Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), Batı Asya’daki çatışmanın faaliyet gösterdiği bölgelerde ekonomik aktivite üzerinde baskı oluşturacağını öngördü. Kuruma göre yüksek enerji ve gübre fiyatları, ticaret ve turizm akışlarındaki aksaklıklar ile sıkılaşan finansman koşulları bu etkinin başlıca nedenleri arasında yer alıyor.
JEOPOLİTİK ŞOKLARIN ETKİSİ
EBRD Baş Ekonomisti Beata Javorcik, “Çatışma, jeopolitik şokların enerji piyasaları, tedarik zincirleri ve finansman koşullarına ne denli hızlı yayılabildiğini gözler önüne seriyor” değerlendirmesinde bulundu. Javorcik, söz konusu etkilerin çatışma sona erdikten sonra da devam edebileceğini vurguladı.
ENERJİ VE TEDARİK RİSKLERİ BÜYÜYOR
Petrol fiyatlarının uzun süre 100 doların üzerinde kalması ve kimyasallar ile metallerde yaşanan tedarik kesintilerinin sürmesi durumunda küresel büyümenin en az 0,4 puan gerileyebileceği tahmin ediliyor. Aynı senaryoda enflasyonun ise 1,5 puandan fazla artabileceği öngörülüyor.
Gaz piyasalarında sıkışıklığın devam etmesi ve Hürmüz Boğazı’ndaki kesintilerin sürmesi halinde gübre hammaddeleri ile alüminyum, sülfür ve plastik gibi kritik girdilerde fiyat artışları bekleniyor.
SERMAYE ÇIKIŞI VE GELİR KAYBI RİSKİ
Turizm gelirleri ile Körfez ülkelerinden gelen işçi dövizlerinin de baskı altında kalabileceği ifade ediliyor. Özellikle Ürdün, Lübnan ve Mısır ekonomilerinde gelir kaybı riski öne çıkıyor.
Güney ve Doğu Akdeniz ile Türkiye’de tahvil faizlerinin yükseldiğine dikkat çekilirken, küresel finansal koşulların daha da sıkılaşması halinde sermaye çıkışlarının hızlanabileceği belirtiliyor.
EN FAZLA ETKİLENECEK ÜLKELER
EBRD’ye göre enerji ve gıda ithalatına bağımlı, Körfez ülkeleriyle güçlü ekonomik bağları bulunan ve mali alanı sınırlı ülkeler bu süreçten daha fazla etkilenebilir. Bu kapsamda Mısır, Irak, Ürdün, Kenya, Lübnan, Moldova, Moğolistan, Kuzey Makedonya, Senegal, Tunus, Türkiye ve Ukrayna öne çıkıyor.
UZUN VADEDE YENİ DENGELER
Banka, uzun vadede söz konusu çatışmanın enerji güvenliğinin önemini artıracağını ve küresel ticarette parçalanmayı hızlandırabileceğini belirtti. Bununla birlikte, enerji ihracatçısı ülkeler için beklenmedik gelir artışları da söz konusu olabilir.
