ABD-İsrail-İran hattında artan gerilim ve Hürmüz Boğazı’ndaki riskler, küresel gübre arzına ilişkin kaygıları büyüttü. Körfez bölgesinden yapılan sevkiyatlarda yaşanabilecek aksama, özellikle üre piyasasında fiyatları yukarı taşıdı. Uzmanlar, gelişmelerin küresel gıda enflasyonu üzerinde yeni bir baskı yaratabileceğine dikkat çekiyor.
ABD-İsrail-İran geriliminin genişlemesi ve Basra Körfezi’ndeki sevkiyatların aksaması, küresel gübre arzı açısından kritik bir risk başlığı haline geldi.
Uzmanlara göre, dünya ticaretinde en yaygın kullanılan azotlu gübre türü olan ürenin ihracatının yaklaşık üçte biri Körfez bölgesinden gerçekleştiriliyor. Katar, Suudi Arabistan ve İran dünya üre ihracatında ilk 10 ülke arasında bulunuyor. Bu nedenle Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler sevkiyatlar açısından ciddi risk oluşturuyor.
Tarımsal üretimde kritik bir döneme girilirken, olası gecikmelerin piyasalarda dalgalanmaya yol açabileceği değerlendiriliyor. Petrol ve doğalgaz fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskı zaten sürerken, gübrede yaşanabilecek tedarik krizi yüksek seyreden küresel gıda enflasyonunu daha da yukarı çekebilir.
ÜRE FİYATLARINDA HIZLI YÜKSELİŞ
Emtia piyasalarını izleyen Argus Media verilerine göre, New Orleans piyasasında işlem gören üre mavna fiyatları pazartesi günü kısa ton başına 50 ila 80 dolar arttı. Böylece fiyatlar kısa ton başına 520-550 dolar aralığına yükseldi.
Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek olası gecikmelerin özellikle Kuzey Yarımküre’de bahar dönemindeki gübre kullanım sezonunu etkileyebileceğine işaret ediyor.
Körfez bölgesi yalnızca üre üretiminde değil, aynı zamanda gübre üretiminde kullanılan doğalgaz ve amonyak tedarikinde de kilit bir merkez konumunda bulunuyor.
ÇİFTÇİLER İÇİN MALİYET BASKISI GÜÇLENEBİLİR
Gübre arzındaki kısıtlamaların uzaması halinde fiyatların daha da artması ve çiftçilerin maliyetlerinin yükselmesi olasılığı gündeme gelebilir.
Gübreye erişimin zorlaşması durumunda bazı üreticilerin daha az azot gerektiren ürünlere yönelmek zorunda kalabileceği, bunun da tarımsal verim üzerinde olumsuz etki yaratabileceği belirtiliyor.
TÜRKİYE’DE GÜBRE TEDARİKİ TARTIŞMASI
Küresel ölçekte artan gübre tedarik endişeleri Türkiye’de de gündeme taşındı.
Tarım Kredi Kooperatifleri’nin bu hafta gübre satışlarını durdurması ve kampanyalı satış uygulamasından gübreyi çıkarması kamuoyunda tartışma yarattı. Özellikle ilkbahar sezonu öncesinde alınan kararın piyasada belirsizlik oluşturduğu yönünde değerlendirmeler yapıldı.
İbrahim Yumaklı konuya ilişkin açıklamasında, “Gübrede ülkemizin mevcut stokları yeterli seviyede olup arz güvenliğini tehdit eden bir durum söz konusu değildir. Süreci yakından takip etmeye devam ediyoruz” ifadelerini kullandı.
Tarım Kredi Kooperatifleri ise yaptığı açıklamada, “Ortaklarımızın ihtiyaç duydukları gübre çeşitlerine doğru zamanda ve yeterli miktarda ulaşabilmeleri için gerekli tüm tedbirler alınmıştır” değerlendirmesinde bulundu.
