Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, İsviçre’nin Cenevre kentinde yapılan dolaylı görüşmelerden kayda değer bir ilerleme çıkmamasının ardından, İran’ın ABD Başkanı Donald Trump ile bir anlaşmaya varmasının 'çok akıllıca' olacağını söyledi.
Leavitt, salı günü bazı başlıklarda ilerleme sağlandığını ancak 'bazı konularda tarafların birbirlerinden hâlâ oldukça uzakta' olduğunu ifade etti.
TRUMP'TAN SALDIRI İMASI
Körfez bölgesine iki uçak gemisi ve binlerce asker konuşlandıran Trump, sosyal medya hesabı Truth Social üzerinden sert bir mesaj paylaştı. İran’ın anlaşmaya yanaşmaması halinde ABD’nin 'Hint Okyanusu’ndaki Chagos Adaları’nda bulunan bir hava üssünü kullanarak İran'a saldırabileceğini' yazdı.
Geçen yıl İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan ve Washington’un Fordow, Natanz ve İsfahan’daki üç nükleer tesisi bombalayarak dahil olduğu 12 günlük savaşın ardından müzakere süreci çökmüştü.
Trump, ocak ayında İran’daki hükümet karşıtı protestoların kanlı şekilde bastırılmasının ardından da askeri müdahale tehdidinde bulunmuştu. Tahran ise buna karşılık olarak Körfez petrol ihracatı açısından hayati öneme sahip Hürmüz Boğazı’nı kapatabileceğini ve bölgedeki ABD üslerini hedef alabileceğini duyurmuştu.
Karşılıklı açıklamalar bölgesel savaş endişelerini artırırken Umman, Katar ve Suudi Arabistan başta olmak üzere Körfez ülkeleri gerilimi düşürmek için diplomatik girişimlerde bulunmuştu.
İRAN-RUSYA ORTAK TATBİKATI
Tahran yönetimi çarşamba günü ayrıca Rusya ile Umman Denizi’nde yeni bir ortak deniz tatbikatı yapılacağını duyurdu.
İran Donanması’ndan Tuğamiral Hasan Maksudlu, perşembe günü gerçekleştirilecek tatbikatın 'bölge ülkelerine barış ve dostluk mesajı vermeyi' amaçladığını söyledi. Maksudlu, tatbikatın aynı zamanda 'bölgede herhangi bir tek taraflı eylemi engellemeyi' ve ticari gemiler ile petrol tankerlerine yönelik tehditlere karşı koordinasyonu güçlendirmeyi hedeflediğini belirtti.
İran makamları ayrıca, ülkenin güneyinde perşembe günü 03.30-13.30 saatleri arasında planlanan roket fırlatmaları nedeniyle havacılara uyarı yayımladı.
LAVROV'DAN UYARI
Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ise ABD’nin İran’a yönelik yeni bir saldırısının ciddi sonuçlar doğuracağı uyarısında bulundu ve itidale çağrı yaptı.
Lavrov, Suudi Arabistan merkezli Al-Arabiya televizyonuna verdiği röportajda, “Sonuçlar iyi olmaz. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı denetimindeki nükleer tesisler zaten hedef alındı. Gerçek bir nükleer kaza riski vardı” dedi.
Gerilimin tırmanmasının İran ile komşu ülkeler, özellikle de Suudi Arabistan arasındaki ilişkilerde son dönemde sağlanan iyileşmeyi de baltalayabileceğini belirten Lavrov, “Hiç kimse gerilimin artmasını istemiyor. Herkes bunun ateşle oynamak olduğunu biliyor” ifadelerini kullandı.
KİM, NE İSTİYOR?
İran ile ABD, 6 Şubat’ta Umman’da ilk dolaylı temaslarını gerçekleştirmiş, salı günü ise Cenevre’de yeniden bir araya gelmişti.
ABD, İran’ın kendi topraklarında uranyum zenginleştirmesinden vazgeçmesini talep ediyor ve müzakerelerin füze kapasitesi gibi nükleer dışı başlıkları da kapsamasını istiyor.
Tahran ise nükleer programının barışçıl amaçlı olduğunu savunuyor ve yalnızca yaptırımların kaldırılması karşılığında sınırlamaları görüşebileceğini belirtiyor. İran, 'sıfır uranyum zenginleştirme' talebini reddederken, füze kapasitesi konusunda müzakereye kapıyı kapatıyor.
ABD, ASKERİ VARLIĞINI ARTIRIYOR
Diplomasi yeniden başlasa da ABD’nin İran çevresindeki askeri varlığı artmaya devam ediyor. Trump, bölgeye ikinci bir uçak gemisi gönderilmesi talimatını verdi. İlk gemi olan USS Abraham Lincoln ve yaklaşık 80 uçaktan oluşan görev grubu, uydu görüntülerine göre pazar günü itibarıyla İran kıyılarına yaklaşık 700 kilometre mesafede konuşlanmış durumda.
İran da askeri gücünü sergilemeye devam ediyor. Devrim Muhafızları, pazartesi ve salı günleri Hürmüz Boğazı’nda 'muhtemel güvenlik ve askeri tehditlere' karşı hazırlık amacıyla geniş kapsamlı tatbikatlar düzenledi.
