İran’daki savaşın küresel enerji arzını sekteye uğratması, havacılık sektöründe ciddi etkiler yarattı. Artan yakıt fiyatları ve tedarik belirsizliği, özellikle Asya merkezli havayolu şirketlerini hızlı önlemler almaya yöneltti. Sektörde kapasite planları revize edilirken maliyet baskısı giderek artıyor.
KAPASİTE ARTIŞ BEKLENTİSİ GERİLEDİ
Savaş öncesinde havayolu şirketleri nisan ayında kapasiteyi yıllık bazda yüzde 5,4 artırmayı planlıyordu. Ancak havacılık danışmanlık şirketi Cirium verilerine göre bu oran yüzde 0,2 seviyesine kadar düştü.
Asya’daki havayollarının (Çin ve Hindistan hariç) nisan ayı kapasite artışı beklentisi de yüzde 5,8’den yüzde 2,8’e geriledi. Uzmanlar şirketlerin düşük kârlı hatları kapatabileceğini ve yakıt verimliliği düşük uçakları hizmet dışı bırakabileceğini belirtiyor.
HAVAYOLLARI ACİL DURUM MODUNDA
Güney Kore’nin bayrak taşıyıcı havayolu şirketi Korean Air, çalışanlarına gönderdiği e-postada “acil durum moduna” geçildiğini açıkladı. Şirket, yükselen yakıt maliyetleri nedeniyle giderlerini azaltmaya hazırlanıyor.
Üst yönetim, nisan ayında galon başına 450 sent seviyesine çıkması beklenen yakıt fiyatlarının, iş planında öngörülen 220 sentin oldukça üzerinde olduğunu vurguladı. Havayolu şirketlerinde toplam maliyetlerin yaklaşık yüzde 30’unu oluşturan yakıt giderlerinin, petrol fiyatlarının yüksek seyretmesi halinde iki katından fazla artabileceği ifade ediliyor.
UÇUŞ İPTALLERİ VE MALİYET ÖNLEMLERİ
Bölgenin önemli taşıyıcılarından Asiana Airlines, kârlılığı korumak amacıyla Çin ve Kamboçya’ya yönelik dört uluslararası hatta toplam 14 gidiş-dönüş seferini iptal etti.
Şirketler, artan maliyetler karşısında uçuş programlarını yeniden gözden geçirirken, operasyonel giderleri azaltmaya yönelik adımlar atıyor.
JET YAKITI FİYATLARI YÜKSELDİ
Basra Körfezi’ndeki çatışmalar, dünya ham petrol arzının yaklaşık beşte birini etkileyerek jet yakıtı ve dizel fiyatlarında sert artışa yol açtı. Jet yakıtı, sınırlı depolama süresi nedeniyle arz şoklarına karşı daha kırılgan bir ürün olarak öne çıkıyor.
Çatışmaların başlamasından bu yana toptan jet yakıtı fiyatlarının iki katına çıktığı belirtiliyor. Bu gelişmeler üzerine Air India, Cathay Pacific, Thai Airways ve Qantas gibi birçok havayolu şirketi bilet fiyatlarını artırma veya ek ücret uygulama planlarını duyurdu.
AVRUPA’DA ARZ ENDİŞESİ ARTIYOR
Avrupa’da da yakıt arzına ilişkin endişeler büyüyor. Sektör temsilcileri, mevcut stokların yalnızca 4 ila 6 haftalık görünürlüğe sahip olduğunu ifade ederken, yakıt tedarikinin günlük olarak takip edildiği belirtiliyor.
İngiltere’nin jet yakıtı ihtiyacının önemli bölümünü Orta Doğu’dan karşıladığı, Rusya’dan ithalatın kesilmesi ve yerli rafinaj kapasitesindeki düşüş nedeniyle bölgeye bağımlılığın arttığı vurgulanıyor.
Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA), Avrupa’nın jet yakıtı tedarikinin giderek daha kırılgan hale geldiği uyarısında bulunurken, sektörde belirsizliğin yüksek olduğu ifade ediliyor.
SEKTÖRDE KRİZ DERİNLEŞEBİLİR
Havacılık sektöründe genel beklenti, krizin derinleşmesi halinde daha fazla uçuş iptali, kapasite daralması ve bilet fiyatlarında artış yaşanacağı yönünde. Artan maliyet baskısı ve tedarik sorunları, sektörün kısa vadeli görünümünü zorlaştırıyor.
