Fransa Cumhurbaşkanı ABD’ye yüklenirken NATO Genel Sekreteri, ‘ABD olmadan olmaz’ dedi

Atlantik Okyanusu’nun iki yakasındaki müttefikler arasında, siyasi, askeri ve ekonomik alanlarda yaşanan pürüzler ve Suriye sahasında ortaya çıkan görüş ayrılıkları, bir kez daha NATO’nun sorgulanmasını beraberinde getiriyor. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, ‘Şu an deneyimlediğimiz şey NATO’nun beyin ölümüdür’ ifadelerini kullandı.

cumhuriyet.com.tr
08 Kasım 2019 Cuma, 00:01

Atlantik Okyanusu’nun iki yakasındaki müttefikler arasında, siyasi, askeri ve ekonomik alanlarda yaşanan pürüzler ve Suriye sahasında ortaya çıkan görüş ayrılıkları, bir kez daha NATO’nun sorgulanmasını beraberinde getiriyor. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, başta Ankara ve Washington yönetimleriyle yaşanan uyuşmazlığa işaret ederek, “Tanık olduğumuz şey, NATO’nun beyin ölümüdür” ifadelerini kullandı. Macron, Washington’a güvenerek hareket edemeyeceklerini savunurken, NATO Genel Sekreteri’nden “Avrupa Birliği (AB), Avrupa’yı savunamaz” çıkışı geldi. 

‘UÇURUMUN KIYISINDA’

İngiltere’de yayımlanan The Economist dergisiyle 21 Ekim’de, Elysee Sarayı’nda yaptığı röportaj dün yayımlanan Macron, NATO müttefikleri arasında koordinasyon bulunmadığı uyarı yaptı. ABD Başkanı Donald Trump’ın, “Avrupa projesi”ne inanmadığını belirten Macron, İngiltere’nin de Avrupa Birliği’nden (AB) çıkış sürecinin (Brexit) Birlik’e zarar verdiğini vurguladı. Trump’ın geçen yıl ticari ilişkilerle ilgili bir konuşmasında AB’yi “hasım” olarak tanımlaması ve İngiltere’yi sıkı bir Brexit için teşvik etmesi, Avrupa’da ciddi tepkiye neden olmuştu. Macron röportajında, çok taraflılılık ilkesine karşın tek taraflı hareket eden ABD’nin “Avrupa’ya sırtını döndüğünü” vurguladı. Avrupa’nın savunma işbirliğini güçlendirmesi, Avrupa Ordusu için hazırlık yapılması önerilerini uzun süredir dile getiren Macron, daha önce Batı Avrupa’nın savunulmasında ABD’yi kritik önemde gören İngiltere ve kimi ülkelerden tepkiyle karşılaşmıştı. Avrupa’nın “uçurumun kenarında” durduğu değerlendirmesinde bulunan Macron, “Şu an deneyimlediğimiz şey NATO’nun beyin ölümüdür” dedi ve Avrupa’nın “uyanması” gerektiğini, kendisini jeopolitik özne olarak düşünmediği sürece “silineceğini” savundu.

TÜRKİYE’YE SUÇLAMA

Macron röportajında NATO içerisinde koordinasyon sorunları olduğundan söz ederken ABD ve Suriye’deki Barış Pınarı Harekatı, nedeniyle Türkiye’ye dönük de suçlamalarda bulundu. “ABD’nin bağlılığı açısından NATO’nun gerçekliğini yeniden değerlendirmemiz gerektiğini düşünüyorum. ABD ve NATO müttefikleri arasında stratejik karar alma aşamasında koordinasyon yok. Çıkarlarımızın tehlikede olduğu bir alanda ise, bir başka NATO müttefiki olan Türkiye’nin koordine edilmemiş saldırgan eylemleri var” ifadelerini kullandı. Türkiye’nin NATO’dan çıkarılmasının, örgütün çıkarına olmadığı” değerlendirmesinde bulunan Macron, “ancak üye devletler NATO’nun ne olduğunu yeniden düşünmeli” şeklinde konuştu. 

Fransa Cumhurbaşkanı, Kuzey Atlantik İttifakı’nın temellerine ilişkin de sorgulamalarda bulundu. NATO’nun, müttefiklerden birine yapılan saldırının diğerlerine de yapıldığını öngören 5. Maddesi’nin geçerliliğine hâlâ inanıp inanmadığına yönelik soruyu ise “Bilmiyorum. 5. Madde yarın ne ifade edecek ki?” şeklinde yanıtladı. Macron, Rusya ile stratejik bir diyalog içine girilmesini önerdi. 

‘AB SAVUNAMAZ’

Fransa Cumhurbaşkanı’nın çarpıcı röportajının yankıları sürerken, dün NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg’den de ABD’yi savunan açıklamalar gelmesi dikkat çekti. Stoltenberg, Berlin Duvarı’nın yıkılışının 30’uncu yıldönümü etkinlikleri çerçevesinde bulunduğu Berlin’de ABD’nin Avrupa savunması açısından önemini vurguladı. Stoltenberg, AB savunma entegrasyonu yönündeki çabaları desteklemekle birlikte ABD’nin yerinin doldurulamayacağını belirterek, “Avrupa Birliği Avrupa’yı savunamaz” dedi. Stoltenberg ayrıca Çin donanması ve füze envanterindeki hızlı gelişime işaret ederek Avrupa ve ABD’nin Çin’in büyüyen askeri gücüne karşı işbirliği yapması çağrısında bulundu.