Bugün 7 Eylül Utanç Günü

07 Eylül 2011 Çarşamba
\n

1955 yılında başta Rumlar olmak üzere İstanbulda yaşayan azınlıkların mallarının yağmalandığı; evlerinin, dükkânlarının, çeşitli işyerlerinin, kiliselerinin, sinagoglarının, okullarının yakılıp yıkıldığı o utanılası harekâtın 56. yıldönümü.

\n

O utanç gününde İstanbulda 4.214 ev, 1.004 işyeri, 73 kilise, 1 sinagog, 2 manastır, 26 okul ile aralarında fabrika, otel, bar gibi yerlerin bulunduğu 5.317 mekân saldırıya uğramıştı.

\n

Dışişleri Bakanlığı yetkililerinin Londrada Kıbrıs sorununa ilişkin görüşmeler yaptığı 6 Eylül 1955 günü, saat 13.00te İstanbul Radyosu Atatürkün Selanikteki evine bomba atıldığı haberini duyurdu. Birkaç saat sonra Mithat Perinin sahibi olduğu Demokrat Parti yanlısı İstanbul Ekspresgazetesi Atamızın Evi Bombalandıhaberiyle ikinci baskı yaptı. Ortalama satışı 20.000 olan gazete bu özelsayıyı 290.000 adet basmış, gazete Kıbrıs Türktür Derneği militanlarınca İstanbul genelinde dağıtılmıştı.

\n

Gazetede Kıbrıs Türktür Derneği Genel Sekreteri Kamil Önalın Mukaddesata el uzatanlara bunu çok pahalıya ödeteceğiz, ödeteceğimizi alenen söylemekte de bir mahzur görmüyoruzsözleri yer alıyordu.

\n

Amaca ulaşılmış, halkgaleyana getirilmişti. Kıbrıs Türktür Cemiyetinin önderliğinde çeşitli kuruluşlar ile yerel kalabalıklar dışarıdan getirilmiş takviye kuvvetler aynı anda kentin farklı semtlerinde yağma/talan hareketine giriştiler. Şişli, Taksim, Cihangir, Beyoğlu, Kumkapı, Samatya, Yedikule, Bakırköy, Yeşilköy, Ortaköy, Arnavutköy, Kadıköy gibi gayrimüslimlerin yoğun yaşadıkları semtlerde büyük çaplı saldırılar gerçekleşmişti.

\n

Yağma/talandan yalnızca Rumlar değil Ermeni ve Yahudi yurttaşlarımız da paylarını almış, hatta gözü dönmüş kalabalıklar Beyaz Rus kökenli Türk-Müslüman yurttaşlarımızın mallarına da saldırmışlardı.

\n

Olaylara asker hiç müdahil olmamış, polis ise seyirci kalmıştı. Bunu fırsat bilen saldırganlar mezarlık ve kiliselere de girmişler, mezar taşları kırılmış, kiliselerdeki kutsal resimler, haçlar, ikonalar ve diğer kutsal eşyalar tahrip edilmiş, İstanbulda bulunan 73 Rum Ortodoks kilisesinin tümü ateşe verilmişti.

\n

6/7 Eylül örgütlü faşist/ırkçı bir hareketti. Rumların ev ve işyerleri daha önceden belirlenip işaretlenmiş, 30-40 kişilik gruplar planlı bir biçimde yönlendirilmişti. Grupların kent içi ulaşımı görevlendirilen özel araçlar, kamyonetler, kamyonlar, otobüslerle sağlanıyordu. Yağmalamalar her semtte aynı yöntemle gerçekleştiriliyordu; dükkânların önce vitrinleri parçalanıyor, özel aygıtlarla parmaklıkları kesiliyor, sonra içeri girilip taşınabilir ne varsa yağmalanıyor, taşınamayanlar ise kırılıp dökülüyordu.

\n

Yağma/talan 7 Eylül sabahına kadar sürmüştü.

\n

Dışarıdan getirilen yağmacıların bir bölümü Haydarpaşa Garında yakalandı; Sivastan 145, Trabzondan 117, Kastamonudan 116, Erzincandan 111 kişi getirilip görevlendirilmişti.

\n

Atatürkün Selanikteki evine bomba attığı savıyla Yunanistanda yargılanan Selanik Üniversitesi Siyasal Bilgiler öğrencisi Oktay Engin gıyabında üç yıl hapse mahkûm oldu. Ankara Siyasal Bilgiler Fakültesinde devlet desteğiyle okudu. Bürokraside önce emniyet müdürlüğüne kadar yükseldi, daha sonra Nevşehir Valiliğine (22.02.1992 - 18.09.1993) getirildi. 27 Mayıs 1960 sonrası Yassıadada kurulan Yüksek Adalet Divanında başta Başbakan Adnan Menderes olmak üzere Demokrat Parti yönetimi bu olaylar nedeniyle mahkûm olurken Oktay Engin aklanmıştı.

\n

Olaylar sonrası DP hükümeti zarara uğrayanlara bir miktar tazminat ödedi. 6-7 Eylül olayları yalnızca Rumlara girişilmiş bir harekât değildi; yakıp yıkılan mekânların yüzde 59u Rumlara aitken, yüzde 17si Ermenilere, yüzde 12si Yahudilere, yüzde 12si de Levanten, dönme, Müslüman olmuş Beyaz Ruslar ve çeşitli gayrimüslim gruplara aitti.

\n

Yunanistanla yapılan 1924 mübadelesi sonrasında sayısı yaklaşık 100.000e inen Rum nüfusun çok önemli bölümü 1955 yılından başlayarak İstanbuldan göç etti. Özellikle 1964 zorunlu göç kararı bir dönüm noktasıydı. Yunan uyruklu Rumlarla birlikte yurttaşlarımızdan oluşan Rum nüfus da Türkiyeyi terk etmeye zorlandı.

\n

Bugün İstanbulda çoğu yaşlı yalnızca 2.600 Rum yaşıyor.

\n

Tarihimizdeki utanç günlerini unutmayalım ki tarih tekerrüretmesin.

\n\n

Yazarın Son Yazıları

Veda 28 Eylül 2018
Ağlamak 4 Temmuz 2018
Mutlu sona doğru 22 Haziran 2018
Yorgunluk 20 Haziran 2018
Dertleşme 13 Haziran 2018
Baskın 20 Nisan 2018
İzmir bir başka… 18 Nisan 2018
SAPTAMALAR 2 6 Nisan 2018
Saptamalar 4 Nisan 2018