‘Sivilleşme’ ve Devri Sabık

07 Ağustos 2011 Pazar
\n

Vatanın başsayfasında dün, El Paisden bir alıntı vardı

\n

İspanyol gazetesi El Pais”: “Türkler ordunun sivil kontrole alınmasında ülkemizi örnek alıyordemiş. Bunun kanıtı olarak ta, 82de ilk kez sivil başbakanGonzalez öncülüğünde yönetilen İspanyadaki bir askeri tören resmini; son YAŞ fotoğrafıyla yan yana koyarak, aralarındaki benzerliğe dikkat çekmiş”!

\n

Türkiye uzmanı(!) Juan Carlos Sanzın imzasını taşıyan İspanyanın diktatör Franco rejiminden sonra yaşadığı demokrasiye geçiş sürecinin Türkiyede çok iyi incelendiği yorumu yapılmış(!)

\n

Tek kareyle yorum yapıldığında; işte ortaya böyle vahim yanılgılar çıkıyor.

\n

‘Fotoğraf’ ve film farkı

\n

82’de Gonzalezin sivilleşmeyle simgeleşen o meşhur töreni yönettiği dönemde ben İspanyadaydım. Dondurulan iki fotoğraf karesinideğil; orada ve burada çekilen filmi baştan sona -heyhat!- izledim.

\n

İspanyanın demokrasiye geçiş serüveninianlattığım Bir Kanlı Gülkitabımda o törenden bakın nasıl söz etmişim:

\n

İktidarı devraldığı 20 Aralık 1982yi izleyen ilk günlerde İspanyanın genç başbakanı ilk resmi ziyaretini bir bayram vesilesiyle kara kuvvetlerine yaptı. O zamana dek sosyalist lideri,Vyakalı kazaklarla görmeye alışık İspanyol halkı, karşısında koyu renk takım elbiseler içinde son derecede resmi yeni bir Felipe Gonzalez buldu. Gonzalezin yaptığı konuşma, sosyalistlerin ve İspanyol demokratlarının yıllardır beklediği konuşma değildi. İspanyol aydınları, Gonzalezin ilk ağızda ordudan Frankocu dikta rejimine bağlı kişilerin temizlenmesini ve ordu saflarından atılmış olan Demokratik Ordu Birliği(UMD) grubunun affedilerek geri dönmesini bekliyordu.

\n

Gonzalez, aydınları düş kırıklığına uğratmayı yeğledi ve bunların hiçbirini söylemedi. Tam aksine, İspanyanın yeni başbakanı orduya saygılı, konformist, temkinli bir konuşma yaptı. Ama sosyalistlerin iktidarı devralışından bir yıl sonra Savunma Bakanı Narcis Serra hava, kara, deniz kuvvetleri arasında bölüştürülen yetkileri elinde toplamaya başlayacaktı. 1984’deki bir yasa ile bu de factodurum yasal bir nitelik kazandı. Bundan böyle ordu harcamaları, tayinler, kariyerler üzerinde tek karar mercii Savunma Bakanı oluyordu….

\n

Bunlar olurken çok gözlemcinin sorduğu soru İspanyol Sosyalist İşçi Partisinin ordu içinde nasıl böyle köklü bir dönüşümü gerçekleştirebildiği idi. Bu dönüşüm, büyük ölçüde sosyalistlerin ikna gücüyle yani ordunun rolünün demokrasiyi bastırmak değil, ülkeyi dış düşmanlardan korumak olduğunu izah etmekteki başarısı sayesinde oldu. Sosyalistlerin ordu reformunun bir sırrı da ordu mensuplarını çok memnun eden savunma malzemesinin yenilenmesinde gösterdikleri gayretti. Sosyalistler, bir yandan orduda general sayısını düşürürken bir yandan ordu modernizasyonu için ciddi gayret içine girdi. Bu gayretle İspanyol ordusunun düzeyi NATOda en iyi teçhizatlı orduların düzeyine ulaştı.

\n

Öte yandan generallerin ve yüksek düzeyli ordu mesuplarının sayısının azaltılması ani bir emekliye ayırma operasyonu şeklinde yapılmadı. Bu yüzden partinin sol kanadının ve komünistlerin şiddetli tenkitleri altında kalan sosyalistler, bunu da diplomatik bir şekilde, emeklilik yaşını bekleyerek yaptı. Burada da geçmişten şiddetli kopuşyerine doğal bir geçiş sürecipolitikasının olumlu meyveleri görüldü.

\n

Gelişmenin en ilginç sonucu.. ordunun... 4 yıl öncesine nazaran sosyalistlere karşı çok daha olumlu tutum içine girmeleriydi.(s. 138-141)

\n

Erdoğan-Gonzales ‘Demokrasi’ farkı

\n

Demek ki neymiş?

\n

İspanyada bütün bunlar askerleri aşağılayarak yapılmamış!”.

\n

Ordu reformu”; “diyaloğuyok sayarak gerçekleştirilmemiş.

\n

Bir Kanlı Gülde yer alan ve reformları yöneten Gonzalezle yaptığım bir söyleşide dönemin başbakanı özellikle bunu: Reformları öyle bir şekilde yaptık kidiyerek vurguluyor; Silahlı Kuvvetler de bunun makul bir süreç olduğunu ve milli savunma için olumlu olduğunu anladıdiyordu.

\n

Türkiyedeki ortam bu mudur?

\n

Eski Genelkurmay Başkanı Işık Koşaner daha yeni; ordu mensubu evrensel hukuka aykırı biçimde tutuklu bulunmaktadır. Bu durum, çok kez yetkili makamlara anlatılmasına rağmen yasal çerçevede bir çözüm bulunamamıştır. Buna daha fazla katlanamamdiyerek istifa etmedi mi? \tHal böyleyken karşılıklı anlayışa dayanan makul bir süreçten söz etmek mümkün mü?

\n

İspanyada bahis konusu demokrasiye geçip döneminde sadece 30 üniformalı” - 81 darbe teşebbüsüne bilfiil kanıtlanan suçlarla katılmaktan!- demir parmaklıklar ardındaydı. Darbecilikten”, hapse gönderilen yalnızca, bir sivil isim vardı.

\n

İspanyada söz edilen dönemde yayımlanmamış kitaplar imha edilmiyor; medyada yandaş olmayan gazeteciler arasındayaprak dökümü yaşanmıyor, basın özgürlükleri kısıtlanmıyordu.

\n

İspanyadaki süreç bir demokratikleşmeydi”.

\n

Sürecin yöntemleri demokratikti.

\n

Bizde ise bir devri sabıkyaratılıyor.

\n

İspanyol meslektaş yalnızfilmin akışınıkaçırmakla kalmamış; iki fotoğraftaki iki başbakan, Gonzalez ve Erdoğan arasındaki kıyası fena ıskalamış.

\n\n

Yazarın Son Yazıları

Koronayla dans 18 Haziran 2020
Roma açık şehir 28 Mayıs 2020
Umut, korku ve öfke 21 Mayıs 2020
Nefretin zaferi 17 Mayıs 2020
Yeni virüs sarışın 14 Mayıs 2020
Şalom aleykem 10 Mayıs 2020
Yarın korkusu 3 Mayıs 2020