Türkel Minibaş

Misillemeyle Rus Pazarı Korunamaz!

09 Eylül 2008 Salı

 

Bilmem farkında mısınız, hükümetlerin ekonomi tarihimize armağan ettiği skandallara geçen hafta bir yenisi daha eklendi. Bu seferki büyük olasılıkla tarihe Rusyaya misillemebaşlığıyla geçecek.

Nasıl geçmesin ki! Ticaretten sorumlu devlet bakanımız Rusyanın ticari engellemelerinemisillemeyapmak için Rus mallarına kırmızı hatuygulamasına başlanacağını açıklamış ve Geçen pazartesi uygulama başlamışken AKPnin bir başka bakanı da Yok öyle bir şey, Bakanlar Kurulunda Kürşad Türzmenin önerisi reddedildidemişti!

Anlaşılan, AKPnin içindeki iletişim kanalları yine tıkanmış, kararlar Bakanlar Kurulunun Devlet Bakanına zamanında iletilememişti. İşin bu kısmı AKPnin iç işlerine girer bizi ilgilendirmez ama... Zarara uğrayacak olan da Türkiye!

Zira, misilleme taraflar üzerinde tehdit oluşturduğundan uluslararası ticarette pek başvurulan bir yol değil. Özellikle de global düzenin serbest piyasa ekonomisinde!

Üstüne üstlük misilleme yapmaya kalktığınız enerji gereksiniminizi karşıladığınız Rusya gibi bir devse bir bakarsınız ki kaş yapayım derken göz çıkıvermiş! Zira, uluslararası ticarette misilleme yapabilmek için:

1. İç ve dış siyasi konjonktürün eşzamanlı olarak değerlendirilmesi; uluslararası krizin yaygınlaştığı dönemlere denk getirilmemesi;

2. İhracatçı ve ithalatçının misillemeyle uğrayacağı çıkar kaybının önceden fiyatlandırılması;

3. Misilleme yapılacak ülkeden yapılan ithalatın yerli mal ve hizmetlerle ikame edilebilir ya da... İthalatın farklı ülkeye kaydırılabilir olması;

4. Misilleme yapılacak ülkeye ihraç edilen ürünlerin o ülke pazarında vazgeçilmez olması gerekir.

Kısacası, petrol-doğalgazda bağımlılığı kesinleşmiş bir ülkenin TIRlarını Rusya sınırda bekletti diye misilleme mümkün değil. Hele hele misilleme yapmaya kalktığınız ülkede ithalatçı firmalar ağırlıklı olarak Türk menşeli ise!

Geçen haftaki skandal da zaten böyle oluştu. Gündem çok hızlı değiştiğinden diğerleri gibi kaynadı gitti. Ardında ise:

- Rusyanın kısa süre önce sebze-meyve ticaretine getirdiği engellerin bilinmesine rağmen Kürşad Tüzmenin misilleme önerisini kimlerin danışmanlığında hazırladığı;

- Bakan Tüzmenin Bakanlar Kurulu kararını beklemeden böyle bir uygulamayı neden basına bildirdiği;

- Önerinin Bakanlar Kurulunda kabul edilmeden uygulama aşamasına gelmesinde hangi etmenlerin etkili olduğu;

- Hükümetin devlet bakanlığı görevini verdiği bir siyasinin ardında neden durmadığı ve de...

- Rusların çifte fatura düzenlediğini iddia ettiği Türk menşeli firmalar için nasıl bir uygulamanın düşünüldüğü..

gibi soruları bıraktı.

Rusya pazarını kaybeder miyiz?

Türk-Rus İş Konseyi Başkanı Turgut Gürün açıklamalarına bakılırsa Rusyayla son aylarda yaşanan tıkanıklığın Türkiye ihracatına faturası 1 milyar dolar civarında olacak. Bunun üretici-ihracatçı üzerindeki faturası tabii ki daha ağır olacak.

Öte yandan Türkiye, enerji dışındaki ithalatının büyük kısmını Rusyadaki Türk firmalarından yaptığından Türkiyeden gelen talebin daralması Rusları fazla etkilememekte. Türk firmalarının kazancının düşmesine neden olmakta! Zira:

Türkiyenin Rusyadan ithal ettiği ürünler ağırlıklı olarak doğalgaz, petrol, kömür, petrokimya gibi zorunlu gereksinimler. Dolayısıyla, gümrüklerde oluşan en ufak bir gecikme bile üretim üzerinde etkili olmakta!

Türkiye Rusyadan 30 milyar dolar civarında ithalat yaparken Rusyaya yaptığı ihracat ise 8 milyar dolar civarında. Yani, ithalat ihracatın 3.7 kat üstünde!

Türkiyenin Rusyaya ihraç ettiği ürünler ise Rus pazarının farklı ülkelerden karşılayabileceği ürünler.

Kısacası, Türkiyenin bırakın Rusyaya misilleme yapmasını nazlanması bile söz konusu değil. Hele hele önünde petrol ve doğalgaz talebinin artacağı beş aylık kış mevsimi varken!

[email protected]

www.turkelminibas.net