Firavun’un Musa’sı, Aydınlanma Çınarları...
Şükran Soner
Son Köşe Yazıları

Firavun’un Musa’sı, Aydınlanma Çınarları...

22.06.2017 06:00
Güncellenme:
Takip Et:

19 Haziran günlü Cumhuriyet’in manşeti, “Her Firavun’un Musa’sı vardır”, “Aydınlanmanın Çınarları anıldı” başlıklı iki haberle paylaşılmıştı.
Sizinle gazetemiz özeli, ülkemiz genelinde, manşetimizde buluşulan iki başlık arasındaki bağı da oluşturan, ortak değerler, ortak tepkiler, toplumsal birikimler içinde insan üzerinden, tabandan, gönüllülük üzerinden oluşan aydınlanmacı buluşma için de anlamlı geleneksel otobüs yolculuğumuzun izlenimlerini paylaşmalıyım... Gazetenin önünden gönüllü katılımcılar için kalkan iki uzun gece, bir günlük Hacıbektaş etkinliklerine katılma yolculuğuna bedenen katlanmak yeterince zorlu değilmiş gibi... Benim için dayanılmaz çekiciliği, ay farkı ile yitirdiğimiz iki bilge çizgi ve yazım ustası, Sevgili Selçuk kardeşlerin, aydınlanmacılar buluşması için Hacıbektaş’ta gömülmeyi düşünüp seçmelerinin, aydınlanmacılar üzerindeki etkisini gözlemleme aracı olabileceği idi...
Almanya’dan yıllık izinlerini ayarlayarak bir kısmı emekli, bir kısmı işçi ailelerin gelişlerini anma etkinliklerine göre uyarladıklarını gözlemlemek sürprizdi. Alevi, işçi kökenli gurbetçiler Selçuk kardeşlere çok şey borçlu olduklarına inanıyor, sevgiyle vefa borçlarının altını çiziyorlardı. Ağızlarından çıkan her söz, sadece Almanya’da değil, ülkemizde, dünyada yaşanan her toplumsal gelişmeyi, haber açık oturumları, zorlu yaşam, çalışma koşullarına karşın duyarlı izlediklerini, yetmez, Almanya’da inanmayacaksınız ama Türkiye’de de sorumluluk duydukları etkinliklere katılmada sıkı çaba gösterdiklerini ortaya koyuyordu.
Almanya’da zorlu çalışma koşullarında yıpranmış bedenlerinin yarattığı sağlık sorunlarını umursamaksızın, Türkiye’deki yıllık izinlerini Selçuk’lar buluşmasının ardından Sivas Madımak katliamı protestolarına denk gelen tüm etkinliklere de katılmak üzere sevinçle programlıyorlardı. Hele bir kardeşler emekçiler grubu vardı ki... Hiç aksatmadan geçen yıl da geldiklerinde ağabey birkaç çok ciddi hastalıktan ameliyatlı, kız kardeş kırık ayakla çift bastonluydular...

