Dünya’nın jeolojik evrimi devam ederken Afrika kıtası tarihsel bir dönüşümün eşiğinde bulunuyor. Bilim insanları, Doğu Afrika boyunca uzanan dev yarığın giderek genişlediğini ve kıtanın ikiye ayrılma sürecine girdiğini belirtiyor. Milyonlarca yıl sonra bu ayrımın, Afrika’nın ortasında yeni bir okyanus havzası oluşturması bekleniyor.
DOĞU AFRİKA RİFT SİSTEMİ GENİŞLİYOR
Son araştırmalara göre ayrılma, Doğu Afrika Rift Sistemi (EAR) boyunca gerçekleşiyor. Bu bölgede Afrika’nın doğu kısmını oluşturan Somali levhası, kıtanın geri kalanını kapsayan Nubiya levhasından yavaş yavaş uzaklaşıyor. Bilim insanları, bu hareketin yılda yalnızca birkaç milimetreyle sınırlı olduğunu, ancak uzun vadede kıtasal bir kopuşa yol açacağını ifade ediyor.
ÜÇ LEVHANIN KESİŞTİĞİ NADİR BÖLGE
Nubiya ve Somali levhaları, kuzeyde Arap levhasından da ayrılıyor. Bu durum, Etiyopya’daki Afar bölgesinde “üçlü eklem” olarak adlandırılan Y şeklinde bir yarılma sistemi oluşturuyor. Afar, Dünya üzerinde üç farklı tektonik riftin Etiyopya, Kızıldeniz ve Aden Körfezi riftleri aynı noktada buluştuğu ender alanlardan biri olarak biliniyor.
25 MİLYON YILLIK BİR SÜREÇ
Yaklaşık 25 milyon yıl önce Miyosen döneminde oluşmaya başlayan Doğu Afrika Rift Sistemi, bugün Kızıldeniz’den Mozambik’e kadar yaklaşık 3.500 kilometre boyunca uzanıyor. Riftin doğu kolu Etiyopya ve Kenya’dan geçerken, batı kolu Uganda’dan Malavi’ye doğru yay çizerek ilerliyor.
Bilim insanlarına göre Afar bölgesinde yer kabuğu zaten oldukça incelmiş durumda. Bölgenin bazı kesimleri deniz seviyesinin altında bulunuyor ve riftin iki kolu halihazırda Kızıldeniz ile Aden Körfezi sularıyla temas halinde.
YENİ BİR OKYANUS NASIL OLUŞACAK?
Uzmanlara göre, rift vadisini birbirine bağlayan kara parçası yeterince alçaldığında deniz suları iç bölgelere dolacak. Bu da Somali levhası ile Nubiya levhası arasında yeni bir okyanus havzasının oluşmasını sağlayacak.
ABD’deki Virginia Tech’ten jeofizikçi D. Sarah Stamps, ayrılmanın en hızlı kuzeyde gerçekleştiğini belirterek, yeni okyanus oluşumunun ilk işaretlerinin de bu bölgede görüleceğini ifade ediyor.
YAVAŞ AMA ETKİLERİ BUGÜNDEN HİSSEDİLEBİLİR
Levhaların yılda ortalama yaklaşık 7 milimetre hızla birbirinden uzaklaştığı belirtiliyor. Bu hız, yeni bir okyanusun oluşması için milyonlarca yıl gerektiği anlamına geliyor. Ancak bilim insanları, bu yavaş sürecin bile günümüzde deprem ve volkanik faaliyet risklerini artırabildiğine dikkat çekiyor.
