İstanbul'da 15 yaşında katledilen Mattia Ahmet Minguzzi cinayeti sonrası suça karışan çocuklar Türkiye'nin gündemindeki yerini koruyor.
160 Demokratik Kitle Örgütü, konu hakkında ortak yazılı açıklama yaparak kamuoyuna seslendi.
"EVRENSEL İLKELERE AÇIKÇA AYKIRI"
"Çocuklar İçin Adalet: Cezalandırmaya Değil, Korumaya ve Önlemeye Dayalı Bir Yaklaşım. Hak Temelli Bir Çocuk Adalet Sistemi İçin Ortak Çağrımızdır!" başlığı ile yapılan açıklama şu şekilde:
"Biz, aşağıda imzası bulunan sivil toplum örgütleri, son dönemde suça sürüklenen çocuklara yönelik cezaların ağırlaştırılması ve çocukların yetişkin gibi yargılanması yönündeki taleplerin, hem kamuoyunda hem de siyasi alanda karşılık bulmasını derin bir kaygıyla izliyoruz. Bu tür söylemler, Türkiye’nin de aralarında olduğu devletlerin kabul ettiği, uluslararası sözleşmelerle güvence altına alınmış olan çocuk haklarına ve çocuk hukukunun evrensel ilkelerine açıkça aykırıdır.
15 yaşındaki Mattia Ahmet Minguzzi’nin akranları tarafından öldürülmesi, çocuklara yönelik şiddet, çocuk suçluluğu ve adalet sistemine ilişkin alınmayan önleyici tedbirlerin sonuçlarını bir kez daha ortaya koydu. Bizler, Mattia Ahmet Minguzzi’nin ailesinin acısını derinden paylaşıyor, şiddet sonucu yaşamını yitiren tüm çocukların yasını tutuyoruz. Ve bir kez daha söylüyoruz: Yaşam hakkı en temel haktır; hiçbir çocuk bu haktan mahrum bırakılmamalıdır.
"BU VAKALAR MÜNFERİT DEĞİL"
Tıpkı 2024’te akran şiddeti sonucu yaşamını yitiren en az 13 çocuk ve 2025’in ilk beş ayında hayatını kaybeden en az 7 çocuk gibi, Mattia Ahmet’in ölümü de önlenebilirdi. Bu vakalar münferit değil; Türkiye’de çocuklara yönelik ihmal ve hak ihlalleri zincirinin sonucudur. Yalnızca akran şiddeti değil, farklı nedenlerle yaşamını yitiren tüm çocuklar açısından da, çocuk koruma sisteminin bütüncül ve hak temelli bir yaklaşımla yeniden yapılandırılması zorunludur.
Bir çocuk suçla ilişkilenmeden önce çoğu zaman fark edilebilir ve bu durum önlenebilir. Devlet; eğitimden sosyal hizmete, sağlıktan kolluk güçlerine kadar tüm ilgili kurumlarıyla, çocukları suça sürükleyen riskleri önceden fark etmek ve gereken tedbirleri almakla yükümlüdür. Bu sorumluluklar gerektiği gibi yerine getirilirse, pek çok çocuğun yaşamı korunabilir, suça sürüklenmesi engellenebilir.
Çocuk adalet sisteminin öncelikli ve asıl amacı cezalandırmak değil; onarmak, dönüştürmek, desteklemek ve yeniden suçla ilişkilenmeyi önlemektir. Çocuklara yapılacak müdahale de asıl olarak bu amaca hizmet etmelidir.