***

Ben de bastonlu olmanın kırık kemik acısını tatmış olarak bu uzun yolculuğa dayanıp dayanamayacağımı sorgularken en çok belki benden genç, ama beden yıpranmışlığında beni geçmiş izlenimi veren bu iki kardeş ile ailelerinin durumlarını merak ediyordum... Otobüsün kalkış saatinden 17 Haziran akşamında benden önce sağanak yağmur nedeniyle gazete binasının içine sığınmışlardı. Sürpriz benim elimdeki baston, ikisi bastonsuz ama benden zor yürüyen bedenleriyle sıkı sıkı kucaklaştık...
Kız kardeş bana dertlenmiş bir daha bir daha kucaklarken, kendi yaşamındaki vahim yeni acıları özetleyivermişti. Torunu beyin ölümü gerçekleşmiş, hastanede yatıyordu. Kızı iş izni alamadan hastaneye gidip geldiği için o, hastane nöbetlerine destek atıyormuş. Ama önceden aldığı uçak biletine bakıp dayanamamış, yola çıkmış, uçaktan iner inmez doğrudan gazeteye gelmişti... “Onları o kadar çok seviyor, bizim için yaptıkları iyilikleri unutamıyorum ki, dayanamadım geldim” demekle yetindi. Otobüs kalkar kalkmaz da yorgunluktan sızıp kaldı...
Otobüsümüzde bu kez daha çok yeni yüz vardı. İstanbul ağırlığı dikkat çekiyordu. Geçmiş yolculuklarımıza da dayanarak, nerede ise başa baş, Alevi ağırlıklıların onurlanmış olma, Selçuk kardeşlerin Hacıbektaş’ı Aydınlanmacı buluşma noktası olarak seçme kararlarını benimsemiş, Alevi olmayanlar dengesinin, İstanbul kökenliler ağırlıklı daha sol yelpazeye dağılmış Aydınlanmacılardan oluştuğu izlenimini alıyorum...
Bire bir tanışma, el sıkışmalarda, ilk sorgulanmamda, “Sizi Maçka Parkı’nda göremedim. Ben iki kez gittim...” serzenişi ile karşılaştım. İçeridekilerin durumlarına ilişkin bilgi isteyenlerin yanında, Cumhuriyet’in tirajını, ekonomik sorunlarını, nasıl yaşamını sürdürebileceğini sorgulayanlar çoğunlukta. Belli ki gazetenin tirajını yükseltmeye yönelik çok kafa patlatmışlar, çeşitli girişimler, kampanyalara dönük önerilerini sayıp duruyorlar. “Ama, nasıl?” nidalarıma öfkeli tepkiler veriyorlar.
Karşı koltuktan hiç susmadan, sabaha kadar bitmez bir enerji ile söylenip duran bir Kadıköylü kıdemli kadın eylemci vardı ki... Ülke, dünya gelişmelerini sosyal medyayı da iyi kullanıyor olarak, ama galiba gidebildiği her etkinlik, her çevreye girip çıkarak, her toplumsal, siyasal sorunu öylesine içselleştirmiş burnunu sokup duruyordu ki... Yolcularını yaşanan siyasal konjektürde, en çok da turizmde kaybetmiş THY’nin uçaklarının referandum süreci, sonrasında kaç umre seferine ayırdığını, Amerika’ya ne kadar büyük sayılarla geçici çalışma için gönderilmiş genç olduğunu resmi istatistikler, dökümleriyle saymakla başlıyor... Aydınlanmacı geçinen her birey için vazgeçilmez sorumluluk olarak gördüğü toplumsal etkinliklere, eylemlere katılımın bir tür haritasını, konudan konuya, eylemden eyleme geçişle, değerlendirme, yorumlarını da katarak sayıp duruyordu...
Bolu-Ankara yolu üzerinde gidiş-dönüş iki gece yürekler ağızda, gözler ışıklı bir topluluk görme özleminde... Bir umut Kılıçdaroğlu’nun “adalet” kampını ziyaret fırsatını yakalamak... Hacıbektaş yoluna saptığımızdan, onların Ankara’dan Düzce hattına geçişleri bir gün sonrasına denk geldiğinden, bu fırsatı kaçırdık...  

Yazarın Son Yazıları

AB’de demokrasi, Türkiye’de otoriterleşme rüzgârları

Avrupa Birliği ülkeleri içinde, Amerika-İsrail birlikteliğinde Ortadoğu ülkelerinde yaşatılanlara, akıtılan kanlara karşı ilk anlamlı karşı duruş İspanya’dan gelmişti.

Devamını Oku
14.04.2026
Şafak sökerken...

Günlük yaşamımız içinde, çoğunlukla yatakta, derin uykuda olmamızdan mı bilinmez, şafağın söküşünü uyanık izlediğimiz günlere ilişkin anılarımızın olumlu izleri kalır.

Devamını Oku
11.04.2026
Ülkemizin geleceği çılgın Trump’ın tuzaklarına bağlı olamaz...

