Şili’de Demokrasi ve Deprem Bilinci

29 Ekim 2011 Cumartesi
\n\n\n

Ulusal trajedilere verilen tepki de bir gelişmişlik ölçütü oldu.

\n

Deprem dendiğinde biz kendimizi genelde hep Japonya ile ölçüyoruz. Kişi başına düşen geliri 45 bin doları bulan Japonya ne var ki Türkiyeden hayli uzak bir örnek. Görece olarak Şili bize daha yakın Ekonomik gelişmişliği bizimkine benzer bir ülke. Yakın tarihinde bizden ağır bir askeri diktadan geçmiş Buna karşın bizden çok önce -90ların başında- demokrasiye geçiş sürecinegirmiş

\n

Şilide geçen yıl yaşanan kıyamet büyüklüğünde deprem, demokrasiye geçişin yarattığı farküzerinde özellikle çok konuşulan ve irdelenen bir konu oldu

\n

8.8 büyüklüğündeki Şili depremi, o tarihe dek yaşanan en büyük depremlerden \t\tbiriydi. 17 Ağustos gibi, \tsabaha karşı insanları \t\t3.30’da yatakta uyurken yakalayan ve büyük kentler dahil ülkenin yarısını etkisi \taltına alan yer sarsıntısı \t3 dakikasürmüştü.

\n

Buna karşın toplam ölü sayısı 600’ü aşmadı Şilide. Ölenlerin çoğu yaşamlarını; cehennemin yeraltından yer üstüne çıktığı dakikalarolarak tarif edilen deprem anında değil, tsunamide kaybetmişti

\n

Böylesine dev boyutlardaki bir trajedide kayıpların -görece olarak- bu denli sınırlı kalması, ülkenin önde gelen aydınları tarafından; kaderciliğin antiteziolan demokratik bilincin gelişmesiyle açıklanmıştı

\n

Kurban psikolojisi \tgeride kaldı

\n

Pinochet dönemini konu alan kitapları ile tanınan (“Generalin Sonbaharı”) Şilili yazar Ariel Dorfman bu gelişmeyi deprem bağlamında (Takdiri ilahiye sığınan) Kurban psikolojisi, elli yıl geride kaldıdiyerek özetlemişti: Şili -özellikle- son yirmi yılda (Pinochet diktasının yıkılışı ve demokrasiye geçişle birlikte…) çok değişti. Şilililer, bugün kaderlerine hükmetmek şuuruna eriştiler. Olayla başa çıkacak olgunluktalar. Bundan böyle çok sayıda hastanemiz var. Binalarımız da depreme dayanıklı…”

\n

Bu özgüven patlamasına rağmen Şilide de ne var ki özellikle tsunami sonrası bazı tatsız olaylar yaşanmış; yağmalar olmuş, hükümet deprem bölgesinde geçici OHAL ilan etmişti.

\n

Burukluklar ve kazanımlarla dolu tablonun nihai bilançosunu ortaya koymak amacıyla arkadan bir dizi araştırma yapıldı. Bu araştırmalardan birinde (Barometro de las Americas - Chile 2010), Şili halkından hükümet ve diğer kurumların deprem karşısındaki performanslarının değerlendirilmesi istendi.

\n

Bulgulara göre halkın \t\tyüzde 66ı-dev boyutlardaki trajedi karşısında!- Cumhurbaşkanının çabalarını çok olumlu bulmuş, yüzde 60ı hükümetin performansını beğenmiş, yüzde 57si belediyelerden, yüzde 73ü silahlı kuvvetlerden, yüzde 72si jandarmanın deprem bölgesi hizmetlerinden, yüzde 74ü Kızılhaçın desteğinden memnun kalmıştı.

\n

En yüksek memnuniyet oranı da halkın kendisine gitmişti.

\n

Şilililer, halkolarak gösterdikleri duyarlılık, empati ve dayanışmadan yüzde 77 oranında hoşnuttular

\n

Demokratik sistem içinde aktörler tarafından afetin yönetilebilirlik düzeyiniölçmek açısından önem taşıyan çalışmanın devamı da aslında ilginç. Ama artık yerim yok

\n

Yazıyı şu soruyla noktalamak istiyorum: Bizde benzer bir çalışma yapılsa; Başbakan, hükümet, belediyeler, \t\tTSK, Kızılay, STKler ve halkın afet karşısındaki tepkileri üzerindeki ölçümlerin sonuçları acaba nasıl çıkardı?”

\n\n

Yazarın Son Yazıları

Koronayla dans 18 Haziran 2020
Roma açık şehir 28 Mayıs 2020
Umut, korku ve öfke 21 Mayıs 2020
Nefretin zaferi 17 Mayıs 2020
Yeni virüs sarışın 14 Mayıs 2020
Şalom aleykem 10 Mayıs 2020
Yarın korkusu 3 Mayıs 2020