Uzmanlara göre 60 saniyelik basit bir test, bilişsel işlevlerdeki erken bozulmaları ortaya koyabiliyor. Sadece kalem ve kâğıtla yapılan bu kısa değerlendirme, dikkat ve hafıza performansı hakkında önemli ipuçları veriyor. Uzmanlar, düşük sonuçların panik nedeni olmadığını ancak ciddiye alınması gerektiğini vurguluyor.
1 DAKİKALIK KALEM-KÂĞIT TESTİ NASIL YAPILIYOR?
Miami’de Baptist Health Orthopedic Care bünyesinde çalışan ortopedi cerrahı Dr. Matthew Motisi’ye göre test için özel bir ekipmana gerek yok. Bir kalem, bir kâğıt ve bir dakikalık süre yeterli oluyor.
Testin ilk adımı, içinde çok sayıda öğe barındıran geniş bir kategori seçmek. Hayvanlar, filmler ya da sebzeler gibi başlıklar bu iş için uygun kabul ediliyor. Ardından kronometre bir dakikaya ayarlanıyor ve süre başlar başlamaz seçilen kategoriye ait mümkün olduğunca fazla kelime yazılıyor. Süre dolduğunda kalem bırakılıyor ve ekleme yapılmıyor.
SONUÇLAR NE ANLAMA GELİYOR?
Dr. Motisi’ye göre sağlıklı bir performansta listenin en az 15 maddeden oluşması bekleniyor. Ancak ideal olarak bu sayının 21’in üzerine çıkması gerekiyor. Bir dakika içinde bu sayıya ulaşmakta zorlanan kişilerde, nörologlar erken bilişsel bozulma ihtimalini göz önünde bulunduruyor.
Uzmanlar, bu tür performans düşüklüğünün tek başına hastalık tanısı anlamına gelmediğinin altını çiziyor. Ancak testte belirgin bir zorlanma yaşanması, daha ayrıntılı değerlendirmeler için bir uyarı sinyali olarak kabul ediliyor.
HAFİF BİLİŞSEL BOZUKLUK UYARISI
Mayo Clinic’e göre hafif bilişsel bozukluk, normal yaşlanma süreci ile demans arasındaki “ara evre” olarak tanımlanıyor. Bu dönemde kişilerde unutkanlık artabiliyor, randevular kaçırılabiliyor, konuşma sırasında düşünce akışı kaybolabiliyor.
Ayrıca doğru kelimeyi bulmakta zorlanma, karar vermede güçlük, görevleri tamamlayamama, yön bulma sorunları ve muhakeme hataları da bu tabloya eşlik edebiliyor. Uzmanlar, bu belirtilerin giderek artması durumunda mutlaka tıbbi değerlendirme yapılması gerektiğini belirtiyor.
“HER UNUTKANLIK HASTALIK DEĞİL”
Dr. Motisi, zaman zaman isimleri ya da telefonun nereye bırakıldığını unutmanın tek başına endişe verici olmadığını vurguluyor. “Beynimiz yaşla birlikte doğal olarak değişir. Bu küçük aksaklıklar çoğu zaman bir hastalığın göstergesi değildir,” diyen Motisi, düzenli takip ve farkındalığın önemine dikkat çekiyor.
BEYİN SAĞLIĞI NASIL GÜÇLENDİRİLEBİLİR?
Uzmanlara göre bilişsel işlevleri korumak ve geliştirmek için yaşam tarzı belirleyici rol oynuyor. Sigaranın bırakılması, uzun süre hareketsiz kalınmaması ve düzenli fiziksel aktivite, beyin sağlığı açısından temel adımlar arasında yer alıyor.
Ayrıca aile ve arkadaşlarla sosyal bağların güçlendirilmesi, sohbet ve zihinsel etkileşimin artırıılması, sebze ve meyve ağırlıklı beslenme ile nefes egzersizleri öneriliyor. Endişe duyan kişilerin ise gecikmeden bir sağlık kuruluşuna başvurarak değerlendirme yaptırması tavsiye ediliyor.
