ABD Ticaret Temsilciliği'nin (USTR) 2 Haziran'da yayımladığı "Zorla Çalıştırılarak Üretilen Malların İthalatına İlişkin Section 301 Soruşturması Raporu", Türkiye'nin de aralarında bulunduğu 60 ekonomiyi değerlendirmeye aldı. Zorla çalıştırmanın küresel ölçekte artmaya devam etmesi ve uluslararası ticarette haksız rekabete yol açması gerekçesiyle hazırlanan 98 sayfalık raporda, incelenen ekonomilerin ABD ithalatındaki yüzde 99,4'lük payının dikkate alındığı belirtildi.
Raporda Türkiye; Çin, Japonya, Güney Kore, İngiltere, Vietnam ve Bangladeş gibi ülkelerle birlikte, zorla çalıştırılarak üretilen malların ithalatına yönelik yasal yasak getirmeyen ve bunu etkin şekilde uygulamayan ülkeler arasında gösterildi. USTR, Türkiye'nin de yer aldığı 54 ülkede hem yasal düzenlemeler hem de uygulamalar açısından eksiklik bulunduğu sonucuna ulaştı.
TÜRKİYE ABD İLE GÖRÜŞMELERE KATILDI
Rapora göre Türkiye, soruşturma sürecinde ABD ile hükümetler arası istişarelere katılan 46 ülke arasında da yer aldı. Ankara'nın Washington ile yürütülen görüşmelere katıldığı belirtilirken, raporda özellikle tekstil, hazır giyim ve ayakkabı sektörlerine ilişkin değerlendirmeler dikkat çekti.
USTR, ABD Gümrük ve Sınır Koruma Birimi'nin (CBP) yürürlükte bulunan 55 Withhold Release Order ile 8 Finding kararına sahip olduğunu, bunlardan altısının doğrudan tekstil, hazır giyim ve ayakkabı ürünlerini kapsadığını bildirdi.
Raporda, zorla çalıştırma kaynaklı risklerin tarımdan elektroniğe kadar birçok sektöre yayıldığı, ancak tekstil, hazır giyim ve ayakkabı sektörlerinin en fazla öne çıkan alanlar arasında bulunduğu ifade edildi.
İMALAT SANAYİSİNE İLİŞKİN VERİLER DİKKAT ÇEKTİ
Raporda yer verilen Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) verilerine göre, zorla çalıştırmadan elde edilen yıllık yasadışı kazanç 63,9 milyar dolar olarak hesaplandı. Bunun 35,4 milyar dolarlık bölümünün imalat ve sanayi sektörlerinden kaynaklandığı belirtilirken, kişi başına yıllık yasadışı kazancın ise 4 bin 944 dolar olduğu aktarıldı.
Raporda ayrıca zorla çalıştırılarak üretilen pamuğun iplik, kumaş ve hazır giyim ürünlerinde kullanıldığı, bunun da küresel tedarik zincirlerinde haksız rekabete neden olduğu vurgulandı. ABD Çalışma Bakanlığı'nın zorla çalıştırma şüphesi bulunan 134 ürünlük listesinde pamuk, tekstil ipliği, kumaş ve konfeksiyon ürünlerinin de yer aldığı hatırlatıldı.
USTR, zorla çalıştırmanın üretim maliyetlerini yapay olarak düşürdüğünü ve ülkeler arasında "dibe doğru yarış" (race to the bottom) oluşturduğunu savundu.
TÜRKİYE İÇİN EK GÜMRÜK VERGİSİ ÖNERİSİ
Rapora göre düşük iş gücü standartları, özellikle emek yoğun sektörlerde ülkelerin rekabet avantajını yapay biçimde artırırken diğer ülkeleri de benzer uygulamalara yöneltebiliyor.
Bu kapsamda USTR, Türkiye'nin de aralarında bulunduğu bazı ülkeler için yüzde 12,5 oranında ilave gümrük vergisi uygulanmasını önerdi. Ancak tekstil ve hazır giyim ürünleri için farklı bir tarife sistemi üzerinde çalışıldığı belirtildi.
Buna göre ilgili ülkenin ABD'den yaptığı pamuk ve tekstil ürünleri ithalatı dikkate alınarak daha düşük tarife uygulanabilecek. Nihai karar öncesinde kamuoyundan görüş alınmaya devam ediliyor.
ABD'nin yıllık yaklaşık 1 milyar dolarlık Türk tekstil ve hazır giyim ithalatı ile deri ve ayakkabı ticareti dikkate alındığında, sürecin özellikle emek yoğun sektörler açısından yakından takip edildiği değerlendiriliyor.
TEMMUZ AYINDA NİHAİ KARAR BEKLENİYOR
ABD Ticaret Temsilciliği (USTR), 12 Mart 2026'da Section 301 kapsamında zorla çalıştırılarak üretilen malların ithalatına yönelik soruşturmayı başlattı.
Soruşturma kapsamında 28 Nisan-1 Mayıs tarihleri arasında kamuya açık duruşmalar düzenlenirken, hükümet temsilcileri, sektör kuruluşları, şirketler ve sivil toplum örgütlerinin görüşleri alındı.
USTR, 2 Haziran'da yayımladığı raporla soruşturmanın bulgularını ve önerilen tedbirleri kamuoyuna sundu. Raporda Türkiye'nin de aralarında bulunduğu 60 ekonomi değerlendirilirken, bazı ülkeler için ilave gümrük vergileri önerildi.
Temmuz ayında ise önerilen ek vergilere ilişkin kamuoyu görüşlerinin alınması ve ilave duruşmaların gerçekleştirilmesi planlanıyor. Böylece tekstil, hazır giyim ve ayakkabı sektörlerini yakından ilgilendiren süreçte nihai kararın verilmesi bekleniyor.
