Yumuşak ama tehlikeli

Fitalatlar, kişisel bakım ürünlerine, ev temizlik ürünlerine ve plastiklere eklenen kimyasal bir bileşik. Bu madde, her türlü esnek plastik ürünler, oyuncaklar, deodorantlar, oda spreyleri, mumlar, sabunlar, şampuanlar, losyonlar, bulaşık sabunları, ev ve kişisel bakım ürünlerinde bulunabiliyor. Ne yazık ki ülkemizde fitalatları etikette belirtme zorunluluğu yok.

Sibel Bahçetepe
04 Aralık 2019 Çarşamba, 02:00

Plastik ürünlerin daha yumuşak ve esnek olmasını sağlayan, kozmetik sektöründe boya ve kokuların kalıcılığını artırmak için kullanılan fitalatların kimyasal madde olduğu, bebekleri ve çocukları ciddi hastalıklarla karşı karşıya bırakabileceği belirtildi. 

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Elif Pınar Çakır, “Farkında olmadan günlük hayatta kullandığımız birçok üründe kimyasal bir madde olan fitalat bulunuyor. Bu madde, bebek ve çocukların gelişimini güçlendirmek için alınan oyuncakların da birçoğunda kullanılıyor. Uzun vadede erkek çocuklarda üreme bozukluklarının gelişimine, çocukluk çağı obezitesinin oluşumuna, kardiyovasküler hastalıkların gelişmesine, beyin gelişim problemlerinin oluşmasına dek çok sayıda soruna yol açabiliyor” dedi. 

OYUNCAK ALIRKEN DİKKAT 

Çakır, 8 aylık ve daha küçük bebekler için bebek bakım ürünlerinin olabildiğince az kullanılması, alınan ürünlerin içeriğinde “DEHP- Fitalat içermez” ibaresinin bulunmasına dikkat edilmesi gerektiği uyarısında bulundu. 

Zehirli kimyasalların vücutta metabolize edilmesi, atılması, hormonal sistem veya organ gelişimi üzerindeki etkilerinin çocuklarda yetişkinlerden daha farklı olduğunu belirten Çakır, özetle şunları kaydetti:

 “Çocuklar gerek anne karnında, gerekse doğum sonrasını izleyen büyüme dönemlerinde solunum, deri yoluyla emilim ve beslenme gibi yollarla vücutlarına giren zehirli maddelere karşı daha savunmasız ve zararlı etkilerine daha açıklar. Yani aynı miktardaki zehirli maddelerden çocuklar daha olumsuz yönde etkilenmektedir. 

ISIYLA ORTAYA ÇIKIYOR

Fitalat, özellikle ısı ve çalkalanmaya maruz kaldığında ve hatta uzun süre depolanma halinde de salınabiliyor. Bu noktada plastik ürünler yerine mutfakta cam ürünlerin kullanılması en iyi önlemlerden biri. Plastik kaplarla mikrodalga fırında yemek ısıtılmamalı, bulaşık makinesinde plastik kap yıkanmamalı, vinil duş perdesi, yağmurluklar, çim mobilyaları, emzikler ve diş kaşıma ürünlerinde özellikle doğal ürünler tercih edilmeli.” 

‘UZUN VADEDE ETKİLERİ VAR’

Dr. Elif Pınar Çakır, fitalatların bebek ve çocukların gelişimini güçlendirmek için alınan oyuncakların da birçoğunda kullanıldığını söyledi. Dr. Çakır, kısa vadede hastalığa dönüşmese de fitalatın uzun vadede zararlarını şöyle sıraladı: 

Erkek çocuklarda üreme bozukluklarının gelişimine, çocukluk çağı obezitesinin oluşumuna, kardiyovasküler hastalıkların gelişmesine, beyin gelişim problemlerinin oluşmasına, astım gibi solunum hastalıklarının oluşmasına, tiroit hastalıklarının gelişimine ve sinir sistemi hasarlarına zemin hazırlıyor.