Otuzlar Almanyası’ndan Bugünün Türkiyesi’ne80 yılda değişimTony Blair, Heidegger ve Neumark

15 Ağustos 2011 Pazartesi
\n

Varoluşçuluğunöncüsü olarak kabul edilen ünlü felsefeci Martin Heidegger (1889-1976) Freiburg Üniversitesi rektörü iken 1933 yılında Nazilerle işbirliği yapmıştır.

\n

1933’te Heidegger faşistlerle işbirliği yaparken, yine aynı yıl Almanyanın ünlü bilim adamı Prof. Fritz Neumark, genç bir akademisyen olarak Hitler rejiminden kaçıyor ve Türkiyeye sığınıyordu.

\n

Daha sonra, 1939 yılında, ünlü Boğaziçine Sığınanlar kitabını yazdı.(*) 1936 yılında İktisat Fakültesinin kuruluşuna öncülük etti.

\n

Prof. Sabri Ülgener başta olmak üzere benim hocalarım, Neumarka asistanlık yaptılar.

\n

Prof. Fritz Neumark kitabında da yazdığı üzere, Almanyadan kaçtıktan sonra eski dostları ikiye ayrıldılar.

\n

- Bir kısmı Hitler rejiminden çekindikleri için Neumarkın mektuplarına yanıt bile vermediler. Rejimle işbirliği yapanlar da vardı.

\n

- Buna karşılık diğer bir bölümü, onunla daha yoğun bir haberleşme içine girdiler. Hatta, Acaba biz de gelebilir miyiz? diye yazanlar bile oldu.

\n

1976-1987 arasındaki birlikteliklerimiz sırasında, bütün bunları bana anlatmıştı.

\n

Otuzlu yıllardan bugüne kadar seksen yıl geçmesine karşın insan ilişkilerinde ve değişme sürecindeki toplumlarda çelişkiler bugün de sürmektedir.

\n

Türkiyedeki dostlarımdan demiyeyim, eski tanıdıklarımdan bir kısmı, aynen Neumark olayında olduğu gibi, benimle temaslarını sınırladılar.

\n

Hatta, negatif bir tutum içine girenler bile oldu. Buna karşılık hiç tanımadığım insanlar destek vermeye başladılar. Destek derken, karşılaştığımızda sevgilerini yüzlerinden ve gönüllerinden belli edenleri kastediyorum.

\n

Gözleri yaşaranlardan elimi öpmeye kalkanlara kadar geniş bir kesim.

\n

Bu, turnusal kâğıdı gibi ayrıştıran bir durum. Kimi elit çevrelerde bu ikiyüzlülüğü daha rahat hissediyorsunuz.

\n

Mütevazı, sade vatandaş sevgi ve gönüldaşlığını kendi üslubu içinde içtenlikle ifade ediyor, sıkıntılarımı paylaşıyor. Eski, kimi seçkin tanıdıklarım ise Neumarkın Almanyada saklanan kimi dostları gibi, yerin altına inip kayboluyorlar.

\n

Toplumsal olaylar genellikle yaşandıkları anda değil, çok daha sonra, kesin çizgilerle ortaya çıkmış oluyor. Hitler döneminde Almanyada; işgalde Fransada olduğu gibi.

\n

Tony Blair hükümeti 2003te Irakın işgali sırasında İngiliz halkına ne gerekçeler söylüyordu? Sonra 2010da Blair çıktı parlamentoda Kusura bakmayın, doğruları söyleyemedim, çok özür dilerim dedi. Dedi de ne oldu? Ünlü felsefeci Heideggeri üniversitelerde okutan Alman hocalar, onun Nazilerle olan işbirliğine acaba bugün, ne kadar zaman ayırıyorlar?

\n

Fritz Neumark 1933te Atatürkün Türkiyesine sığındıktan sonra, eski dostlarının kimileri onu daha çok takdir etmiş; kimileri de Nazi rejimine karşı çıktığı için onu dışlamışlardır.

\n

Bu ikilem bugün Almanyada bir anlam taşıyor mu? Onun düştüğü durumu kimi zaman benimki ile karşılaştırmaktan kendimi alamıyorum.

\n

\n

(*) Prof. Fritz Neumark, Boğaziçine Sığınanlar”, İ.Ü. İktisat Fakültesi, 2006, ikinci baskı

\n\n

Yazarın Son Yazıları Tüm Yazıları