bir NewLondonlı’nın kente geldiği istihbaratıyla sarsılırlar. Bir otelde konakladığını öğrendikleri BUM Teftişör’ünü her şeyin yolunda gittiğine ikna etmek için harekete geçerler.

Peki acaba kendine “Yürüyen Çiçek” diyen ve yardımcısıyla aynı odada kalan bu adam sıradan bir kişi mi, yoksa içten kaynamalı bu plaj topu ülkesini gerçekten de BUM’layacak olan üst düzey bir Teftişör mü? Burası sürpriz.

Nikolay Vasilyeviç Gogol’ün “Müfettiş” adlı eserinin ilk olarak yayımlandığı 1836 yılından beri geçen 182 senede ne kadar az şeyin değiştiğini gözler önüne seren oyun, hem komik, hem de insanoğlunun yozluğunu ve hainliğini göstermesi bakımından son derece ürpertici ve maalesef sanki bugünü anlatıyormuş gibi çok tanıdık ve gerçek...

Gogol’ün dediği gibi son noktayı koyacak olursak, “Ne gülüyorsunuz? Siz kendinize gülüyorsunuz!”

GOGOL’ÜN ‘MÜFETTİŞ’İ...

Gogol’ün aklını 8 yıl meşgul eden, Müfettiş  adlı oyun, 1836 yılında yayımlandı ve sahnelendi. Gogol, “çarlık yönetiminin çürümüş, kokuşmuş ve çirkefe bulaşmış ilişkilerinin ve taşra bürokrasisinin korku ile bezenmiş aymazlıklarının mizah ve ironin bütün dilsel olanaklarını kullanarak yetkince kotardığı oyununda; aynı bugünün “Teftişör”ünde olduğu gibi iktidardaki ilişkilerin yozlaşmışlığı ve olanaklarını kendi yaşamları için savunurken, halka iktidarın çirkin yüzünü göstererek aşağılayan despotik dayatmalarla hak arama mücadelesinin önünü tıkayan uygulamalarıyla halkın nefretini kazanan çarlık yönetimine bütünlüklü bir eleştiri yöneltiyor.