"GÖZ ARDI EDİLMEMELİ"
Çocuklar, suç faili olsalar bile, adli süreç boyunca önleyici ve onarıcı yaklaşımlar göz ardı edilmemelidir. Ancak Türkiye’de çocuk adalet sistemi, sadece cezalandırıcı bir anlayışla işlemekte, çocukları korumak yerine toplumdan dışlamakta ve böylece yeniden suçla ilişkilenmelerine zemin hazırlamaktadır. Gündemdeki yasa değişikliği önerileri ise yasal çocukluk kavramını tartışmaya açma, çocukların özgürlüğünü daha fazla kısıtlama ve çocuk hapishanelerini olağanlaştırma riski taşımaktadır. Oysa çocuk suçluluğu yalnızca bireysel bir davranış değil; şiddet, ihmal, yoksulluk, sosyal dışlanma, eşitsizlik, ayrımcılık ve eğitimden kopma gibi çok boyutlu hak ihlallerinin, toplumsal ve yapısal etkenlerin sonucudur. Bilimsel araştırmalar da göstermektedir ki; çocuklara yönelik ağır cezalar, ne suç oranlarını azaltmakta ne de yeniden suça sürüklenmeyi engellemekte etkilidir. Buna karşılık, güçlü aile bağları, okul aidiyeti, güvenli sosyal çevre, nitelikli sosyal hizmetler, toplumsal cinsiyet eşitliği ve çocuk dostu kurumlar gibi koruyucu unsurlar, çocukların suçla ilişkilenme riskini azaltmada belirleyici rol oynamaktadır.
YÜKÜMLÜLÜK SAHİPLERİNE ÇAĞRIMIZ VE TALEPLERİMİZ:
• İstismara ve ihmale maruz kalan çocuklar zamanında tespit edilmeli; çocuk koruma sistemi kapsamındaki tedbirler eksiksiz uygulanmalıdır.
• Erken uyarı ve destek mekanizmaları güçlendirilmeli; çocukların haklarının ihlaline yol açan ihmaller engellenmelidir.
• Çocuk adalet sistemi, hak temelli, onarıcı, dönüştürücü ve koruyucu bir anlayışla yeniden yapılandırılmalıdır.
• Ceza sorumluluğu bulunmadığı yasal olarak kabul edilen 0-12 yaş arası çocukların suçla ilişkilenmelerine neden olan ortamlardan uzaklaştırılması amacıyla eğitim, sağlık, danışmanlık veya bakım tedbiri kararları alınmalıdır. Ayrıca, uluslararası çocuk hakları standartları gözetilerek ceza sorumluluğu yaşı, bilimsel gelişim verilerine göre yükseltilmelidir.
• Çocuk adalet sistemi bütüncül bir şekilde işletilmeli, hiçbir çocuk –yaşı, suçu ya da koşulları ne olursa olsun– bu sistemin dışına itilmemelidir. 15-18 yaş arası çocukları, istisnalar üzerinden sistem dışına çıkarmaya yönelik girişimlere son verilmelidir.
• Suça sürüklenen tüm çocuklar hakkında sosyal inceleme raporu hazırlanması ve çocukların sosyal hizmet uzmanı desteğinden faydalanması yasal olarak zorunlu hale getirilmelidir.
• Yargı süreçlerinde, çocuk hakları konusunda uzmanlaşmış profesyoneller yer almalıdır.
• Tutuklama yalnızca istisnai durumlarda uygulanmalı; toplum temelli destekleyici tedbirler esas alınmalıdır.
• Çocuk hapishanelerinin sayısı artırılmamalı; bu kurumların yerine, toplum temelli destek sistemleri geliştirilmeli ve çocukların özgürlüğünden yoksun bırakılması yerine alternatif tedbirler esas alınmalıdır.
• Çocuklarla ilgili yasalaşma süreçlerinde, çocuk ve kadın hak temelli çalışan sivil toplum örgütlerinin, baroların, akademinin ve çocukların bizzat kendilerinin görüş ve önerileri dikkate alınmalıdır.
Eşit, güvenli, onarıcı ve kapsayıcı bir toplum tüm çocukların hakkıdır. Bu hakkı birlikte savunmakta kararlıyız."
160 ÖRGÜT İMZALADI
Açıklamada imzası bulunan Demokratik Kitle Örgütleri şu şekilde:
1. 2021 Tüm Emekliler Sendikası Mersin Şube
2. 29 Ekim Kadınları Derneği
3. 3H Hareketi
4. Adana Çocuk ve Kadın Hakları Derneği
5. Adana Kadın Danışma ve Sığınma Evi Derneği
6. Adil Yargılanma Hakkına Erişim Derneği (AYHED)
7. AltıÜstü Çocuk ve Gençlik Sanat Kolektifi
8. Anka Üreten Kadın Derneği
9. Antalya Kadın Danışma Merkezi ve Dayanışma Derneği
10. Antikapitalist Kadınlar
11. Aralık Feminist Kolektif
12. Ata Derneği İzmir
13. Atakent Mahallesi Kadın Meclisi Küçükçekmece
14. Ayrımcılıkla Mücadele ve Eşitlik Derneği
15. Ayvalık Kadın İnisiyatifi
16. Bağımsız Kadın Derneği
17. Bakırköy Çocuk Masası Platformu
18. Başka Bir Okul Mümkün (BBOM) Derneği
19. Bodrum Kadın Platformu
20. BoMoVu Sosyal Güçlendirme için Spor ve Beden Hareketi Derneği
21. Burhaniye Çevre Platformu
22. Çember Dergi - Çocuk Politikası Dergisi
23. Ceviz Otizm ve Toplumsal Savunma Derneği
24. Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği
25. Cinsel Şiddetle Mücadele Derneği
26. Cinsiyet Eşitliği İzleme Derneği
27. Çocuğum Haklıyım!
