İran ile ABD arasında dolaylı yürütülen nükleer müzakerelerin ikinci turu İsviçre’nin Cenevre kentinde başladı. Görüşmelerin ana gündem maddesini İran’ın nükleer programı ve yaptırımların kaldırılması oluşturuyor.
Taraflar, 6 Şubat’ta Umman’ın başkenti Maskat’ta yeniden başlatılan temasların ardından Cenevre’de ikinci kez bir araya geldi.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, müzakerelerin gün boyu süreceğini ve tarafların görüşlerini arabulucu sıfatıyla Umman Dışişleri Bakanı Badr Albusaidi aracılığıyla ilettiğini söyledi.
Bekayi, ilk tur temasların ardından Washington’ın tutumunun “daha gerçekçi” hale geldiğini savundu.
MASADAKİ BAŞLIKLAR
Tahran yönetimi, görüşmelerin yalnızca nükleer program ve yaptırımların kaldırılmasıyla sınırlı kalmasını istiyor. Washington ise balistik füze programının sınırlandırılması ve Orta Doğu’daki silahlı gruplara verilen desteğin sonlandırılmasını da gündeme taşımayı hedefliyor.
Reuters’a konuşan ve ismini vermeyen üst düzey bir İranlı yetkili, ABD’nin yaptırımlar konusunda “ciddi ve gerçekçi” bir yaklaşım sergilemesinin müzakerelerin başarısı açısından belirleyici olacağını söyledi. Aynı yetkili, Tahran’ın masaya “yapıcı önerilerle” geldiğini ifade etti.
ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ URANYUM TARTIŞMASI
İran yönetimi, 400 kilogramı aştığı tahmin edilen yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokuna ilişkin uzlaşmaya açık olduğunu belirtiyor. Ancak bunun karşılığında ABD’nin İran ekonomisini hedef alan yaptırımları hafifletmesi bekleniyor.
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Hamid Ghanbari, görüşmelerin “yüksek ve hızlı ekonomik getiri sağlayacak alanlarda” somut sonuç üretmesi halinde başarı şansının bulunduğunu dile getirdi.
Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) Direktörü Karim Haggag, olası bir anlaşmanın Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın (IAEA) İran’ın nükleer programına tam erişimini yeniden sağlaması gerektiğini vurguladı.
Haggag, 2015 tarihli nükleer anlaşmaya benzer bir denetim mekanizmasının mevcut krizin yatıştırılması açısından kritik önemde olduğunu söyledi.
HÜRMÜZ BOĞAZI'NDA HAREKETLİLİK
Diplomatik temaslar sürerken İran Devrim Muhafızları’na bağlı Deniz Kuvvetleri, Hürmüz Boğazı’nda askeri tatbikat başlattı. Deniz Kuvvetleri Komutanı Tuğamiral Alireza Tangsiri, boğazın “24 saat gözetim altında” olduğunu açıkladı.
Dünya petrol ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki bu hareketlilik, müzakere sürecine paralel yürütülen bir güç gösterisi olarak değerlendiriliyor.
Tarafların temel başlıklarda uzlaşı sağlayıp sağlayamayacağı ise önümüzdeki günlerde netlik kazanacak.
