Sara Akdik, 1897’de Girit’te doğdu. Ortaöğrenimini İstanbul’da Alman Lisesi’nde yaptı ve bu okuldan 1918’de mezun oldu. İstanbul Darülfünu Fen Fakültesi Tabiiye kısmından 1921’de ilk mezun olan kız öğrencilerdendir. Mezuniyetinden sonra, Çamlıca, Erenköy ve İstanbul Kız liselerinde ve Gazi Eğitim Enstitüsü’nde öğretmen ve yönetici olarak görev yaptı.
1933 üniversite reformundan sonra, yabancı dil bilmesi nedeniyle üniversiteye çağrılan Sara Akdik 1934’te İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi İspençiyari Nebatat ve Genetik Enstitüsü’nde asistan olarak çalışmaya başladı. Bu enstitüde Prof. Alfred Heilbronn’un bazı derslerini Türkçeye çeviriyordu. Farmakobotanik ve genetik dallarında çalışan Sara Akdik 1937’de doçent oldu ve 1945 yılında da Prof. A. Heilbronn ile yaptığı “Bir crispa mutantın anatomisi ve morfolojisi” başlıklı teziyle doktora derecesi aldı.
Doktora derecesini Lütfiye Irmak (1938), Mehpare Başarman Heilbronn (1938), Sıdıka Aydın (1941), Mürüvvet Hasman (1942) ve Nebahat Yakar-Tan’dan (1943) sonra tamamlamakla birlikte, Sara Akdik’i İstanbul Üniversitesi’nde kendisiyle hemen hemen aynı zamanda çalışmaya başlayan Lütfiye Irmak ile birlikte ilk kadın botanikçimiz olarak anmamız gerekmektedir.
1947-48 yıllarında ünlü İsveçli genetik profesörü Muntzig’in yanında çalışmalar yapan Sara Akdik, 1948’de profesör olmuş ve Heilbronn’un emekliye ayrılması üzerine 1955’de Fen Fakültesi Farmakobotanik ve Genetik Kürsüsü’nün başkanlığına getirilmiştir. 18 yıldan fazla bu görevde kalan Prof. Akdik bu süre içinde 8 doktora çalışması yönetmiş ve genel botanik, moleküler biyoloji, sitoloji, genetik, insan genetiği, evrim, bitki coğrafyası ve farmakobotanik derslerini vermiştir.
1973’te emekli olan Sara Akdik, 1982’de vefat etti. Çeşitli tarihlerde uluslararası botanik ve genetik kongrelerinde bildiri sunan Akdik’in bilim dergilerindeki makalelerinin yanı sıra çeviri ve telif eserleri yayımlanmıştır. A. Heilbronn’un birçok kitabını Türkçeye çeviren Sara Akdik’in, Türk Kodeksinin Farmakognosi Kısmı (1940), Botanik Çalışmaları Kılavuzu (1943, Lütfiye Irmak ile birlikte) ve Genel Botanik (1961) gibi eserleri vardır.
Osman Bahadır bahadirosman@hotmail.com
Yararlanılan Kaynaklar:
Sevtap İshakoğlu-Kadıoğlu; İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Tarihçesi (1900-1946), İstanbul Üniversitesi yayını, 1998.
Prof. Dr. Hüsnü Demiriz; “Fen Fakültesi’nin Botanik Alanındaki Araştırmalara ve Öğretime Katkısı”, İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi’nde Çeşitli Fen Bilimi Dallarının Cumhuriyet Dönemindeki Gelişmesi ve Milletlerarası Bilime Katkısı (Ed: Prof. Dr. Ahmet Yüksel Özemre), İstanbul Üniversitesi yayını, 1982.