Cumhurbaşkanlığı rejiminde yıllardır sorgulamasız sürdürülebildiği, yapılanların yanlarına kâr kaldığı varsayılan haksızlık hukuksuzlukların yarattığı olumsuzlukların dayanılmaz yükselişi ile içeriden yaratılan çürümüşlüğün saklanamayacağı günler geldi de geçti.

Devamını Oku
07.04.2026
Yerel, küresel kıskacına karşı başkaldırılar yükselişte

Şimdilik bir yılı geçmiş bir süreç içinde, ülkeye yayılmış, kazanılmış belediye yönetimlerine el konması, kayyım atanması uygulamalarıyla, tümü sol kimlikli, ağırlıklı CHP’ye bağlı belediye yönetimlerinin operasyonları ile amaçlanan moral yıkımı, iktidarları adına fiyasko sonuçlar verdi.

Devamını Oku
04.04.2026
Savaş karşıtlığının önlenemez yükselişi

Hafta sonunu, başta Amerika’nın başkenti, önemli bütün merkezlerinde, savaş karşıtlarının çok etkin eylemleriyle aynı merkez içinde on binler, ülke çapında yüz binlerin katıldıkları protesto eylemlerine tanıklık ederek geçirdik.

Devamını Oku
31.03.2026
Savaşın bedelinin en ağırını tarafı olmayanlar ödüyor

Hindistan, Japonya...

Devamını Oku
28.03.2026
Suçluluğun tetiklediği öfkenin katlanılamaz acımasızlığı...

Raylı ulaşım sistemlerinden yararlananlardansanız, siz de benzer pek çok gelişmeye tanıklık etmiş olabilirsiniz.

Devamını Oku
24.03.2026
Dünyayı elinde tutan emperyalizme karşı bağımsızlık savaşları

Dünyayı elinde tutan emperyalizme karşı bağımsızlık savaşları

Devamını Oku
21.03.2026
İçeriden ve dışarıdan saldırılar, ezilmek istenenleri güçlendiriyor...

İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu başta, tutuklanmalarının birinci yıldönümünde, hâlâ pek çok tutuklu sanık belediye başkanları da içlerinde, hâlâ yüksek sayılarda tutuklu için iddianamelerin bile hazırlanamamış olduğu gerçeği ile yüzleşmiş durumdayız.

Devamını Oku
17.03.2026
Ahlak, vicdan, çivileri sökülmüş yeni dünya düzeninde...

Nüfus kâğıdı eskidikçe yeni güne sağlıklı kalkabilmek, elinden geldiğince meslek etiğine de bağlı kalıyor olarak gazeteciliğini sürdürebilmenin önkoşulu uygun saatlerde yatağına girebilmek.

Devamını Oku
14.03.2026
Bu kanıtlarla iddianamelerle yargılama zor zanaat...

Hukuksuz yargılamaların bir yılı aşmış süreçleri içinde ülkemizde yaşayanların bilinçaltlarına yerleşmiş gelişmelerin üzerine, en sonunda başlıyor başlayacak açıklamalarının davullu zurnalı duyurularından sonra, dünkü yargılamanın ilk gününde alınabilmiş yolun bir arpa boyu olduğunu bile söyleyemiyoruz.

Devamını Oku
10.03.2026
İki deli, kafa kafaya, dipsiz kuyuya taş atıyorlar

Amerika’nın başında Trump, İsrail’in Netanyahu olmak üzere, geçtiğimiz pazar günü, İran’a, siyasi liderleri öncelikli hedef alan saldırıda, en ileri teknolojili, en pahalı silahlardan atılan bombalarla başlatılan kanlı savaşın henüz haftası dolmadı.

Devamını Oku
07.03.2026
Dolarla kapatılmış gözler, çocuk, hasta kadın ayırmıyor...

