Konserve kutularından plastik su şişelerine, saklama kaplarından bebek ürünlerine kadar günlük hayatta sıkça kullandığımız ambalajların bir kısmı sağlığımız için görünmez bir risk barındırıyor: Bisfenol A, yani BPA. Endüstride yaygın olarak kullanılan bu kimyasal, özellikle gıda ambalajları yoluyla insan vücuduna geçebiliyor ve uzun vadede ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor.
Cumhuriyet’e konuşan Gıda Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu Başkanı Yaşar Üzümcü, BPA’nın özellikle konserve ve plastik ambalajlarda yaygın şekilde kullanıldığına dikkat çekerek, “BPA; metal konservelerin iç yüzeylerini kaplayan epoksi reçinelerin ve polikarbonat plastiklerin temel yapı taşlarından biridir. Bu sayede ambalajlara dayanıklılık kazandırılır ancak bu durum, gıdaya kimyasal geçiş riskini de beraberinde getirir” dedi.
‘HORMON SİSTEMİ ÜZERİNDE ETKİLİ’
BPA’nın en büyük tehlikesinin vücutta hormon sistemi üzerinde etkili olması olduğunu belirten Üzümcü, BPA’nın bir endokrin bozucu olduğunu vurgulayarak, “Bu madde hormonları taklit edebilir ya da onların etkisini engelleyebilir. Üreme sistemi, bağışıklık sistemi ve metabolizma üzerinde olumsuz etkileri olduğu bilimsel çalışmalarla ortaya konmuştur” ifadelerini kullandı. Riskin özellikle bebekler ve küçük çocuklar için daha büyük olduğunu ifade eden Üzümcü, gelişim sürecindeki bireylerde BPA maruziyetinin kalıcı hasarlara yol açabileceğini söyledi.
Gıda ambalajlarının güvenliği ulusal ve uluslararası mevzuatlarla denetleniyor. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), BPA için tolere edilebilir günlük alım miktarını yıllar içinde ciddi biçimde düşürdü. Ayrıca Türkiye ve Avrupa Birliği’nde bebek biberonları ve bebek mamalarına yönelik ambalajlarda BPA kullanımı tamamen yasaklanmış durumda. Ancak mevzuatın tek başına yeterli olmadığına değinen Üzümcü, “Ürünlerin uygunluğu laboratuvar analizleriyle kontrol ediliyor; fakat piyasadaki ürün çeşitliliği düşünüldüğünde denetimlerin daha sık ve daha kapsamlı yapılması gerekiyor” diye ekledi.
‘BASİT ÖNLEMLERLE AZALTILABİLİR’
Son yıllarda pek çok üründe “BPA içermez” ibaresi içerdiğini ancak bu etiketin her zaman yeterli olmayabileceğini söyleyen Üzümcü, “BPA yerine Bisfenol S veya Bisfenol F gibi benzer kimyasallar kullanılabiliyor. Bunların da sağlık etkileri hala tartışmalı” diyerek tüketicilerin bu ibareyi mutlak güven göstergesi olarak görmemesi gerektiğini ifade etti. Üzümcü, alınabilecek basit önlemlerle BPA maruziyetini azaltmanın mümkün olduğunu belirterek “Plastik ve konserve ambalajların mikrodalgada ısıtılmaması, çizilmiş veya ezilmiş ambalajların kullanılmaması, cam ambalajların tercih edilmesi bu önlemler arasında yer alıyor. Ayrıca yağlı, asitli ve tuzlu gıdaların BPA geçişini artırdığına dikkat çekiliyor. Tüketici bilinçlendikçe üretici de daha güvenli alternatiflere yönelmek zorunda kalacaktır” dedi.
