Çin, elektrikli araçlarda kullanılan elektronik ve gizli (pop-out) kapı kollarını resmen yasakladı. İlk kez Tesla Model S ile popülerlik kazanan bu tasarımlar, yıllar içinde birçok elektrikli araçta standart hale gelmişti. Ancak yaşanan ölümcül kazalar ve güvenlik endişeleri, Çinli yetkilileri harekete geçirdi.
Yeni düzenlemeyle birlikte, Çin’de satılan elektrikli araçlarda hem iç hem de dış kapı kollarının mekanik olması zorunlu hale geliyor. Yönetmelik, otomotiv sektöründe küresel ölçekte önemli değişikliklerin habercisi olarak görülüyor.
YENİ KURALLAR NE ZAMAN YÜRÜRLÜĞE GİRECEK?
Çin tarafından açıklanan düzenleme 1 Ocak 2027 itibarıyla yürürlüğe girecek. Halihazırda onay almış ve piyasaya sürülmesi planlanan modeller için ise Ocak 2029’a kadar uyum süresi tanınacak.
Kararın arkasında, özellikle elektrik kesintisi veya kaza sonrası kapıların açılamadığı şüphesi bulunan bir dizi yüksek profilli ve ölümcül olay bulunuyor.
KARARI TETİKLEYEN KAZALAR
Düzenlemeyi hızlandıran en önemli olaylardan biri, iki Xiaomi elektrikli aracının alev aldığı kazalar oldu. Bu kazalarda, yolcuların ve kurtarma ekiplerinin elektronik olarak çalışan kapıları zamanında açamadığı yönündeki iddialar kamuoyunda geniş yankı uyandırdı.
Bunun üzerine Çinli güvenlik yetkilileri, acil durumlarda araçlara erişimi kolaylaştıracak tasarım standartlarını kapsamlı bir şekilde yeniden değerlendirdi.
KAPI KOLLARI İÇİN NET VE SERT STANDARTLAR
Bloomberg’in aktardığına göre, Çin’in yeni kuralları alışılmadık derecede ayrıntılı. Buna göre:
Dış kapı kolları, en az 60 mm x 20 mm ölçülerinde girintili bir tutma alanına sahip olacak
Kurtarma ekipleri, kazadan sonra bile kapı kolunu fiziksel olarak tutup çekebilecek
Araç içinde kapı açma mekanizmaları, acil durumlarda nasıl kullanılacağını gösteren görünür işaretlerle etiketlenecek
İç işaretlerin minimum boyutu 1 cm x 0,7 cm olacak
Hem iç hem de dış kapı kolları, net şekilde tanımlanmış ve erişilebilir konumlara yerleştirilecek
Yeni düzenleme, yalnızca yedek batarya ya da mekanik kabloyla desteklenen elektronik sistemleri bile yeterli görmüyor.
KAÇ ARAÇ BU KARARDAN ETKİLENECEK?
Bu değişiklik, özellikle Çin pazarı için büyük bir dönüşüm anlamına geliyor. Nisan ayı verilerine göre, Çin’de en çok satan 100 yeni enerji aracının yaklaşık yüzde 60’ı gizli kapı kolları kullanıyor. Bu oran, özellikle yüksek donanımlı ve lüks modellerde daha da artıyor.
Etkilenen modeller arasında:
- Tesla Model 3 ve Model Y
- BMW’nin Çin pazarı için hazırlanan iX3 modeli
- Nio, Li Auto, Xpeng ve Xiaomi markalarına ait çeşitli modeller bulunuyor
Bazı üreticiler ise şimdiden yön değiştirmiş durumda. Geely ve BYD, son modellerinde sessizce geleneksel kapı kollarına geri döndü. Tesla’nın tasarım ekibi de, yasa gündeme geldiğinde şirketin bu konu üzerinde çalıştığını açıklamıştı.
YENİDEN TASARIMIN MALİYETİ ÇOK YÜKSEK
Ancak bu dönüşüm ucuz olmayacak. Bloomberg’e konuşan ve Çin’de elektrikli araç geliştirme süreçlerine hakim bir kaynak, mevcut kapı sistemlerinin yeni standartlara uyarlanmasının model başına yaklaşık 100 milyon yuan, yani 14,4 milyon dolar maliyet oluşturabileceğini belirtiyor.
KÜRESEL STANDARTLAŞMA
Bu durum, Çin’in otomotiv sektöründeki küresel etkisini bir kez daha gözler önüne seriyor. ABD’de BYD veya Geely gibi markalar yaygın olmasa da, Tesla neredeyse her pazarda güçlü bir oyuncu.
Otomobil üreticileri, farklı bölgeler için ayrı donanımlar üretmekten kaçınmak adına, büyük olasılıkla tüm dünyada yönetmeliklere uygun tek tip kapı kolu tasarımlarına yönelecek. Bu da küresel ölçekte standartlaşmayı beraberinde getirebilir.
NEDEN SADECE ELEKTRİKLİ ARAÇLAR?
Dikkat çekici bir detay ise yasağın yalnızca elektrikli araçları kapsaması. Benzinli ve dizel araçlar, benzer kapı sistemlerine sahip olsalar bile bu düzenlemeden etkilenmiyor.
Oysa birçok elektrikli araç, kapı kilitleri ve kolları için 12 voltluk batarya kullanıyor. Temel çalışma prensibi açısından bakıldığında, bu sistemler içten yanmalı araçlardan çok da farklı değil.
Örneğin Infiniti QX80, elektrikle çalışan açılır kapı kollarına sahip. Bataryanın bitmesi veya ağır bir kazada hasar görmesi durumunda, bu sistemlerin de benzer şekilde çalışamaz hale gelmesi mümkün.
GİZLİ KAPI KOLLARININ SONU MU?
Yine de Çin’in attığı bu adım önemli bir emsal oluşturuyor. Yalnızca elektronik çalışan kapı erişim sistemlerine sert bir sınır getirilmesi, bu tasarım trendinin daha fazla yayılmasını engelleyebilir.
Eğer Avrupa veya ABD’deki düzenleyiciler de benzer kararlar alırsa, bu kurallar zamanla elektrikli ya da içten yanmalı ayrımı yapılmaksızın tüm binek araçları kapsayacak şekilde genişleyebilir.
Nitekim ilk sinyaller gelmiş durumda. Tesla, ABD’de kapı sistemleriyle ilgili resmi bir soruşturmayla karşı karşıya. Avrupa’daki düzenleyici kurumlar da benzer kısıtlamaları değerlendirmeye başlamış durumda.