Trump-Netanyahu ikilisinin, pazar sabahı yüzleştiğimiz İran’a ortak saldırılarının kanlı sonuçlarını televizyon kanallarının canlı yayınlarından, yürekler ağızda olası sonuçları üzerinden kaygıyla izlerken öldürülenler, patlamlar üzerinden kanlı haberlerin peşpeşe akması kaçınımazdı.

Devamını Oku
03.03.2026
Tarikatlara çocukları camilere taşıma seferberliği

İnançlar üzerinden, hepsini birden sonuna kadar kullanabilme sayesinde, iktidarlarını koruyabilenlerin önlerini açmaları sayesinde mi?

Devamını Oku
28.02.2026
Anayasal haklar, demokratik düzen arayışlarını kırma savaşları...

Günümüz kuşakları, en sevilen müziklerin taş plaklarının dinlendiği yıllarda kasetin iğnesinin takılarak plağın kullanılamaz hale düşürmesinin acısını bilemezler.

Devamını Oku
24.02.2026
İktidarlarını sürdürmede, hak hukuk, kural tanımazlık...

Çıkmaz sokağa girdiklerini içten içe görebilseler bile, halkımıza, bize, itiraf edecek halleri olacak değil ya.

Devamını Oku
21.02.2026
Siyasi tutuklamalar tek adam rejiminin son dönemlerinin panik fişeği değil mi?

Şakayla karışık Cumhuriyet gazetesinin çatısı altında, uzun yıllar boyunca “sokak gazetecisi” olmakla övünmüş olarak 60. yılıma girmiş bulunuyorum.

Devamını Oku
17.02.2026
İktidarlarının ayakta kalmada son kadrolaşmaları

Başlık elbette gündemimize yeni girmiş son kadrolaşmaların, yeni bakanları ile yargı organlarında yeni görev almak üzere seçilenlerin tümünü birden kapsıyor.

Devamını Oku
14.02.2026
Solun vicdanlı, bilinçli koşucusu Alper Taş

Sınırlı televizyon, video kanallarında en güncel, kritik tartışmalar üzerinden söyleşi konuğu olarak çağrıldığında, öfkesiz, kimseleri incitmek istemeyen üslubu ile gündemdeki en çatışmacı konularda görüşlerini özetlerken dinleme şansını yakalayanların, giderek daha da çok ilgilerini çektiğini umuyorum.

Devamını Oku
10.02.2026
Deprem ülkesinde deprem suçları rekorları kırmanın dayanılmaz hafifliği

Deprem suçları işlemenin, önlem almamanın sorumsuzluklarının karşılığı suçlardan doğrudan sorumlu siyasi erkler, kuşkusuz bina yıkımları, enkaz altında kalanlar, ölen insanlar ile birlikte tüm canlılar, mal kayıplarının ağırlıkları, depremlerin şiddetleri yanında bile bile alınmamış önlemlerle bağlantılı değişiyor.

Devamını Oku
07.02.2026
Bağımlılığın yapı taşları nasıl örülüyor?

Bugünkü yazımın konusunda yine sevgili arkadaşımız Ergin Yıldızoğlu’nun dünkü Cumhuriyet gazetesinde 9. sayfamızda yayımlanan “Ayrılmak zor!” başlıklı yazısının etkisi oldu.

Devamını Oku
03.02.2026
Reha Öz’ü uğurlarken 1980’li yılların canlanan tanıklıkları...

Nadir Nadi’nin, 12 Eylül yönetimine karşı duruşu ile güçlenen, Cumhuriyet gazetesinin, ülkenin her kesimini kapsayan insan hakları gasplarına karşı, ayrımsız sayfalarında yer açması, hak hukuk arayışlarının, savaşımlarının yanında yer alarak yaşatılan acıların haberlerinin sayfalarında paylaşılması, birden çok aralıklarla gazetenin kapatılması kararlarını da getirmişti.

