Kahramanmaraş 1978

20 Aralık 2011 Salı
\n

\n

1978 Aralık ayı sonlarında, Kahramanmaraşta, kirli ellerin kotardığı trajik olaylar yaşandı. Yoksul ve dindar insanlar karanlık siyasi emellerle insanlık dışı bir kıyıma alet ve kurban edildiler. Şehir savaş alanına döndü. Hükümet olayları yatıştırmakta yetersiz kaldı. Resmi kayıtlara göre,116 kişi öldürüldü. Alevi yurttaşların işyerlerine, evlerine saldırıldı, kadınlara tecavüz edildi, gebelerin karnı deşildi, ceninler ağaçlara çivilendi. Bu vahşet ve çılgınlık mezhep çatışması gibi gösterilmeye çalışıldı, ama asıl amaç ülkeyi kaosa sürüklemekti. Dış-iç gizli yapıların rolü zaman içinde anlaşıldı ancak gerçek planlayıcı ve failler ortaya çıkarılmadı.

\n

Olaylardan sonra bölgede sıkıyönetim ilan edildi. 12 Eylüle giden yolun taşları döşeniyordu. Kahramanmaraşa gidip, neyin nasıl olduğuna bakma isteğim bir yıl sonra netleşti. Yazarlığımı sınamak için Maraşı yazmak, bu işe araştırma yaparak girişmek istiyordum. Tek başıma, bir gece otobüsüne atlayıp Maraşa gittim.

\n

Benimle ilgilenecek avukata ulaşamadım. Yardımcısı kıyıma uğrayan Alevi mağdurların güvenlik kaygısıyla köylere göçtüklerini söyledi ve bir köy adı vererek beni dolmuş durağına gönderdi. Minibüsü beklerken umutsuzdum ve yabancı bir görünüm çiziyordum. Durağa gelen yaşlıca bir yerli kadının ilgisini çektim. Amacımı öğrenince, beni korumasına alarak köye, evine götürdü. Yarım saat sonra da ev onlarca kişiyle doldu. O gece onların anlattıklarına inanmakta güçlük çektim. Sonra beni birbirlerine emanet ederek, on günde on köy dolaştırdılar. Yoksul sofralarına konuk oldum, kaldıkları tek göz odalarda onlarla birlikte yattım. Üzerime en güzel yorganlarını örttüler. O güne kadar böyle bir yokluk, çaresizlik ve içtenlik görmemiştim. Hikâyelerini can kulağıyla dinledim, dillerinin özgün, acılı tınısını belleğime yazdım.

\n

Ankaraya döndüğümde müdahil avukatlardan aldığım duruşma tutanaklarının kırk klasör kadar tutan tanık ifadelerini okudum. Dikkatimi çeken, kadınların o beş günü ayrıntıcı, davacı bir tutumla aktarmalarıydı. Savaş ve kıyımların asıl kurbanları oldukları için erkeklerden daha yürekliydiler belki de. Bu yüzden yazdığım dokuz öyküden yedisinin kahramanı kadın oldu. Doğrudan yer-zaman belirtmeyip yerel işaretler kullanmaya ve her öyküde olayların bir başka yönüne odaklanmaya çalıştım. Kitap 12 Eylülün en koyu döneminde bitti. O ara Aydınlar Dilekçesi davasından da yargılanmakta olduğumdan iki yıl basılamadı, bekledi. 1984te yayımlandığında küçük bir çevreye ulaşsa da etkisi geniş oldu. O günden bu yana en az okunan eserim oluşuna ise üzülmedim. Yazdığım daha uzun zaman gündemde kalacak bir soruna, mezhep ayrımının kasıtlı siyasi kullanımına eğilen bir kitaptı çünkü.

\n

***

\n

Kıran Resimlerinde, yüzyıllar boyu bir arada yaşamış, komşu, hısım olmuş insanların birkaç günde nasıl hasım ve birbirine düşman hale getirildiğine ve bunun kimin işine yaradığına baktım. Bu kanlı oyunun 33. yıldönümünde -sevmediğim halde- kendi eserimden söz edişim ise edebiyatın bir insan acıları tarihi olduğunu hatırlatmak, Maraşın unutulmadığını ve unutulmaması gerektiğini vurgulamak için.

\n

***

\n

İnci Aral / Kıran Resimleri

\n

Turkuvaz Kitap / 2008

\n\n

Yazarın Son Yazıları

Veda 8 Ocak 2013
Burhan Günel 1 Ocak 2013
Edebiyatın Sağı Solu 25 Aralık 2012
İncelikli Bir Oyun 18 Aralık 2012
Vejdi Raşidov 11 Aralık 2012
Eleştiri Susuzluğu 4 Aralık 2012
Eleştiriye Saygı 27 Kasım 2012
Kitap Bayramı 20 Kasım 2012
İyilik ve Kötülük 13 Kasım 2012
İlginç Bir Müze 30 Ekim 2012
Essen Kitap Fuarı 23 Ekim 2012
16 Ekim 2012