İklim sözlüğü: Plastbanta

İklim sözlüğü: Plastbanta

30.01.2026 04:00:00
Güncellenme:
Ayça Ceylan
Takip Et:
İklim sözlüğü: Plastbanta

İsveççe “plastik detoksu” ya da “plastik diyeti” anlamına gelen plastbanta, plastik tüketimini tamamen ortadan kaldırmayı değil, bilinçli ve sistemli biçimde azaltmayı hedefleyen bir yaklaşımı ifade eder. Gündelik hayatta plastikle kurduğumuz ilişkiyi sorgulamaya çağırır.

Plastik kirliliği yalnızca bir atık sorunu değil; iklim değişikliği, biyoçeşitlilik kaybı, insan ve gezegen sağlığıyla doğrudan bağlantılı küresel bir mesele olarak karşımızda duruyor. Plastik üretiminin ölçeği sorunun büyüklüğünü açıkça ortaya koyuyor. 1950 yılında küresel ölçekte yalnızca 2 milyon ton plastik bulunurken ABD Çevre Koruma Ajansı’nın (EPA) verilerine göre 2015 yılına gelindiğinde dünyada üretilmiş toplam plastik miktarı 8.3 milyar tona ulaştı. Bu rakam; yaklaşık 822 bin Eiffel Kulesi, 25 bin Empire State binası ya da bir filin ağırlığının 1 milyar katı büyüklüğünde bir kütleye karşılık geliyor. Bu miktarın 6.3 milyar tonu plastik atık niteliğinde. Atıkların yalnızca yüzde 9’u geri dönüştürüldü, yüzde 12’si yakıldı; geri kalan kısmı ise “plastik mirası” olarak gezegende varlığını sürdürüyor. 

Plastiğin insan bedeniyle kurduğu ilişki de çarpıcı. Newcastle Üniversitesi tarafından yürütülen ve WWF tarafından desteklenen bir analize göre insanlar her hafta ortalama 2 bin parça mikroplastik yutuyor. Bu, yılda yaklaşık 250 gram mikroplastiğe denk geliyor; başka bir deyişle her hafta bir kredi kartı, yılda ise bir tabak dolusu mikroplastiğin farkında olmadan bedenimize girmesi anlamına geliyor. 

Plastbanta yaklaşımı; tek kullanımlık plastiklerden kaçınmayı, ambalajsız veya yeniden kullanılabilir ürünleri tercih etmeyi; cam, metal ve kumaş gibi alternatiflere yönelmeyi kapsıyor. Mükemmeliyet talep etmeyen bu yaklaşım, küçük bireysel tercihlerin kolektif dönüşüm yaratabileceğini hatırlatıyor.

İlgili Konular: #iklim