Ömür Kurt
omur@cocuklarlabiromur.com
Günümüz çocukları teknolojinin içine doğuyor, teknolojiyle büyüyor. TÜİK (2024-2025) verileri bize 6-13 yaş arasındaki çocukların her gün ortalama altı saat ekran karşısında olduğunu söylüyor. Elbette ki bu çok uzun bir süre… Kontrolsüz ekran kullanımı mutsuzluğa, zamanı kontrol edememeye, ekran olmadığı zamanlarda depresif hissetmeye neden olabiliyor. Ancak ekranın daha büyük bir tehlikesi var: Anlık haz kişiyi o an mutlu ediyor ama uzun vadede mutsuzluk yaratıyor.
KIRLARI HATIRLAR, EKRANI UNUTURUZ
Bütün gün ekran karşısında geçirdiğiniz zamanlar olabilir. Bu durum bazen bir diziyi izlemek, bazen bir dijital oyun oynamak, bazen de kesintisiz olarak sosyal medyada gezinmekle ilgili olabilir. Ancak saatler boyunca ekran karşısında olduğunuz o gün kendinizi tükenmiş ve bütün gün karanlıkta kalmış gibi de hissedersiniz. Üstelik bunu akşama doğru pencereden dışarı baktığınız an daha da iyi anlarsınız. Bu durum çocuklar için de geçerlidir. Tüm gün dijital oyun oynayan çocuklar, o an dijital oyundan müthiş bir keyif alabilir. Yaşadığı anlık haz onu daha fazlasını istemeye de yöneltebilir. Ancak o anlık duyduğu haz ‘sanal’dır ve çocuğa hiçbir yararı yoktur. Oysa çocuğun sizinle kırlarda geçirdiği bir hafta sonunu düşünün. Birlikte uçurtma uçurdunuz, sohbet ettiniz, kozalak topladınız, yemek yediniz, fotoğraf çektirdiniz, doyasıya eğlendiniz. İşte o gün gerçek bir haz, gerçek bir mutluluk günüdür. Çocuk sizinle geçirdiği o benzersiz günü, 60 yaşına da gelse hatırlar ve “Bir keresinde ailece kırlara gitmiştik” diye anlatmaya başlar. Ancak ekran karşısında geçirdiği o günü hiçbir zaman hatırlamaz. Ekran karşısında geçirilen zamanda sonuç, yitip giden zamandır; elde sadece zarar kalır.
EKRANLI SAAT EKRANSIZ SAAT
Çocuklara teknolojiyi yasaklamak doğru bir yol değil ama kontrollü kullanmak gerek. “Ekranlı saat” kadar “ekransız saat” bir çocuk için en doğrusu. Örneğin çocuk yarım saatini ekran karşısında geçirdiyse yarım saat de yürüyüş yapabilir veya fiziksel bir oyun oynayabilir. Bu yöntem, çocuğun zaman yönetimini öğrenmesini sağlayacaktır.
EKRANI ÜRETİM ODAKLI KULLANMAK
Çocuk ve gençler ekranı doğru kullanmayı bilemediklerinden, ekranı çoğunlukla içerik tüketimi için kullanıyorlar. Kısa videolar, oyunlar, diziler çocukların tek yönlü bir mesaja maruz kalmasına yol açıyor. Oysa ekran üretim odaklı da kullanılabilir ve anne babalar buna önayak olmalı. Örneğin, bir çocuğun çiçek fotoğrafları çekmeye merakı var diyelim. Çektiği fotoğraflarla ilgili bir sayfa açabilir ve çiçekler hakkında bilgilendirici mesajlar paylaşabilir. Farz edelim ki çocuk hayvan haklarını anlatmak istiyor. Bilgilendirici bir video serisi hazırlayabilir. Bu iki çalışma da ekranı kullanmak için çocuğu önce dışarı çıkarır. Çiçek fotoğrafları çekmek için doğaya çıkmaya ihtiyaç vardır. Hayvan haklarını anlatmak için de dışarı çıkmaya, hayvanların fotoğraf ve videolarını çekmeye ihtiyaç olur. Bu ikisi de ekranı doğru kullanmayı sağlar.
Evde deneyin
BİTKİ BAHÇESİ
Bahar geldi. Birbirinden güzel bitkiler ve çiçek türleri balkonları, bahçeleri süslemek için sizi bekliyor. Bu hafta çocuklarınızla ve torunlarınızla birlikte atık malzemelerden saksılar, vazolar yapın, balkonunuzu veya bahçenizi çiçeklendirin, değişik bitki türleri hakkında sohbet edin.
HAFTANIN KİTABI
“Arkadaşım Papi” bir papağan ile bir çocuğun dostluğunu anlatıyor.
Yayınevi: Can Çocuk
Yazan: Bilgin Adalı
Resimleyen: Ayşın D. Eroğlu
Yaş: 4+
Sayfa: 32
HAFTANIN ETKİNLİĞİ
Cinderella Çocuk Balesi
Bir masal kahramanıyla bale birleşirse ne olur? Çocukların çok sevdiği Cinderella, masal kahramanlarıyla birlikte sahnede!
Yer: Antalya Aktüel Sahne
Tarih: Bugün
Saat: 15.00
Yaş: 3+
İletişim: (0533) 693 80 73
HAFTANIN ŞARKISI
Bu hafta çocuklarınızla ve torunlarınızla birlikte “Hoş Gelişler Ola” şarkısını dinleyin ve bu şarkı hakkında sohbet edin.
