Prof. Dr. İlber Ortaylı, bir süredir tedavi gördüğü hastanede 78 yaşında hayata gözlerini yumdu. Prof. Dr. İlber Ortaylı, sadece bir tarihçi değil entelektüel birikimi ile "ayaklı kütüphane" olarak anılan bir akademisyendi. 13 Mart 2026'daki vefatı, Türk bilim dünyasında doldurulamaz bir boşluk bıraktı.
İLBER ORTAYLI KİMDİR?
İlber Ortaylı, 21 Mayıs 1947 tarihinde Avusturya’nın Bregenz şehrinde Kırım Tatarı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi.
Annesi Şefika Ortaylı, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde Rus Dili ve Edebiyatı hocalığı yapan bir akademisyen, babası Kırım tarihi ve Tatarlar üzerine eserler ve makaleler çevirmiş bir uçak mühendisi olan Kemal Ortaylı'dır. Enver, Emeldar ve Nuriye adlarında üç kardeşi vardır.
İki yaşındayken ailesiyle Türkiye’ye göç eden Ortaylı, eğitim hayatına İstanbul Avusturya Lisesi'nde başladı ve Ankara Atatürk Lisesi'nde devam etti.
1969 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi ve Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü’nü bitirdi. Chicago Üniversitesi'nde Halil İnalcık ile yüksek lisans yaptı. 1974 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde "Tanzimat Sonrası Mahalli İdareler" tezi ile doktorasını tamamladı.
1989'da Türkiye'ye dönerek profesör oldu ve 1989-2002 yılları arasında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesinin idare tarihi anabilim dalının başkanlığını yaptı.
Viyana, Cambridge, Oxford ve Roma gibi dünyanın en saygın üniversitelerinde misafir öğretim üyeliği yaptı.2005-2012 yılları arasında Topkapı Sarayı Müzesi Başkanlığı görevini yürüttü.
Emekliliğinin ardından Galatasaray Üniversitesi ve Bilkent Üniversitesi bünyesinde dersler vermeye devam etti. Genç nesillere sadece tarih değil, "hayat bilgisi" de aşıladı.
Sayısız makale ve kitabın yazarı olan Ortaylı, 2001 yılında Aydın Doğan Ödülü'ne, 2017 yılında ise Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü'ne layık görüldü.
Uluslararası Osmanlı Etütleri Komitesi yönetim kurulu üyesi ve Avrupa İranoloji Cemiyeti ve Avusturya-Türk Bilimler Forumu üyeliği yaptı. 2018 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı danışmanı oldu.
Ortaylı, yıllar önce yaptığı bir açıklamada devasa kişisel kütüphanesini (yaklaşık 30 bin cilt) Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi'ne bağışlayacağını duyurmuştu.
ESERLERİ
1974: Tanzimat'tan Sonra Mahallî İdareler
1978: Türkiye'de Belediyeciliğin Evrimi (İlhan Tekeli ile birlikte)
1979: Türkiye İdare Tarihi - Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü (TODAİE) tarafından yayımlanan kitap; Sasaniler İranı, Bizans, İslam, İtalyan şehir devletleri idare tarihinden sonra Anadolu Selçukluları ve Osmanlılarda devlet örgütünü ve sosyo-ekonomik düzeni ele alır. Alanında kaleme alınmış ilk eserdir.[kaynak belirtilmeli]
1980: Osmanlı İmparatorluğu'nda Alman Nüfuzu
1981: Gelenekten Geleceğe: Gelenekten Geleceğe 2006'da Ufuk Kitapları'ndan çıkan kitap. Ortaylı'nın 3 ana konudaki makalelerinden oluşmaktadır. Bunlar Osmanlı Mirası, Kültür Meseleleri ve Edebiyat ve Tiyatro Penceresindendir. Toplam 21 makale içermektedir. Bugüne değin 12 baskısı çıkmış ve üzerinde çeşitli düzeltmeler yapılmıştır.
1983: İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı
1985: Tanzimat'tan Cumhuriyet'e Yerel Yönetim Geleneği
1986: İstanbul'dan Sayfalar - Hil Yayın tarafından yayımlanan kitap; yazarın İstanbul, semtleri ve hayatı hakkında gazete ve dergilerde çıkmış akademik olmayan yazılarından ve son kısımda İstanbul'un yerleşme düzeni hakkında akademik yazısından oluşmaktadır.