28. Çocuk Alanında Çalışan Avukatlar Ağı (ÇAÇAv.)
29. Çocuk Çalışmaları Birimi
30. Çocuk Hakları Savunucuları Ağı
31. Çocuk Hakları Savunucuları Derneği - CHILDEF
32. Çocuk Hakları Zirvesi ve Kalkınma Derneği
33. Çocuk İstismarını ve İhmalini Önleme Derneği
34. Çocuk İşçiliğini İzleme ve Önleme Derneği
35. Çocuklar İçin Adalet Derneği
36. Çocuklara Yönelik Ticari Cinsel Sömürüye Son Derneği
37. Çocuklara Yönelik Ticari Cinsel Sömürüye Son Derneği - ECPAT İzmir Şubesi
38. Deniz Yıldızı Kadın Dayanışma Derneği
39. Denizli Otizm Derneği
40. Derin Yoksulluk Ağı
41. Dikili Kadın Platformu
42. Dünya Evimiz Uluslararası Dayanışma Derneği
43. Edirne Çocuk Hakları Derneği
44. Edirne Kadın İstihdamı ve Girişimcileri Derneği (KİGDER)
45. Edirne Kadın Merkezi Dayanışma Derneği (EKAMEDER)
46. Ege Çağdaş Eğitim Vakfı
47. Eğitim Sen Genel Merkezi
48. Eğitim Sen Mersin Şubesi
49. Ekmek ve Gül
50. Ekoloji Birliği
51. Ekoloji Birliği Kadın Meclisi
52. Eksi 25 Derneği
53. Engelsiz Erişim Derneği
54. Esenyalı Kadın Dayanışma Derneği
55. Eşit Haklar İçin İzleme Derneği
56. Eşit Yaşam Derneği
57. EŞİTİZ-Eşitlik İzleme Kadın Grubu
58. Ev Hanımları Dayanışma ve Kalkındırma Derneği
59. Feminist Kadın Çevresi
60. Fisa Çocuk Hakları Merkezi - Fikir ve Sanat Atölyesi Derneği
61. FOÇA BARIŞ KADINLARI/Foccai Women For Peace
62. Gaziantep Demokratik Kadın Platformu
63. Gaziantep Nar Bilim Kültür ve Sanat Derneği
64. Güzel Şeyler Derneği
65. Her Yer Çocuk Derneği
66. İklim Adaleti Koalisyonu
67. İlmek Kadın Dayanışması
68. İnsan Hakları Derneği
69. İnsan Hakları Gündemi Derneği
70. İskenderun Kadın Platformu
71. İzmir Çiğli Kadın Emeğini Değerlendirme Dayanışma ve Kültür Evi Derneği (İzmir ÇEKEV)
72. İzmir Feminist Kolektif
73. İzmir İl Fakirlerine Yardım Derneği
74. İzmir Kadın Dayanışma Derneği
75. İzmirli Kadın Girişimciler Derneği
76. KA.DER-Kadın Adayları Destekleme Derneği Ankara Şubesi
77. KADAV - Kadınlarla Dayanışma Vakfı
78. Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu
79. Kadın Dayanışma Vakfı
80. Kadın Eğitim ve İstihdam Derneği- KEİD
81. Kadın Gazeteciler Derneği
82. Kadın Öz Savunma Akademisi
83. Kadın Savunma Ağı
84. Kadın Yazarlar Derneği
85. Kadının İnsan Hakları Derneği
86. Katre Kadın Danışma ve Dayanışma Derneği
87. KaYKeF (Karabel Yöresi Köy Dernekleri Federasyonu)
88. Kazdağı Doğal ve Kültürel Varlıkları Koruma Derneği
89. Kazdağlı Kadınlar
90. KESK Amed Kadın Meclisi
91. Keskesor Amed LGBTİ+ Oluşumu
92. Keskesor Van LGBTİ+ Oluşumu
93. KHKlı Platformları Birliği
94. KİKAP TRABZON Derneği