Devamını Oku
31.01.2026
Masis Kürkçügil’le tarih ve siyaset sarkacında

Cumhuriyet YouTube’dan, üç kuşak söyleşileri kapsamında bugün yayına girecek konuğumuz, 1968 kuşağının kuşkusuz en çok okumuş, en çok kitap yayını yapmışlarının başında gelenlerinden Masis Kürkçügil.

Devamını Oku
27.01.2026
‘Keskin kalemi’ yeni kuşakların pusulası

Kendisinin öngördüğü olasılıkların tıpkısının aynısı, kurgulanmış katledilmesi senaryosu için düğmeye basılmasının ardından, arabasının kontak anahtarını çevirmesi ile, bedeninin parçalandığı insanlık dışı bir senaryonun gerçekleştirilmesinden günümüze 33 yılı devirmişiz.

Devamını Oku
24.01.2026
Prof. Dr. Erinç Yeldan’la ekonomiyi masaya yatırınca...

Keşke “Yaşamlarımızı, dün İstanbulluların içini donduran kar yağışı kadar geçici, sonuçları ile içimizi dondurmayacak bir tablodan söz ediyor” diyebilseydim.

Devamını Oku
20.01.2026
Tek adam rejiminde iktidar olmanın keyfi

“Ben yaptım oldu” diyebilmekten geliyor.

Devamını Oku
17.01.2026
Meteoroloji bile güven vermekten çıkarılmışsa...

Önceden kar tatili kararını duyurmuş valilik, “Sadece servisle okula gitmeleri gerekenleri kapsayan bir uygulama olacak” anlamında bir geri dönüş yapmıştı. Yine de gazetenin halen kulanmakta oılduğumuz Şişli’deki binamıza vardığımda, en azından birkaç hafta öncesinde tanıklık etmiş olduğumuz karla kaplanmış karşıdaki mezarlığın ağaçları ile yüzleşeceğimi sanıyordum. Ne gezer, bal gibi de sadece yağmur serpiştiriyordu.

Devamını Oku
13.01.2026
Saray’ın kararı: ‘Seçime kadar bu kadar’

Başlıktan da anlayacağınız üzere, iktidarları adına dün yapılan sonuç açıklamaya göre, emekliler için önerilecek en düşük aylığın 20 bin lira olacağı ilan edildi.

Devamını Oku
10.01.2026
‘Dostum Trump’ın oyunlarında KAMU emekçileri, TÜİK’in sınır yok

Yeni yıla, şova da çok meraklı, ustası olduğunu ortaya koyan kimliği ile öne çıkmaktan vazgeçmeyen Trump, magazin şov yaratma ustası kimliği ile de yeniden seçilmesinden günümüze hemen her gün, kafa karıştıran, birbirinin tersi gibi de görünebilecek çıkışlarıyla hep başrolde, hep gündemde.. Aralık ayı boyunca Ortadoğu haritaları üzerinde, sonuçta Amerikan sermaye çıkarlarını ön planda tutan, elbette iç siyasetin güçlü lobileri ile de anlaşmalı, İsrail’in yanında, Çin’in dünya çapında kazanmakta olduğu gücü frenleyebileceğini düşündüğü siyasal çıkışların peşinde, İran’a çaktırmadan oyun kurduğu, Afganistan’da yeniden Taliban’ı yükselten projelerin peşinden koşturuyordu ki...

Devamını Oku
06.01.2026
Saray ittifakının çözemediği sorunları halının altına süpürme çabaları...

Barış sürecine dönük olarak kamuoyundan uzak tutmaya çalıştıkları aralarında yaşanan tartışmalarda, zaman kazanmaya dönük olarak görüşmeleri erteleyerek zaman kazanma çabaları elbette ilk adım sayılabilir.

Devamını Oku
03.01.2026
Oyalamaca, göz boyamaca...

Tek adam rejimi, müjdeli barış süreci üzerinden sesizliğin korunduğu bir kapalı kutu olarak ileriye dönük zaman, kendi mantığına göre nefes almış oldu.

Devamını Oku
30.12.2025
En kötüsü giden yıl olsun diye diye...

