ABD Başkanı Donald Trump, önceki gün, Kürt grupların İran’a olası bir saldırısına destek vererek, “Bunu yapmak istemeleri harika bir şey” dedi. ABD ve İsrail’in, İranlı Kürt grupları ülkede iç karışıklık çıkarma amacıyla kullanmak istediğine ilişkin uluslararası basında pek çok haber yayımlanmıştı. Savaştan hemen önce, bir ittifak kurduklarını açıklayan silahlı 5 Kürt grup, büyük ölçüde Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nde (IKBY) faaliyet gösteriyor. IKBY’de, Erbil ve Duhok’ta Barzani’nin partisi KDP, Süleymaniye’de ise Talabani’nin partisi KYB etkili.
‘EL ALTINDAN BİR GEÇİŞ BİLE OLDUKÇA ZOR’
Irak’ı yakından takip eden gazeteci-yazar İslam Özkan, İranlı Kürt grupların IKBY’den İran’a geçişinin mümkün olup olmadığı yönündeki soruya, “Kuzey Irak yönetiminin geçişe resmi düzeyde izin vermesi imkânsız, çünkü Erbil’in bu konuda karar alma yetkisi yok. Merkezi yönetimin, yani Irak parlamentosunun ve Irak hükümetinin alacağı karara bağlılar. İran’ın, Erbil bölgesindeki Amerikan üslerine ve İran’da faaliyet gösteren silahlı Kürt örgütlerin merkezlerine düzenlediği saldırıların ışığında, el altından bile bu Kürt grupların İran’a geçişine izin vermesinin oldukça zor olduğunu düşünüyorum. Zira böyle bir şey gerçekleşmesi durumunda, İran’ın saldırı tehdidi ve baskısı altında olan Erbil’in gerek Bağdat gerekse Tahran karşısında zor durumda kalacağını öngörebiliriz” şeklinde yanıtladı.
Özkan, Bağdat’ın Tahran ile yaptığı güvenlik protokolünde bu grupların silahsızlandırılmasını taahhüt ettiğini ve Erbil yönetiminin de bu taahhüde bağlı kalma dışında fazla bir alternatifi olmadığını söyledi.
SHANAZ AHMED’İN SÖZLERİ
KYB için önemli bir isim, aynı zamanda Irak Cumhurbaşkanı’nın eşi Shanaz Ahmed, Trump’ın açıklamasının ardından, “Kürtlerin, dünyanın süper güçleri tarafından birer piyon gibi görülmesini kabul etmesi son derece zor, hatta imkânsız. Deneyimler ortada, boş vaatler ortada. Kürtler çoğu zaman yalnızca güçlerine ya da fedakârlıklarına ihtiyaç duyulduğunda hatırlanıyor. Bu nedenle bu çatışmaya taraf olan herkese sesleniyorum: Kürtleri rahat bırakın, biz kimsenin paralı askeri değiliz” sözlerini kullandı.
İslam Özkan, bu çıkış için, “Aslında doğrudan ABD ve İsrail’e verilmiş bir mesaj. Bu tutum, Süleymaniye’de yoğun olan İranlı Komala gibi Kürt grupların, o hattı kullanarak İran’a sızmasını imkânsız kılıyor. KYB, bu gruplara lojistik destek verilmesini veya geçiş izni sağlanmasını kendi bekasına bir tehdit ve yıllarca kendilerine açıktan destek vermiş olan İran’ın bu desteğini kaybetmek demek olacağını gayet iyi biliyor. Bu durum, İranlı Kürt muhalefetinin lojistik olarak felç olması anlamına gelir” değerlendirmesini yaptı.
‘IRAK’TA İÇ ÇATIŞMA ÇIKABİLİR’
Öte yandan silahlı grupların olası geçişinde, Irak’ta yaşanabileceklere ilişkin endişelerini aktaran Özkan, “Eğer bu gruplar bir şekilde İran’a sızmayı başarırsa, Irak içinde şu felaket senaryoları tetiklenebilir: İran, doğrudan müdahale edebilir. İran, ‘meşru müdafaa’ gerekçesiyle Süleymaniye ve Erbil’e kara harekâtı düzenleyebilir veya balistik füze yağmuru başlatabilir. Bu, IKBY’nin tamamen ortadan kalkması riskini doğurur. Haşdi Şabi ile Peşmerge karşı karşıya gelebilir. Irak içindeki İran yanlısı gruplar, Kürt bölgelerini ‘İsrail ve ABD işbirlikçisi’ ilan ederek iç hatlardan saldırıya geçebilir. Bu, 2017’deki Kerkük olaylarından çok daha kanlı bir Kürt-Şii iç çatışmasına yol açabilir. Bir diğer ihtimal de grupların geçişine bir tarafın göz yumup diğerinin karşı çıkması, zaten pamuk ipliğine bağlı olan Erbil-Süleymaniye ilişkisini tamamen koparabilir. Bu da Kuzey Irak’ta ‘çift idareli’ (iki sarı/yeşil bölge) yapıya geri dönülmesine veya birinin diğerini tasfiye etmeye çalışmasına neden olabilir” ifadelerini kullandı.
