‘Fidel Sonrası’ Küba Nereye?

21 Nisan 2011 Perşembe
\n

Ekonomik açılımdan yanayız. Ama kapitalist olmak istemiyoruzdemişti Castro yıllar önce kendisiyle Romada yapmış olduğum görüşmede ve ardından eklemişti; Kübada biz kapitalizme geri dönmeyeceğiz!(Milliyet, 24 Kasım 1996)

\n

İtalyan başkentine bir FAO toplantısı için gelmiş olan Küba lideri artık 70ine varmıştı ve toplantı koridorlarında en çok konuşulan konulardan biri, ünlü devrimcinin gitgide bozulan sağlığıydı: Castro artık eski Castro değil!deniyordu: Eli kulağında yönetimi bırakırsa şaşmamak gerek!

\n

Eski tüfek Castro dizginleri dört yaş küçük olan kardeşi Raul Castroya devretmek için ne var ki bir on yıl daha bekledi

\n

Küba 2006dan bu yana, ilk başta çaktırmadan arka plandan daha sonra giderek fiili biçimde dümene geçen Raul Castro tarafından yönetiliyor.

\n

Bir süredir Fidel sadece simgesel anlamda sürdürdüğü parti yönetimini de terk ederek önceki gün tamamen kenara çekildi.

\n

85’lik liderin devre dışı kalmasıyla birlikte, tahmin edildiği gibi yerine 80ini deviren küçükkardeş Raul, komünist parti genel sekreterliğineseçildi.

\n

Bundan böyle Raula bir şey olursa, ikinci sırada nöbeti devralmak için bekleyen 80lik Jose Ramon Machado var.

\n

Machadonun yerini alacak üçüncü sıradaki isim de gene 79 yaşındaki Ramiro Valdes!

\n

Bu geriatrik düzen”; Kübanın en üstünden gelinmez sorunu.

\n

Devrimin eski kadroları -muhafazakâr tüm rejimlerde olduğu gibi!- gençleri bir bir budamış. Dünyanın hızla evrilen şartlarına ayak uydurmakta zorlanıyorlar...

\n

Havana Vietnam’a öykünüyor

\n

Küba komünist partisinin hafta başında büyük bir tantanayla gerçekleştirdiği perestroyka kongresinintemel meselesi işte bu: Değişim!

\n

Değişim arzulanmakla birlikte, bu sözcük hiçbir suretle kullanılmıyor.

\n

Fidel sonrasını hazırlayankongrenin meramı baştan sona bu olsa da devrimin geriatrik bekçilerini ürkütmemek adına değişim”, “reform”, “perestroykadeyimleri bir yana itilerek, yalnızca Küba modelinin güncelleştirilmesindensöz ediliyor.

\n

Mevcut modeligüncelleştirmek için, Küba, Vietnamı örnek almaya niyetleniyor.

\n

1986’da ekonominin liberalleştirilmesini içeren doi moireformlarıyla Vietnam çünkü büyük sıçramalar yapmış.

\n

Öyle ki henüz yeni döndüğüm Vietnamda hayat -milattan önce ve sonra gibi- doi moi öncesi ve sonrası diye ikiye ayrılıyor.

\n

86’dan önce dünyanın en fakir üç ekonomisinden biri olan ülke, bugün Çin ve Hindistandan sonra Asyanın en hızlı büyüyen üç ekonomisi arasına girmiş durumda.

\n

Mucize”, “planlı piyasa ekonomisi”/“sosyalist pazar ekonomisi tabir edilen karma ekonomi modeliylegerçekleştirilmiş.

\n

Vietnamlı artık ev/araba sahibi olabiliyor; yurtdışına -çok pahalı da olsa!- imkânları dahilinde çıkabiliyor, özel girişimve dış yatırımlara olanak tanınıyor.

\n

Buna karşın Çin gibi çoğulculuğa geçit vermeyen sistem, -komünist!- tek parti boyunduruğunda yönetiliyor.

\n

Komünizmin son \t\t\t\tkalesinde karneli yaşam

\n

Küba için, Vietnamın çeyrek asır öncesinde fitillediği bu reform süreci ne yazık ki hâlâ ışık yılı uzaklığında.

\n

Kübaya en son 97 yılında gitmiştim

\n

Hâlâ inanılmaz çağdışı bir vesika sistemiuygulanıyordu...

\n

Kübalılara adam başı ayda topu topu üç kilo pirinç ve şeker, bir kilo patates, yarım kilo kurufasulye ve balık, iki biftek (tavuk ya da sosis), bir paket makarna, hasat durumuna göre sebze-meyve, bir şişe rum, birkaç şişe bira, altı paket sigara, iki puro, dört kutu kibrit ve bir tüp dişmacunu veriliyordu.

\n

Yıl 2011... Havanada aynı karne/vesika sistemigeçerli...

\n

Özel girişim, Kübayı ziyaret ettiğim yıllarda ufak restoran-kafe işletmeciliği, tamircilik, çarşı pazarda elişi eşya satıcılığı ve taksicilikten öteye gitmiyordu.

\n

Kübada özel girişim bugün hâlâ bu küçük faaliyetlerle sınırlı

\n

Komünist partinin adı konmayan son reformkongresi ardından, Küba yurttaşları yurtdışı seyahatlerinin hâlâ serbest bırakılıp bırakılmayacağını, özel araba-ev sahipliği hakkının çıkıp çıkmayacağını bilmiyorlar

\n

Küba blogcularının yaptıkları ilk değerlendirmelere bakılacak olursa, devrimin yaşlı bekçilerinin doğal süreçle tasviyesinden önce Karayip usulü bir doi moi” -bizzat Raul Castro tarafından arzulansa dahi- beklemek için henüz çok erken.

\n

***

\n

Bedri Baykam ve Tuba Kurtulmuşun süratle sağlıklarına kavuşmalarını diliyor, uğradıkları vahşi saldırıyı lanetle kınıyorum.

\n\n

Yazarın Son Yazıları

Koronayla dans 18 Haziran 2020
Roma açık şehir 28 Mayıs 2020
Umut, korku ve öfke 21 Mayıs 2020
Nefretin zaferi 17 Mayıs 2020
Yeni virüs sarışın 14 Mayıs 2020
Şalom aleykem 10 Mayıs 2020
Yarın korkusu 3 Mayıs 2020