1994: Hukuk ve İdare Adamı Olarak Osmanlı Devleti'nde Kadı
1996: Türkiye İdare Tarihine Giriş
2000: Osmanlı Aile Yapısı
2001: Tarihin Sınırlarına Yolculuk
2001: Osmanlı İmparatorluğu'nda İktisadî ve Sosyal Değişim
2002: Osmanlı Mirasından Cumhuriyet Türkiyesi'ne (Taha Akyol ile birlikte)
2004: Osmanlı Barışı
2005: Barış Köprüleri: Dünya'ya Açılan Türk Okulları
2006: Osmanlı'yı Yeniden Keşfetmek-1
2006: Kırk Ambar Sohbetleri
2006: Osmanlı'yı Yeniden Keşfetmek-2
2007: Eski Dünya Seyahatnames
2007: Yahudilik Tarihi, Ahmet Almaz ile 2007 Nokta Kitap
2007: Avrupa ve Biz
2007: Batılılaşma Yolunda
2007: Osmanlı'yı Yeniden Keşfetmek-3
2007: Mekân ve Olaylarıyla Topkapı Sarayı
2008: Osmanlı Sarayında Hayat
2008: Tarihimiz ve Biz
2008: Tarihin İzinde
2009: Tarihin Işığında
2010: Türkiye'nin Yakın Tarihi
2011: Defterimden Portreler
2011: Tarihin Gölgesinde
2012: Yakın Tarihin Gerçekleri
2012: Cumhuriyetin İlk Yüzyılı 1923-2023
2013: İlber Ortaylı Seyahatnamesi
2014: İmparatorluğun Son Nefesi,
2014: Eski Dünya Seyahatnamesi
2015: Türklerin Tarihi, Orta Asya'nın Bozkırlarından Avrupa'nın Kapılarına,
2016: Türklerin Tarihi, Anadolu'nun Bozkırlarından Avrupa'nın İçlerine
2016: İttihat ve Terakki
2016: Hukuk ve İdare Adamı Olarak Osmanlı Devletinde Kadı
2016: Osmanlı’ya Bakmak Osmanlı Çağdaşlaşması
2016: İstanbul'dan Sayfalar
2017: Türklerin Altın Çağı
2017: Tarihe Yön Veren 100 Lider
2018: Gazi Mustafa Kemal Atatürk
2019: Bir Ömür Nasıl Yaşanır?
2020: Türklerin Tarihi
2021: Yakın Tarihin Gerçekleri
2022: İnsan Geleceğini Nasıl Kurar?
2022: Türklerin Tarihi 2, Kronik Kitap
2023: 1923 Cumhuriyetin İlk Yüzyılı 2023
2024: Avrupa ve Biz - Geçmişten Günümüze
2025: Fatih Sultan Mehmed: Doğunun ve Batının Efendisi
2025: Cumhuriyet'in İlk Sabahı, Gökçe Akgül ve Şermin Yaşar ile birlikte
2025: Kuruluş: Cumhuriyet'e Giden Yol
İLBER ORTAYLI KAÇ DİL BİLİYOR?
İlber Ortaylı; ileri derecede Almanca, Fransızca, İngilizce, İtalyanca, Rusça ve Farsça bilmekteydi. Ayrıca Latince, İbranice, Antik Yunanca ve Slav dillerine de hakimiyetiyle tanınırdı.
İLBER ORTAYLI EVLİ Mİ, ÇOCUĞU VAR MI?
İlber Ortaylı, 1981 yılında Ayşe Özdolay ile evlendi ve bu evlilikten Tuna adında bir kızı dünyaya geldi. Çift 1999 yılında yollarını ayırdı.
ÖLÜMÜ
6 gündür yoğun bakımda tedavi gören tarihçi Prof. Dr. İlber Ortaylı tedavi gördüğü hastanede hayatını kaybetti. Diyabet hastası olan ve böbrek rahatsızlığından dolayı haftada 3 gün diyalize girdiği öğrenilen İlber Ortaylı, bağışıklık sistemiyle ilgili de tedavi görüyordu. Ortaylı, rahatsızlıklarının tekrar nüksetmesi üzerine hastaneye kaldırılmıştı. Bir süredir yoğun bakımda tedavi altında olan tarihçi ve yazar Prof. Dr. İlber Ortaylı yaşamını yitirdi.
