‘Kapital’in İzinde’ Maraton Koşucuları…

15 Aralık 2012 Cumartesi

Yordam Kitap yayınları, ülkemizde Marksizmin önde gelen üç ismi, Nail Satlıgan, Sungur Savran ve E. Ahmet Tonakın uzun yıllara yayılan çalışmalarından kurguladıklarını, Kapitalin İzindebaşlığı ile yayımladı. Yazarlar, Kapitalden hareketle okurlara Marxı aktarıyorlar; eleştirilere cevap veriyor, yer yer yeniden yorum getiriyor ve büyük usta Marxın dünya durdukça bitmeyecek teorik inşasına, bir tuğla da onlar koyuyorlar. \n

\n

Nail, Sungur ve Ahmet ile tanışıklığımız çok eskilere dayanır. 1984-85te 11. Tezi tasarlayan ve hayata geçiren ekibin içindeydik. 12 Eylül sonrasının Türkiyesinde bir dergideğil, kitapformatında çıktı 11. Tez. Rejimin polis baskısına karşı koyabilmenin bir yolu olarak Nail ile Sungur, sol camiadaki liberalizme savruluştan çok rahatsızdılar. İtiraf edeyim, zaman zaman bu endişelerini abartılı bulmuştum, ama onlar haklı çıktı. Özellikle eski Birikim çevresinden yayılan sivil toplumculukvirüsünün solda bu kadar tahribat yaratacağını öngörmüş ve buna karşı sınıf optiğinden dünyayı anlamak ve dönüştürmek perspektifine herkesi davet etmişlerdi. 11. Tez, bu çabaların ürünüydü. Bir hayli bilgi üretildi ama ne yazık ki sürmedi. \n

\n

Ahmet Tonak ile ayrı bir dostluğumuz vardır yine eskilere giden. Yolumuz 1993 yılında Robert Kolejin kapısında kesişti. Onun oğlu Ali ile benim büyük oğlum Nehir, sınıf arkadaşıoldular, birlikte büyüdüler. Bugün hâlâ sıkı dostlar…\n

\n

*** \n

\n

Marxın izindeki bu maraton koşucularının Kapitalin İzindeye katkılarına geçeceğim ama aynı yolda bugüne kadar yaptıkları çalışmaların bir kısmını aktarmak isterim. Nail ile Sungur 1980 öncesi İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesinde asistandılar. 12 Eylül-YÖK döneminde üniversiteden ayrıldılar. Nail, İstanbul Üniversitesi Mezunlar Cemiyeti çatısı altında çalışmalarını sürdürdü, Türkiye sol siyasetinin teorik ve pratik eylemliliğinden hiç kopmadı, fedakârca, önemli sağlık sorunlarına rağmen hep destek verdi, katkıda bulundu. Birkaç yıl önce, Kapitalin I. cildinin ortak çevirmenliğini (Mehmet Selikin 1966-67 çevirisinden hareket ederek) üstlendi; daha önce Almanca aslından yayımlanmamış uzun bir bölümü çevirdi ve ciddi bir çabanın ürünü olan ayrıntılı bir sözlüğü de çalışmaya ekledi. \n

\n

Sungur Savran, doktora çalışmalarından başlayarak politik iktisadın Marxtan önceki en büyük temsilcisi Ricardo ve onun yapıtlarını yayına hazırlayan Piero Sraffa üzerine çalıştı. Sungur, Sraffanın katkısını Marxı eleştirmek için kullananlara karşı yürüttüğü polemikle ünlüdür. O da Nail gibi gibi,12 Eylül-YÖK döneminde üniversiteden ayrıldıktan sonra Türkiye üniversitelerine tekrar dönmedi ve yine Nail ile birlikte sol, sosyalist eylemliliğin hep içinde oldu, parti, sendika çalışmalarına katıldı.E. Ahmet Tonak ise 1968 kuşağının Harun Karadeniz ekibindendir. Lisansı İTÜden, mühendislikten. İktisada sonradan giriş yaptı. Marksist formasyonunu ABDde edindi. Uzun yıllar orada hocalık yaptı. Anwar Shaikh ile birlikte kaleme aldığı ve 2012de Milletlerin Zenginliğinin Ölçülmesi: Ulusal Hesapların Ekonomi Politiği başlığı altında Türkçede yine Yordam Kitaptan yayımlanan çalışmaları 1994’te Cambridge University Press tarafından İngilizce yayımlanmıştı. Ahmet, halen Bilgi Üniversitesinde hoca ve haftada bir gün Birgün gazetesinde yazar. \n

\n

***\n

\n

Maratoncuların, Kapitalin İzindede yer alan yazılarının odağında Kapitalin çekirdeğini oluşturan değer ve artı-değer kavramı, derlemenin ilk iki bölümünde inceleniyor. Oradan değerlerin fiyatlara dönüşümü sorunsalına geçiliyor. Nail Satlıgan, dış ticaret yoluyla sömürüsorunsalını eşitsiz değişimyaklaşımı içinde inceleyenleri eleştirip oradan finans kapitalin çelişkilerini ve bunalımın kronikleşmesini inceliyor. Üretken ve üretken olmayan emek, özellikle çağımızın büyük tartışma konularından biri. Bunları ayrıştırmak ve bu kavramlar üstünden sınıf tahlilleri de önemli. Ahmet Tonak bu sorunu, Savran ve Yiğit Karahanoğulları ile birlikte gündeme getiriyor; tartışıyor. Yine Tonak, Milletlerin Zenginliğinin Ölçülmesinde incelenen temel sorunu açıyor; güncelleştiriyor: üretilen sorular, dört makale ile Türkiye ve ABD koşullarına taşınıyor. \n

\n

Özellikle kapitalizmin tarihinin en derin krizlerinden birini yaşadığı günümüz koşullarında, yeniden keşfedilen Marxa, onun yöntemiyle dünyayı anlama ve değiştirme çabasında olanların, insanlığın, büyük bir minnet borcu var. Onun izinde, onun büyük dünya şantiyesine tuğla taşıyan, ören Nail, Sungur ve Ahmete de teşekkür borcumuz var.

\n

Yazarın Son Yazıları

27 Şubat 2013