Renk görme bozukluğu olan bireylerde, mesane kanseri tanısı sonrası ölüm riskinin belirgin biçimde arttığı ortaya kondu. Stanford Üniversitesi öncülüğünde yürütülen araştırma, bu artışın genetik değil, erken belirtilerin fark edilememesinden kaynaklandığını gösteriyor. Uzmanlar, özellikle idrardaki kanın ayırt edilememesinin tanıyı geciktirdiğine dikkat çekiyor.
20 YILLIK VERİLERLE KARŞILAŞTIRMALI ANALİZ
Araştırma ekibi, mesane ve kolorektal (kalın bağırsak) kanseri tanısı almış hastaların sağlık kayıtlarını 20 yıllık bir dönem boyunca inceledi. Renk görme bozukluğu bulunan hastalar, aynı kanser türüne sahip ancak renk körlüğü olmayan hastalarla bire bir eşleştirildi ve genel sağ kalım oranları karşılaştırıldı.
Sonuçlara göre kolorektal kanser hastalarında, renk körlüğü olanlarla olmayanlar arasında anlamlı bir fark saptanmadı. Buna karşın mesane kanseri hastalarında çarpıcı bir tablo ortaya çıktı. Renk görme bozukluğu olan mesane kanseri hastalarının, 20 yıl içinde tüm nedenlere bağlı ölüm oranı yüzde 52 daha yüksek bulundu.
TEMEL SORUN: ERKEN BELİRTİLERİN FARK EDİLEMEMESİ
Araştırmacılara göre bu farkın nedeni genetik yatkınlık değil. Asıl sorun, hastalığın en erken ve en önemli belirtilerinden biri olan kanın fark edilememesi. Mesane kanserinde idrarda kan görülmesi (hematüri), çoğu zaman ağrısız seyrettiği için hastayı doktora yönlendiren tek işaret olabiliyor.
Araştırma makalesinde şu ifadeye yer verildi:
“Bu işaretin fark edilmesi, hastaların tıbbi değerlendirme için başvurmasında kritik öneme sahiptir. Ancak dışkı ya da idrardaki kırmızı rengi ayırt edemeyen görme bozukluğuna sahip bireyler, hastalığın tespitinde gecikme riskiyle karşı karşıya kalmaktadır.”
Özellikle mesane kanserinde ağrının eşlik etmediği durumlarda, bireyin yalnızca idrar rengindeki değişime güvenmesi gerekiyor. Renk körlüğü olan hastalar için bu durum, tanının aylarca gecikmesine yol açabiliyor.
KOLOREKTAL KANSERDE NEDEN AYNI ETKİ GÖRÜLMEDİ?
Araştırmada kolorektal kanser hastalarında benzer bir ölüm farkının görülmemesi de ayrıca değerlendirildi. Uzmanlar, bunun nedenini hastalığın erken evrelerinde ortaya çıkan farklı belirtilere bağlıyor. Verilere göre kolorektal kanser hastalarının yaklaşık üçte ikisi karın ağrısı, yarısından fazlası ise bağırsak alışkanlıklarında değişiklik şikâyetiyle doktora başvuruyor.
Çalışmanın kıdemli yazarı, Stanford Medicine’dan Dr. Ehsan Rahimy, bu durumu şu sözlerle açıklıyor:
“Kolorektal kanserde dışkıda kan, hastaların en sık ya da tek başına başvuru nedeni değil. Bu nedenle renk körlüğü, mesane kanserinde olduğu kadar belirleyici bir rol oynamıyor.”
HER 12 ERKEKTEN BİRİ RENK KÖRÜ
Araştırmada paylaşılan verilere göre erkeklerin yaklaşık yüzde 8’i, yani her 12 erkekten biri renk görme bozukluğuna sahip. Kadınlarda ise bu oran yüzde 0,5 civarında. Renk körlüğü vakalarının büyük bölümü, kırmızı rengin ayırt edilmesinde güçlük yaşanmasıyla karakterize ediliyor.
Araştırmacılar, daha önce yayımlanan vaka çalışmalarında, renk körlüğü olan bazı kişilerin dışkıdaki kanı ishal sanarak doktora başvurmadığını; tanının, ancak partnerlerinin durumu fark etmesiyle aylar sonra konulabildiğini hatırlatıyor.
MESANE KANSERİNİN DİĞER BELİRTİLERİ
Uzmanlar, idrarda kan dışında mesane kanserinin şu belirtilerle de kendini gösterebileceğini hatırlatıyor:
- İdrar yaparken yanma, sızı veya kaşıntı
- Sık ya da ani idrara çıkma ihtiyacı
- Bel ve alt karın ağrısı
- Sürekli yorgunluk
- Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları
- İştahsızlık
- Kemiklerde ağrı veya hassasiyet
