AlUla, son yıllarda açık hava sanatının en heyecan verici merkezlerinden biri oldu. İki yılda bir düzenlenen Desert X AlUla, 2026'daki dördüncü edisyonuyla yine çölün engin manzarasını çağdaş sanatın deneyim alanı haline getiriyor. AlUla Arts Festival'in önemli bir parçası olan sergi, 16 Ocak'ta başladı ve 28 Şubat'a kadar sürecek. Bu sefer "Space Without Measure" (Ölçüsüz Mekân) temasıyla 11 sanatçıyı bir araya getiriyor. Lübnanlı-Amerikalı yazar Halil Cibran'ın şiirlerinden esin alan tema, düş gücünün ve algının sınırsızlığını sorgulatıyor.
2026 edisyonu, projenin dördüncü yinelemesi. Küratörlüğünü Wejdan Reda ve Zoé Whitley’nin üstlendiği sergi Neville Wakefield ve Raneem Farsi'nin sanatsal yönetiminde yapılıyor. "Space Without Measure" teması, Cibran'ın şiirsel dilinden yola çıkarak çölün doğasında zaten var olan bir niteliğe işaret ediyor: Sonsuzluk hissi, sınırların belirsizliği, perspektifin değişkenliği...
Bu yılki sanatçı listesi, çevre sanatının öncüsü Agnes Denes'ten Sudanlı usta Ibrahim El-Salahi'ye, Kübalı-Amerikalı Maria Magdalena Campos-Pons'tan ses sanatçısı Tarek Atoui'ye, Suudi sanatçılar Sara Abdu, Mohammad Alfaraj, Mohammed AlSaleem ve Basmah Felemban'dan Hintli Vibha Galhotra ve Meksikalı Héctor Zamora'ya kadar uzanan geniş bir yelpaze sunuyor.
DÜNYA MİRASI LİSTESİNDE
Kuzeybatı Suudi Arabistan'da konumlanan AlUla, Riyad'dan yaklaşık 1100 kilometre uzaklıkta. Hegra, Suudi Arabistan'ın UNESCO Dünya Mirası Listesi'ndeki ilk sit alanı olarak bölgenin tarihsel önemini pekiştiriyor.
AlUla'yı yeni yeni duymaya başlamamız rastlantı değil. 2000'li yılların başına kadar büyük ölçüde turizme kapalı olan AlUla, 2017'de Royal Commission for AlUla (RCU) kurulmasıyla yeni bir döneme girdi. Bölgenin sistematik araştırması, korunması ve dünyaya açılması süreci başladı. Bu süreç sırf arkeolojik kazılarla sınırlı kalmadı. Otel, restoran, ziyaretçi merkezleri gibi altyapılar da inşa edildi.
Bölgenin jeolojisi de hikayenin bir parçası. Yaklaşık 22 bin kilometrekarelik alanı kaplayan AlUla, milyonlarca yıllık erozyon sonucu biçimlenmiş kumtaşı formasyonlarına ev sahipliği yapıyor. Bu doğal heykeller, gün ışığıyla birlikte renk değiştiren, gölgelerle sürekli dönüşen bir manzara yaratıyor.
KALİFORNİYA’DAN ARABİSTAN’A
Desert X'in kendisi 2015'te Palm Springs yakınlarındaki Coachella Vadisi'nde başladı. Kurucular Neville Wakefield ve Susan Davis, Kaliforniya çölünü arazi sanatı geleneğine modern bir yorum getirerek kullanmayı hedeflediler. İki yılda bir düzenlenen sergi, sanatçıları çöl peyzajıyla doğrudan etkileşime geçmeye çağırıyor.
Desert X'in ilk uluslararası genişlemesi olan AlUla edisyonu 2020'de düzenlendi. Bu karar bir anlamda sembolik: Kaliforniya çölünün land art mirası ile AlUla'nın antik kültürel birikimleri arasında bir köprü kuruldu. Desert X AlUla, her seferinde farklı küratörler ve sanatçılarla yeni bir temaya ev sahipliği yapıyor.
ÇÖLDE SANAT
AlUla'da mekâna özgü bir iş üretmek, teknik ve kavramsal açıdan benzersiz zorluklar içeriyor. Öncelikle iklim: yazın 45 dereceye ulaşabilen sıcaklık, kış gecelerinde sıfırın altına düşebiliyor. Sanatçılar açısından, böyle bir projede yer almak hem zorlu hem de ödüllendirici. Malzeme seçiminden yerleştirme lojistiğine, iklim koşullarından izleyici deneyimine kadar her ayrıntı özenle düşünülmeli. Aynı zamanda, bu tür projelerin sunduğu kaynaklar ve destek, sanatçıların hayal bile edemeyecekleri ölçekte eserler üretmesine olanak tanıyor.
Ayrıca Desert X AlUla, 2028'de açılacak Wadi AlFann (Sanatların Vadisi) projesinin de bir habercisi. 65 kilometrekarelik bu alan, kalıcı arazi sanatı destinasyonu olacak. Dünya çapında sanatçıların eserleri AlUla'nın manzarasına kalıcı olarak yerleştirilecek, bölgenin çağdaş sanat dünyasındaki konumunu daha da pekiştirecek.
