Küresel askeri harcamalar, devam eden savaşlar ve artan jeopolitik belirsizliklerin etkisiyle 2025 yılında reel bazda yıllık yüzde 2,9 artış göstererek 2 trilyon 887 milyar dolara yükseldi ve yeni bir rekora imza attı.
Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) tarafından açıklanan 2025 raporunda, küresel askeri harcamaların art arda 11’inci kez yükseldiği ve bu seviyenin tüm zamanların en yüksek düzeyi olduğu belirtildi. Askeri harcamaların küresel Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) içindeki payı ise yüzde 2,5’e çıkarak 2009’dan bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.
DÜNYADA EN FAZLA HARCAMA YAPAN ÜLKELER
Rapora göre 2025’te en fazla askeri harcama yapan ülkeler ABD, Çin, Rusya, Almanya ve Hindistan oldu. Bu beş ülke, toplam küresel askeri harcamaların yüzde 58’ini oluşturdu.
Dünyanın en büyük askeri harcamasına sahip ülkesi ABD’nin harcamaları 2025’te yüzde 7,5 azalarak 954 milyar dolara geriledi. Bu düşüşte, Donald Trump döneminde Ukrayna’ya yönelik yeni askeri yardım paketlerinin onaylanmaması etkili oldu.
SIPRI uzmanları, 2026 ve 2027 bütçe projeksiyonlarına dayanarak ABD’deki bu düşüşün “kısa süreli” olacağını öngörüyor.
ÇİN VE RUSYA ASKERİ HARCAMALARINI ARTIRDI
Rapora göre Çin’in askeri harcamaları 2025’te yüzde 7,4 artarak 336 milyar dolara yükseldi. Çin’in askeri harcamalarının GSYH’ye oranı yüzde 1,7 olarak kaydedildi.
Çin’in 31 yıldır kesintisiz artan askeri harcamaları, SIPRI verilerine göre dünya genelinde en uzun süreli yükseliş serisi olarak dikkat çekti. Artışın, ordu ve savunma sanayinde yürütülen yolsuzlukla mücadele sürecine rağmen devam ettiği belirtildi.
Çin’in son 10 yılda askeri harcamalarının yüzde 62 arttığı ve 2035 hedefi doğrultusunda kapsamlı askeri modernleşme sürecinin sürdüğü ifade edildi.
Rusya’nın askeri harcamaları ise 2025’te yüzde 5,9 artarak 190 milyar dolara ulaştı ve ülke dünya sıralamasında üçüncülüğünü korudu.
TÜRKİYE’NİN ASKERİ HARCAMALARI YÜKSELDİ
SIPRI raporunda Türkiye’nin savunma harcamalarındaki artış dikkat çekti. Türkiye’nin askeri harcamaları 2025’te bir önceki yıla göre yüzde 7,2 artarak 30 milyar dolara yükseldi.
Raporda ayrıca Türkiye’nin askeri harcamalarının 2016’ya göre yüzde 94 arttığı belirtildi. Artışın temel nedeninin yerli savunma sanayine yapılan yatırımlar olduğu ifade edildi.
Türkiye’de savunma sanayisini destekleyen özel fona ayrılan payın yüzde 25 arttığı ve bu kalemin toplam askeri harcamaların yüzde 22’sini oluşturduğu bilgisi paylaşıldı.
AVRUPA’DA SİLAHLANMA HIZLANDI
Küresel artışın en büyük itici gücünün Avrupa olduğu belirtildi. Avrupa’nın askeri harcamaları 2025’te yüzde 14 artarak 864 milyar dolara ulaştı ve tüm zamanların en yüksek seviyesine çıktı.
Son 10 yılda Avrupa’daki askeri harcamaların yüzde 102 arttığı ifade edildi. Artışın temel nedenleri arasında Rusya-Ukrayna Savaşı ve ABD’nin güvenlik garantilerine ilişkin belirsizlikler gösterildi.
Almanya’nın askeri harcamaları yüzde 24 artarak 114 milyar dolara yükseldi ve ülke dünya sıralamasında dördüncü sıraya çıktı. Ukrayna’nın askeri harcamaları ise 84,1 milyar dolara ulaşarak GSYH’nin yaklaşık yüzde 40’ına denk geldi.
ASYA-PASİFİK VE BATI ASYA’DA ARTIŞ
Asya ve Okyanusya bölgesinde askeri harcamalar 2025’te yüzde 8,1 artarak 681 milyar dolara ulaştı. Batı Asya, Güney ve Güneydoğu Asya’da da artış eğilimi sürdü.
İsrail’de ise Gazze’deki saldırıların yoğunluğunun azalmasına paralel olarak askeri harcamalarda yüzde 4,9 düşüş kaydedildi.
ASKERİ HARCAMALARDA ARTIŞ SÜRECEK
SIPRI Askeri Harcamalar ve Silah Üretim Programı Kıdemli Araştırmacısı Xiao Liang, ülkelerin artan belirsizliklere silahlanma yoluyla yanıt verdiğini belirterek yükseliş trendinin devam edeceğini ifade etti.
Liang, "Küresel askeri harcamalar, devletlerin savaşlara, belirsizliklere ve jeopolitik sarsıntılara geniş çaplı silahlanma hamleleriyle yanıt vermesi sonucu 2025 yılında yeniden yükseldi. Mevcut krizlerin çeşitliliği ve birçok devletin uzun vadeli askeri harcama hedefleri göz önüne alındığında, bu büyümenin 2026 ve sonrasında da devam etmesi muhtemeldir" değerlendirmesinde bulundu.
SIPRI, 1966 yılından bu yana çatışma, silahlanma, silah kontrolü ve silahsızlanma alanlarında araştırma ve raporlar hazırlıyor.
