Sosyal Güvenlik Uzmanı Murat Bal, katıldığı canlı yayında emekli maaşı sistemine ilişkin önemli değerlendirmelerde bulundu. En düşük emekli maaşının 20 bin liraya yükseltilmesinin ardından, prim gün sayıları arasındaki farkın maaşlara yansıtılması amacıyla yeni bir çalışma başlatıldığını açıkladı.
EN DÜŞÜK EMEKLİ MAAŞI UYGULAMASI NASIL BAŞLADI?
Bal, en düşük emekli aylığı uygulamasının ilk kez 2019 yılında 1.000 lira olarak hayata geçirildiğini hatırlattı. Bu düzenlemenin ortaya çıkış nedenini ise şu sözlerle anlattı:
En düşük emekli aylığı, özellikle 2008’den sonra aylık bağlama oranlarının düşmesiyle çok düşük kök ücretler bağlanmaya başlanması nedeniyle ortaya çıktı. Yaşam şartlarının iyileştirilmesi için hükümet böyle bir karar aldı ve tüm emeklilerde en azından belli bir seviye yakalandı.
5 MİLYON EMEKLİ EN DÜŞÜK MAAŞ ALIYOR
Sistemin mevcut durumuna ilişkin verileri paylaşan Bal, başlangıçta yaklaşık 1 milyon kişinin yararlandığı en düşük emekli aylığı uygulamasının bugün 5 milyon kişiye ulaştığını belirtti. Bu artışın sağlıklı bir tabloyu yansıtmadığını vurgulayan Bal, "Bu sayının yükselmesi aslında iyi bir şey değil. Daha çok kişinin en az ücreti alması, genel olarak ekonomi ve sosyal güvenlik sistemi açısından sağlıklı değil" dedi. Yeni düzenleme ile sistemin yukarı doğru kademeli bir yapıya kavuşturulması hedefleniyor.
PRİM GÜN SAYISI VE MAAŞ DENGESİ
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in de gündeme getirdiği prim ve maaş dengesizliğine dikkat çeken Bal, mevcut sistemde ciddi bir adaletsizlik bulunduğunu ifade etti. Bal, "3600 günle emekli olanla, 9000 gün Bağ-Kur primi ödeyerek emekli olan vatandaşın aynı maaşı alması büyük bir adaletsizlik" değerlendirmesinde bulundu. Yeni düzenlemede "Az prim ödeyene az maaş, çok prim ödeyene çok maaş" ilkesinin esas alınacağını belirten Bal, en düşük emekli maaşının 20 bin lira seviyesinin altına düşmemesi gerektiğini vurguladı.
KÖK MAAŞ VE AYLIK BAĞLAMA ORANI SORUNU
Kök maaşların 11–12 bin lira seviyelerinde kaldığını, mevcut 20 bin liralık ödemenin ise hazine desteğiyle sağlandığını ifade eden Bal, sistemin sürdürülebilirliği açısından gelir desteğinin önemine işaret etti. 2008 sonrası düşürülen aylık bağlama oranlarının ciddi hak kayıplarına yol açtığını belirten Bal, şu örneği verdi:
1999 öncesinde 10 bin lira maaşla çalışırken yaklaşık 7 bin lira emekli maaşı alabiliyordunuz. 2008 sonrasında ise 10 bin lira maaşla çalışıp emekli olduğunuzda 3 bin 500 lira emekli maaşı bağlanır hale geldi. Çünkü aylık bağlama oranı ciddi şekilde düşürüldü.
EMEKLİ MAAŞI ORTALAMASI VE BEKLENTİLER
Türkiye genelinde emekli maaşı ortalamasının 25 bin liranın altında kaldığını belirten Murat Bal, SGK bünyesinde yürütülen çalışmanın yakın zamanda kamuoyuna açıklanmasının beklendiğini söyledi. Bal, sürece ilişkin değerlendirmesinde, "Bence iyi ve hakkaniyetli bir düzenleme gelecek. En kritik konu, mevcut 20 bin liralık en düşük emekli maaşının altına düşülmemesi" ifadelerini kullandı.
