ABD merkezli Axios'un haberine göre Trump, pazartesi günü İsrail ile İran arasında tırmanan gerilimi geçici olarak yatıştırmayı başardı. Ancak çatışmaların yüzüncü gününe girildiği bir dönemde kalıcı bir anlaşmaya ulaşılamamış olması, kırılgan sükûnetin ne kadar süreceğine dair soru işaretlerini artırıyor.
Trump, bir yandan İran'ın füze saldırısına karşılık vermeden İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu'nun geri adım atmasının zorluğunu kabul ederken, diğer yandan karşılıklı saldırıların bölgesel bir savaşa dönüşmesinden endişe ediyor.
Telefonla yaptığı açıklamada Trump, Netanyahu'yu İran'la yeniden savaşa girmenin İsrail'i yalnız bırakabileceği konusunda uyardığını söyledi.
KRİZ NASIL BAŞLADI?
Gerilim pazar sabahı İsrail'in Lübnan'ın başkenti Beyrut'ta Hizbullah'a ait olduğu belirtilen bir hedefe düzenlediği saldırıyla başladı.
İsrailli bir kaynak, İsrail ordusunun operasyon hakkında önceden ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'nı (CENTCOM) bilgilendirdiğini, ancak Beyaz Saray'a haber vermediğini aktardı.
Bir ABD'li yetkili ise Trump'ın saldırının gerçekleştirilmesinden memnun olmadığını söyledi.
Saldırının ardından İran, daha önce Beyrut'un hedef alınması halinde misilleme yapacağı yönündeki uyarısını hayata geçirerek İsrail'e füze saldırısı düzenledi. Böylece olaylar hızla tırmanmaya başladı.
DİPLOMASİ TRAFİĞİ
ABD'li bir yetkiliye göre Trump, pazar akşamı Netanyahu ile telefonda görüştü ve İran'ın saldırısına karşılık vermemesini istedi.
İsrailli kaynaklar ise Trump'ın Netanyahu'ya, birkaç gün içinde İran'la bir anlaşmaya varılması halinde askeri saldırıların gereksiz hale geleceğini söylediğini aktardı. Trump ayrıca diplomatik sürecin başarısız olması durumunda İran'a yönelik olası bir askeri operasyonu bizzat kendisinin yönetebileceği mesajını verdi.
ABD'li ve İsrailli yetkililer, bu görüşmenin birkaç gün önce yapılan ve Trump'ın savaşın genişlemesinden duyduğu endişe nedeniyle Netanyahu'yu sert şekilde eleştirdiği telefon görüşmesine kıyasla daha sakin geçtiğini belirtti.
Netanyahu ise İran'ın saldırısına karşılık verilmemesinin Tahran'a zayıflık mesajı göndereceğini, bunun hem İsrail'e hem de ABD'ye zarar vereceğini ve Trump'ın yürüttüğü müzakerelerin başarısını tehlikeye atacağını savundu.
İSRAİL SALDIRILARI SÜRDÜ
Amerikan baskısına rağmen Netanyahu, güvenlik toplantılarının ardından Beyaz Saray'a İran hedeflerine yönelik saldırıları sürdürme kararı aldığını bildirdi.
Trump, İsrail'in operasyon hakkında Washington'u çok geç bilgilendirdiğini belirterek, "Uçaklar çoktan havalanmıştı ancak sonunda saldırının kapsamını sınırlamayı başardım" dedi.
İsrailli bir yetkili, Netanyahu ve diğer üst düzey isimlerin saldırıların kapsamı konusunda ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile temas kurduğunu doğruladı.
Bunun ardından İsrail, İran'ın en büyük petrokimya komplekslerinden biriyle bağlantılı tesislerin yanı sıra Tahran'daki başka hedeflere de saldırılar düzenledi. İran ise Tel Aviv'e yeni füze salvo atışlarıyla karşılık verdi.
Pazartesi sabahı karşılıklı iki yeni saldırı dalgası daha yaşanırken, bölge yeniden geniş çaplı bir savaşın eşiğine geldi.
ABD Savunma Bakanlığı'ndan iki yetkili, Amerikan kuvvetlerinin İsrail saldırılarına katılmadığını, ancak İran füzelerinin önlenmesinde İsrail'e destek verdiğini söyledi.
KÖRFEZ'DEN YOĞUN BASKI
Trump, bölgedeki beş farklı ülkeden telefon aldığını ve bu ülkelerin Washington'dan Netanyahu üzerinde baskı kurarak saldırıları durdurmasını talep ettiğini açıkladı.
Trump ayrıca İran'ın pazartesi sabahı ABD yönetimine mesaj göndererek İsrail'in saldırıları durdurması halinde kendilerinin de saldırıları sonlandırmaya hazır olduklarını bildirdiğini söyledi.
Habere göre İsrail, onlarca kritik hedefi kapsayan ve nisan ayından bu yana İran'a yönelik en büyük saldırı dalgasını başlatmaya hazırlanıyordu. Ancak Trump yeniden devreye girerek operasyonun durdurulmasını istedi.
Trump'ın Netanyahu'ya, "Dikkatli olmalısın. Aksi halde çok yakında kendini yalnız bulabilirsin" dediği aktarıldı.
İsrailli bir kaynağa göre görüşme sonunda, İran'ın yeni saldırılar düzenlememesi şartıyla İsrail'in de planlanan operasyonu iptal etmesi konusunda mutabakata varıldı. Bunun üzerine Netanyahu operasyonun durdurulması talimatını verdi.
ABD VE İSRAİL YOL AYRIMINDA MI?
Axios, son gelişmelerin Washington ile Tel Aviv arasındaki stratejik önceliklerin giderek farklılaştığını ortaya koyduğunu belirtti.
Haberde görüşlerine yer verilen bir ABD'li yetkili, "Netanyahu siyasi varlığını sürdürebilmek için savaşın devam etmesine ihtiyaç duyuyor. Trump ise Amerika'daki siyasi konumunu koruyabilmek için savaşın sona ermesini istiyor" ifadelerini kullandı.
