Günlük hayatta mutluluk veren aktivitelerin anlamını yitirmesi, anhedoninin en belirgin işaretlerinden biridir. Uzmanlara göre bu durum geçici bir ruh hali değil, altta yatan psikolojik sorunların habercisi olabilir. Peki, Anhedoni nedir? Anhedoni belirtileri nelerdir? Anhedoni tedavisi
ANHEDONİ NEDİR?
Anhedoni, kişinin normalde keyif aldığı aktivitelerden artık zevk alamaması durumunu tanımlayan psikolojik bir terimdir. Günlük yaşamda mutluluk veren sosyal ilişkiler, hobiler, yemek, müzik ya da başarı duygusu gibi deneyimlerin duygusal karşılığını kaybetmesiyle ortaya çıkar. Anhedoni tek başına bir hastalık değil, genellikle depresyon, anksiyete bozuklukları ve bazı psikiyatrik rahatsızlıkların belirtisi olarak görülür.
ANHEDONİ TÜRLERİ NELERDİR?
Uzmanlar anhedoniyi iki ana başlıkta ele alır:
Sosyal anhedoni: İnsanlarla vakit geçirmekten, sohbetten ya da sosyal ilişkilerden keyif alamama
Fiziksel anhedoni: Yeme, içme, dokunma, cinsel yakınlık gibi fiziksel hazlara karşı ilgi kaybı
ANHEDONİ BELİRTİLERİ NELERDİR?
Anhedoni belirtileri kişiden kişiye değişebilse de en sık görülen belirtiler şunlardır:
- Daha önce zevk alınan aktivitelerden keyif alamama
- Sosyal ortamlardan uzaklaşma
- Duygusal donukluk veya boşluk hissi
- Motivasyon kaybı
- Enerji düşüklüğü
- Başarı ya da olumlu olaylara karşı tepkisizlik
- İlişkilerde ilgisizlik
- Günlük rutinleri sürdürmekte zorlanma
Bu belirtiler uzun süre devam ediyorsa mutlaka bir uzmana başvurulması önerilir.
ANHEDONİ NEDEN OLUR?
Anhedoninin ortaya çıkmasında birden fazla etken rol oynayabilir:
- Depresyon ve majör depresif bozukluk
- Kronik stres ve tükenmişlik
- Anksiyete bozuklukları
- Travmatik yaşantılar
- Beyindeki dopamin sisteminde yaşanan dengesizlikler
- Bazı ilaçların yan etkileri
Özellikle dopamin hormonunun haz ve ödül mekanizmasındaki rolü, anhedoni ile doğrudan ilişkilidir.
ANHEDONİ TEDAVİSİ NASIL YAPILIR?
Anhedoni tedavisi, altta yatan nedene göre planlanır ve çoğunlukla bütüncül bir yaklaşım gerektirir.
Psikoterapi:
Bilişsel davranışçı terapi (BDT) başta olmak üzere psikoterapi yöntemleri, düşünce kalıplarını fark etmeye ve yeniden yapılandırmaya yardımcı olur.
İlaç tedavisi:
Depresyon veya başka bir ruhsal bozukluk eşlik ediyorsa, uzman hekim kontrolünde antidepresanlar kullanılabilir.
Yaşam tarzı değişiklikleri:
Düzenli egzersiz
Sağlıklı ve dengeli beslenme
Uyku düzeninin sağlanması
Sosyal bağların güçlendirilmesi
Küçük hedeflerle yeniden haz duygusunu tetikleyen aktiviteler
Destekleyici yaklaşımlar:
Mindfulness, meditasyon ve nefes egzersizleri de bazı bireylerde belirtilerin hafiflemesine katkı sağlayabilir.
NE ZAMAN UZMAN DESTEĞİ ALINMALI?
Zevk kaybı hissi birkaç haftadan uzun sürüyor, günlük yaşamı ve ilişkileri olumsuz etkiliyorsa, bir psikolog veya psikiyatri uzmanına başvurmak önemlidir. Erken müdahale, anhedoninin kalıcı hale gelmesini önleyebilir.
