Geçen kasım ayında Irak'ta yapılan parlamento seçimlerinin ardından yaşanan uzun siyasi çekişmeler sonrasında, İran’a yakın Şii partileri bünyesinde barındıran ve Meclis’teki en büyük blok olan 'Koordinasyon Çerçevesi', eski Başbakan Nuri el-Maliki’yi yeni hükümeti kurmakla görevlendirmek üzere aday gösterdi.
Ancak ABD Başkanı Donald Trump’ın Maliki’nin adaylığına karşı çıkarak Irak’a yönelik yardımları durdurma tehdidinde bulunması, ittifakı zor bir duruma soktu. Buna rağmen Koordinasyon Çerçevesi, çarşamba akşamı yaptığı açıklamada adayından vazgeçmeyeceğini duyurdu.
Koalisyona yakın bir kaynak, Trump’ın açıklamalarının ardından ittifak içinde önümüzdeki sürecin nasıl yönetileceğine dair yoğun görüşmeler yürütüldüğünü belirtti. Aynı kaynak, Maliki’nin yeniden göreve gelmesi halinde ABD’nin Irak’a yaptırım uygulayabileceği yönünde ciddi endişeler bulunduğunu da aktardı.
İTTİFAKTA BÖLÜNME
Siyasi kaynaklara göre Koordinasyon Çerçevesi içinde görüş ayrılıkları giderek derinleşiyor. AFP’ye konuşan kaynaklar, bazı liderlerin Trump’ın tehditlerini dikkate alarak Maliki’den geri çekilmesini istediğini, diğerlerinin ise ABD müdahalesini reddederek adaylıkta ısrar ettiğini ifade etti.
Maliki’ye yakın üst düzey bir Iraklı yetkili ise eski başbakanın ABD yönetimiyle çatışma arayışında olmadığını, ekibinin Washington’la uzlaşma yolları bulmaya çalıştığını söyledi.
Yetkili, “Durum zor ama imkânsız değil. Bunun zaman alacağı açık,” dedi.
Ekonomik büyümede ciddi sorunlar yaşayan Irak’ın, daha önce İran’a yardım ettiği gerekçesiyle yaptırım uygulanan kurumlar örneğinde olduğu gibi, ABD’den gelecek yeni cezai yaptırımları göze alamayacağına dikkat çekiliyor.
"BÜYÜK BİR DÖNÜM NOKTASI OLUR"
Al Arabiya'ya konuşan siyaset analisti İhsan eş-Şemmari’ye göre Trump yönetimi, İran ve Irak’ı ayrı dosyalar olarak görmüyor.
Şemmari, “Trump yönetimi, İran ile Irak arasında ayrım yapmıyor. İkisini tek bir dosya olarak ele alıyor,” değerlendirmesinde bulundu.
Şemmari, yeni hükümetin İran etkisi altında şekillenmesi halinde Irak’ın ciddi bir izolasyon sürecine sürüklenebileceği uyarısında bulundu.
Şemmari, sözlerine şöyle devam etti:
Eğer Irak, İran damgası taşıyan bir hükümet modeliyle yoluna devam ederse, ülke ekonomik ve mali alanları da kapsayan ağır yaptırımlar ve maksimum baskı politikalarıyla karşı karşıya kalabilir. Bu da büyük bir kırılma noktası olur...
MALİKİ'NİN GEÇMİŞİ
75 yaşındaki Nuri el-Maliki, 2006-2014 yılları arasında iki dönem başbakanlık yaptı. Bu dönemler, ABD askerlerinin çekilmesi, mezhep çatışmalarının tırmanması ve IŞİD'in ülkenin geniş kesimlerini ele geçirmesi gibi kritik gelişmelere sahne oldu.
İkinci döneminde Washington’la ilişkileri zayıflayan Maliki, aynı süreçte İran’la bağlarını güçlendirdi.
IRAK-ABD İLİŞKİLERİ
Trump, geçtiğimiz salı günü Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda Maliki’yi sert sözlerle hedef aldı.
“Maliki, politikaları ve çılgın ideolojileri nedeniyle son derece kötü bir tercih. Eğer seçilirse, ABD Irak’a artık hiçbir yardımda bulunmayacak,” ifadelerini kullandı.
Bu açıklama, Bağdat’taki siyasi dengeleri daha da karmaşık hale getirdi.
ABD’nin Irak üzerindeki etkisi hâlâ güçlü. Irak’ın petrol ihracatından elde ettiği gelirler, 2003’teki ABD işgalinden sonra yapılan anlaşma gereği New York’taki ABD Merkez Bankası’nda tutuluyor.
Son yıllarda birçok Amerikan şirketi Irak’ta büyük yatırımlara imza attı. Başbakan Muhammed Şiya es-Sudani hükümeti de Washington’la iyi ilişkilerini sürdürerek özellikle petrol sektöründe yeni yatırımlar çekmeyi hedefliyor.
Petrol sektörü, Irak gelirlerinin yaklaşık yüzde 90’ını oluşturuyor.