95. Kırkayak Kültür Sanat ve Doğa Derneği
96. Kırklareli Kadın Girişimcileri Derneği (KKGD)
97. Korev Koruyucu Aile Evlat Edinme Derneği
98. Körfez Bağımsız Kadın Dayanışması
99. Körüz Biz Derneği
100. Koza Kadın Derneği
101. Küresel Eşitlik ve Kapsayıcılık Ağı Derneği
102. Kuşadası Kadın Platformu
103. Lambdaistanbul
104. LGBTİ+ Aileleri ve Yakınları Derneği (LİSTAG)
105. Lotus Kadın Dayanışma Derneği ve Yaşam Derneği
106. Medya ve Çocuk Hakları Derneği
107. Mersin Çocuk Hakları Derneği
108. Mersin Eğitim-Sen
109. MERSİN TABİP ODASI
110. Mor Çatı Kadın Sığınağı Vakfı
111. Mor Dayanışma
112. Muzır Neşriyat
113. Öğrenci Veli Derneği
114. Önce Çocuklar ve Kadınlar Derneği
115. Önemsiyoruz
116. Oyun Hareketi Derneği
117. Özgürlük İçin Hukukçular Derneği
118. Otizmtv Sosyal Medya Platformu
119. Polen Kolektif
120. Rengarenk Umutlar Derneği
121. Rhosus Eğitim ve Kültür Derneği
122. Roman Hakları Derneği
123. Romani Godi
124. Roots & Shoots Türkiye (Kökler ve Filizler Derneği)
125. Rosa Kadın Derneği
126. Sağlık ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikası (SES) Genel Merkezi
127. Sağlık ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikası Amed Şubesi
128. Samandağ Kadın Dayanışma Derneği -Hatay
129. Sivil Düşler Derneği
130. Sol Feminist Hareket
131. Sosyal Hizmet Uzmanları Derneği
132. Sosyal İklim Derneği
133. Sosyoloji Mezunları Derneği
134. Sporda Adalet ve Haklar için Sahadayız Derneği
135. Sulukule Gönüllüleri Derneği
136. Tarlabaşı Toplumunu Destekleme Derneği
137. Toplum Ruh Sağlığını Geliştirme Derneği (TRSGDer)
138. Toplum ve Hukuk Araştırmaları Vakfı
139. Toplumsal Dayanışma için Psikologlar Derneği (TODAP)
140. Toplumsal Duyarlılık ve Şiddet Karşıtları Derneği (Duy-der)
141. Toplumsal Eşitlik Derneği
142. Türk Kadınlar Birliği Bayraklı Şubesi
143. Türk Psikologlar Derneği Genel Merkezi
144. Türk Tabipleri Birliği İnsan Hakları Kolu
145. Türkiye Çocuk ve Genç Psikiyatristi Derneği
146. Türkiye Çocuklara Yeniden Özgürlük Vakfı
147. Türkiye İnsan Hakları Vakfı
148. Türkiye Psikiyatri Derneği
149. Turuncu Dernek
150. Uçan Süpürge Kadın İletişim ve Araştırma Derneği
151. Uçan Süpürge Vakfı
152. Ulusal Çocuk Hakları Derneği (UDER)
153. Uluslararası Çocuk Hakları Elçileri Derneği - ICHILD
154. Uluslararası Göçmen Kadınlar Dayanışma Derneği
155. Urla Kadın Dayanışma Dernegi olarak (URKAD)
156. VELİ-DER MERSİN TEMSİLCİLİĞİ
157. World Human Relief
158. Yaşamevi Kadın Dayanışma Derneği
159. Yenifoça Forum
160. YÖRET Yüksek Öğrenimde Rehberliği Tanıtma ve Rehber Yetiştirme Vakfı
