Güç Dengesi Değişiyor,Silahlanma Hızlanıyor

12 Ekim 2011 Çarşamba
\n

\n

Küresel kapitalizmin eşitsiz gelişme yasası işliyor ve finans kapitalin merkezi ABD inişe geçerken enerji ve sanayi kapitalizmiyle yükselen yeni ittifak BRICin dünya gayri safi hasılasındaki payı artıyor. BRIC, bilindiği gibi, Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çinden oluşuyor. Değişmeye başlayan güç dengeleri silahlanma yarışına da yansıyor ve yükselen güçler, askeri harcamalarını hızla arttırıyor, ABD ile aralarındaki büyük askeri güç farkını daraltmaya çalışıyorlar.

\n

ABD emperyalizmi, küresel krizle birlikte hızla zemin kaybetmeye başladı. 1990’da dünya hasılasındaki payı yüzde 26 olan ABD bu payını 2000 yılında yüzde 30un üstüne çıkarmıştı. 63 trilyon dolara ulaşan 2010 dünya hasılasında ise ABDnin payı yüzde 23e inmiş durumda. Buna karşılık, Çin, 1990da yüzde 1.6 olan hasıla payını bugün yüzde 10a yaklaştırıyor. Brezilyanın payı yüzde 3.5e, Hindistanınki yüzde 3e, Rusyanınki yüzde 2.5e yaklaşıyor. BRIC adı altında ittifak kuran bu güçler, böylece 1990da yüzde 7.5 olan hasıla payları, 2010’da yüzde 18e çıkararak toplamda ABDye yakınlaşmış durumdalar.

\n

***

\n

Dünya gelir dengesindeki değişim, silahlanma yarışına da yansıyor. Yükselen Çin başta olmak üzere, BRICin diğer müttefikleri askeri harcamalarını arttırıyorlar. Kısa adı SIPRI olan (Stockholm International Peace Research Institute) İsveç merkezli düşünce kuruluşu, 2010’da 1.6 trilyon doları bulan ve yüzde 43ü ABDye ait olan askeri harcamalarda, Amerikan emperyalizminin hız kestiğini, buna karşılık Çin, Rusya ve Hindistanın silah alımlarını hızlandırdığını, ordularını daha çok donattıklarını bildiriyor.

\n

\n

SIPRIye göre 2001-2010 döneminde dünyada askeri harcamalar yüzde 50 arttı. Dünya hasılasının her yıl ortalama yüzde 3e yakını askeri harcamaya gidiyor. Aynı kaynağa göre, 2001-2010 döneminde ABDnin askeri harcamaları yüzde 81, Çininki ise yüzde 189 arttı. Yine aynı dönemde askeri harcamalarını diğer BRIC üyeleri de arttırdı ve Rusyanınki yüzde 82yi, Hindistanınki yüzde 54ü geçti. 2010 yılında ABDnin 687 milyar dolarlık askeri harcamasına karşılık BRICin harcamaları 230 milyar dolar olarak gerçekleşti ve dünya askeri harcamalarının yüzde 14ünü buldu. Hatırlatalım: ABDninki yüzde 43.

\n

Başka bir deyişle, bugün ABDnin 3 olan askeri gücüne karşılık, BRICinki henüz 1, ama fark azalıyor. Bu arada, BRICe yakın duran İranın askeri harcamaları SIPRI yıllıklarında düşük görünüyor. En son veri 2008 yılına ait ve ona inanırsak, İranın askeri harcaması 7 milyar dolar ile Türkiyeninkinin neredeyse yarısı kadarmış!.. Oysa, yaygın kanı şu ki; İran silahlanmaya büyük bütçeler ayırıyor, hatta nükleer silahlara sahip olmaya çalışıyor.

\n

Önceki iki büyük krizini iki dünya savaşı çıkarıp milyonların cesetlerine basarak aşan emperyalizmin, bugünün krizinden de dünyayı ya da bazı bölgeleri ateşe vererek çıkmayı denemesi ihtimali, tüm halkların ortak kaygısı.

\n

\n\n


Yazarın Son Yazıları

27 Şubat 2013