İran ile ABD ve İsrail arasında süren savaş altıncı haftasına girerken, çatışmanın daha da genişleyebileceği ve haftalarca sürebileceği yönündeki endişeler artıyor. Ancak Trump’ın bu çıkışı uluslararası ilişkilerde yeni değil. Siyasi ve diplomatik literatürde 'ultimatom' (son uyarı) olarak bilinen bu yöntem, tarih boyunca birçok kez kullanıldı.
Ultimatom, bir devletin belirli şartlar ileri sürmesi ve bunların yerine getirilmesi için bir süre tanıması; aksi halde askeri müdahale veya ciddi bir tırmanma tehdidinde bulunması anlamına geliyor.
BUSH'TAN SADDAM'A
ABD Başkanı George H. W. Bush, Birinci Körfez Savaşı öncesinde Irak lideri Saddam Hüseyin’e Kuveyt’ten çekilmesi için son bir uyarıda bulunmuştu. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi de 15 Ocak 1991’e kadar süre tanımıştı.
Sürenin dolmasına rağmen Irak ordusunun çekilmemesi üzerine, iki gün sonra 'Çöl Fırtınası Operasyonu' başlatıldı.
BUSH'TAN TALİBAN'A
11 Eylül saldırılarının ardından ABD Başkanı George W. Bush, Afganistan’daki Taliban yönetimine El Kaide lideri Usame bin Ladin’i teslim etmesi için süre verdi.
Taliban’ın bu talebi reddetmesi üzerine, Ekim 2001’de ABD’nin Afganistan’ı işgali başladı.
IRAK'A İKİNCİ ULTİMATOM
2003 Irak işgali öncesinde George W. Bush, Saddam Hüseyin ve oğullarına ülkeyi terk etmeleri için 48 saatlik süre tanıdı.
Saddam Hüseyin bu çağrıyı ülke egemenliğine aykırı bularak reddetti ve ardından, kitle imha silahları iddiaları bahane edilerek savaş başlatıldı.
KENNEDY VE KÜBA KRİZİ
Daha önce ABD Başkanı John F. Kennedy de Küba Füze Krizi sırasında Sovyetler Birliği’ne benzer bir ültimatom vererek Küba’daki füzelerin geri çekilmesini talep etmiş, aksi halde askeri müdahale tehdidinde bulunmuştu.
Bu kriz, son anda varılan diplomatik anlaşmayla çözülmüş ve dünya olası bir nükleer savaştan kurtulmuştu.
TRUMP TEHDİDİNİ YİNELEDİ
Trump, Pazar günü Truth Social hesabından yaptığı son paylaşımda, bu günün 'benzeri olmayacağını' öne sürerek, “Boğazı açın… aksi halde cehennemi yaşayacaksınız – izleyin” ifadelerini kullandı.
Trump, İran’ın güneybatısında düşen F-15E tipi savaş uçağının pilotunu kurtarma operasyonuna ilişkin yeni bilgiler de paylaştı. ABD güçlerinin pilotu kurtarmak için İran hava sahasında gündüz vakti 7 saat boyunca operasyon yürüttüğünü iddia etti.
Operasyon sırasında düşmanın 'kalabalık ve sert' olduğunu belirten Trump, buna rağmen kurtarma ekiplerinin 'son derece profesyonel, güçlü ve soğukkanlı' olduğunu öne sürdü. İranlıların pilotu yakaladıklarını düşündüğünü, ancak bunun doğru olmadığını söyledi. Trump, pilotun durumuna ilişkin olarak ise 'ağır yaralı' olduğunu belirtti.
Bu açıklamalar, Trump’ın daha önce İran’a Hürmüz Boğazı’nı açması ve anlaşmaya varması için verdiği sürenin 6 Nisan’da dolacağını hatırlatmasının ardından geldi. Trump, aksi durumda İran’ın enerji altyapısını hedef alabileceklerini dile getirmişti.
Öte yandan bir İsrailli yetkili, Tel Aviv’in İran’daki enerji altyapısına yönelik geniş çaplı saldırılar için Washington’dan gelecek onayı beklediğini ifade etti.