Eski kuşaklardan bellekleri güçlü olan okurlarımız ancak, eski kuşak yazarlarımızın içinden evime, ailemin içine sokacak kadar yakından tanıyıp sevdiklerim arasında yeri olan Asiye Uysal’ı anımsayacaklardır.

Devamını Oku
27.12.2025
Kökünden çürümüş ağaç...

Korunması gereken anıt, gelecek kuşaklar için ders niteliğinde, estetik geniş gövdesi korunabilmişse teknolojik olanaklar kullanılarak yüzyıllar sonrası için bile kalıcı kılınabilir.

Devamını Oku
23.12.2025
Balık baştan kokar...

Hep birlikte ellerimizi ovuşturarak değil de kaygılı; iktidarları ittifakının içinden sızan çatışmacı, bir o kadar da kirliliğin akmasının durdurulamadığı içerikleriyle kamuoyuna fışkıran gelişmeleri izliyoruz.

Devamını Oku
20.12.2025
Yüzlerine gözlerine bulaştıkça ekrandan ekrana koşuyorlar

Dün bu yazıyı girmeye çalışırken ekranlardan “Dünya Türk Dili Ailesi Günü” gündemli kalabalıkların toplanmış olduğu etkinliğin canlı yayını veriliyordu.

Devamını Oku
16.12.2025
Kırk yılda devri âlem

Ülkemizde kültür turizminin gelişiminin öncülerinden Faruk Pekin ile yolculuğumuz 1970 12 Mart’ının öncesi günlerden, Boğaziçi Üniversitesi’nin özerk olabilmesi savaşımına öncülük yaptığı yıllardan başlar.

Devamını Oku
13.12.2025
Kadınlarımızın cinayetleri durdurma savaşları

25 kasım günü, Kartal’dan Yenikapı aktarmalı Şişli’ye geliş yolculuğumda, İstanbul Valiliği’nin, metroların, tüm ulaşım yollarının öğlen saatlerinden önce başlatılmak üzere Taksim çevresine kapatılması kararını ulaşım araçlarından da yapılan duyuruları ile karşılaştım. Geçmiş yıllardan deneyimli kadınlarımızın yapacakları eylemlere sokakların kapatılması, sıkı gaz bombalı, polis çemberleri ile kadınlarımızın içeriğinden henüz haberli olamadığım eylemlerinin gündemde olduğu geçmiş yılların örneklerini gülümseyerek anımsadım.

Devamını Oku
09.12.2025
İstemsiz çözüm üretilemiyor...

Devlet Bahçeli, Abdullah Öcalan, Güneydoğu bölgemizin çözüm sürecinde sorumluluk alanları ellerinden gelen çabaları gösterdiklerinin açıklamalarını sürdürüyorlar.

Devamını Oku
06.12.2025
Delegenin eksiksiz desteği ile gücüne güç katan CHP

Ancak hak-hukuk-adalet adına atılması olmazsa olmaz adımların gecikmesi ile doğrudan bağlantılı gerilim, sorumlulukların gerekleri de düşündürücü, ürkütücü boyutlarda katlanmış oluyor. Abdullah Öcalan kimliği üzerinden Kürt açılımı ile CHP’yi zorlamayı hedeflemiş, MHP-AKP ittifakı hızla sonuç alınabilmesi adına aralarında da çelişkiye düştükçe beklenmedik yeni çarpık gelişmeler ile yüzleşilmiş bulunuluyor.

Devamını Oku
02.12.2025
Meriç Velidedeoğlu; Cumhuriyet Devrimleri; haksız, hukuksuz, eylem karşısındaki savaşımı...

Ord. Prof. Hıfzı Veldet Velidedeoğlu’ndan özel bir paylaşımıyla girmek, eşi olmasıyla onur duyduğu Meriç Velidedeoğlu’nun toplumsal savaşımda soluksuz sürdürdüğü çabalarına geçiş yapmak, sizlerle de paylaşmak istiyorum.

Devamını Oku
29.11.2025