2600 Yıl Önce ‘Deniz’lerde...

15 Ocak 2012 Pazar
\n\n\n

Ormanda veya deniz kenarında yürürken, çok kere, dört beş bin yıl önce buraları acaba nasıldı diye düşünürüm. Ve sihirli bir el beni kaldırıp o günlerden birine bıraksın isterim. Hava nasıl kokardı? Hangi yaratıkların sesini duyardım?

\n

Metin Münirin 7 Ocakta Milliyetteki Ormanda veya Deniz Kenarında başlıklı yazısı böyle başlıyordu... Okurken 2600 yıl öncesine gittim; yani ezelden beri çok merak ettiğim MÖ 7 ve 8inci yüzyıllara. Yelkenliler dev dalgalarla nasıl baş ederlerdi amiralleri o efsanevi kentleri nasıl kurarlardı?

\n

Kıyı kentlerimizin çoğu, bugünkü yerleşimlerini o çağın koloni seferlerine borçlular. Üstelik her yerden her yöne deniz seferlerine...

\n

Çünkü, henüz keşfedilen yelken”, denizciliği geliştirmiş, sert fırtınalarda bile forsaların güçlerine rüzgâr ekleyerek bilinmeyen coğrafyalara yelkenler fora denilmeye başlanmıştı...

\n

Dilerseniz haritayı da açarak düşleyin. Ege kıyılarımızdan yola çıkan Foçalılar Akdenizin batısına ulaşarak Marsilyayı kuruyorlar. Aynı süreçte Megaralılar Yunanistandan açılarak Marmaranın Boğaziçiyle buluştuğu yerde Bizantionun temelini atıyorlar...

\n

Miletoslular boş dururlar mı? Miletten yelken açıp Boğazları geçerek uçsuz bucaksız Karadenizle karşılaştıklarında, kıyıyı doğuya doğru izleyip Samsunun, hatta Trabzonun kent tarihini başlatıyorlar.

\n

Buna Fenikelilerin de (bugünkü Kadıköy) Kalkedonu kurmak için Akdeniz ve Egeyi aşıp gelerek Bizantiondan 17 yıl önce amaçlarını gerçekleştirdiklerini eklersek Dahası aynı çağın daha nice koloni seferi ile kurulan kentlerini alt alta sıralarsak; MÖ 7-8inci yüzyıllar dünyasının çekiciliğine siz de kapılmaz mısınız?

\n

Akdeniz, Ege ve Karadenizi kucaklayan, dönemin en parlak uygarlık havzasında seyir halindeki yelkenlileri ve beğendikleri yerlerde kentleri nasıl kurduklarını hayal ederek...

\n

Trabzon’dan Marsilya’ya

\n

Mesela Trabzonda çok daha önceden Kolkh, Makron gibi yerli kavimler ile bazı Kafkas halkları yaşarmış. Ancak Miletosluların gelmesiyle başlayan kent tarihi bugün bile özellikle kaleyi çevreleyen eski dokuda izlenebilmekte.

\n

Ya Akdenizin öbür ucundaki Marsilya?

\n

Foçalı Amiral Protis, 2650 yıl önce Anatilienskıyılarına çıktığında, bölgenin hâkimi Kral Nannusun kızına eş seçme ziyafetine konuk olur. Kralın kızı, erkekler arasından yakışıklı Protisi beğenince, evlenme kupasını ona uzatarak gelinimizolmasın mı? Böylece Foçalılar Massilianın temelini hısımlığın da coşkusuyla atmış olurlar...

\n

Bugün Marsilya rıhtımındaki pirinç kitabede kentin Phokaialılar tarafından kurulduğu yazılı. Marsilyalılar atalarının Foçadan gelen Anadoluinsanları olduklarını biliyorlar. Peki, Fransanın bugün aynıortakataların bilmem kaçıncı torunlarına yaptıklarına ne demeli?

\n

Kadıköyün MÖ 685teki Kalkedon adıyla kuruluşu da işte o ufuktan ufuğa gezinen yelkenliler sayesindedir ve Bizantiondan, yani İstanbuldan 17 yıl öncedir.

\n

Kimi kaynaklara göre Megaralılar, kimi kaynaklara göre de Fenikeliler geldiklerinde, önce Moda Burnuna yerleştiler Derken karşı yakada, şimdiki Sarayburnu sırtlarında Bizantion kurulunca, geleceğin öncü İstanbulluları tanımını da hak etmiş oldular.

\n

İşte MÖ 7 ve 8inci yüzyıllara hayranlığımın bazı nedenleri...

\n

Metin Münirin esin kaynağı olduğu yazısından devşirdiğim birkaç satırla bitireyim: Şimdi o kıyılar denizyıldızlarıyla, midyelerle değil, plastik çöplerle dolu. Kirlilikten denizin dibinin görünmediği sularda balıktan çok plastik var. Her gün sadece gemilerden denizlere 640 bin plastik kap atılıyor. O zaman nasıldı? Mavilikler içinde salınıp gezen yelkenlileri, suyun üzerinde zıplayan yunuslar görür müydüm?

\n\n

Yazarın Son Yazıları

Gürhan Tümer... 3 Ekim 2013
Bugün Barış Günü 1 Eylül 2013
En Gencimiz Oktay Akbal 28 Ağustos 2013
Kıyılarda Teftiş! 25 Ağustos 2013
Ahmet Eyüce 21 Ağustos 2013
Eskişehir'deki 'Ergenekon' 14 Ağustos 2013