Bağdat’taki ABD Büyükelçiliği'nden yapılan açıklamada, Irak hükümetiyle bağlantılı bazı unsurların 'terörist milislere siyasi ve mali koruma sağladığı' iddia edildi.
Açıklamada, İran’la ittifak halindeki Iraklı milislerin, ülke genelinde (Kuzey Irak Bölgesel Yönetimi dahil) ABD vatandaşları ve Amerikan çıkarlarına yönelik yeni saldırılar planladığı öne sürüldü.
ABD tarafı, Irak hava sahasında uçuşların sınırlı şekilde yeniden başladığını ancak roket, insansız hava aracı ve havan tehdidinin sürdüğünü vurgulayarak, Irak üzerinden hava yoluyla seyahat etmeyi düşünen Amerikan vatandaşlarına dikkatli olmaları çağrısı yaptı.
GÜVENLİK KOORDİNASYONU ASKIYA ALINDI
Arap medyasına konuşan kaynaklara göre Washington, Bağdat ile yürüttüğü güvenlik koordinasyon toplantılarını, yeni hükümet kurulana ve Bağdat Uluslararası Havalimanı’ndaki ABD Büyükelçiliği ile lojistik destek üssüne yönelik saldırıların sorumluları ortaya çıkarılana kadar askıya aldı. ABD ayrıca bazı Irak güvenlik kurumlarına yönelik finansmanı da dondurdu.
Son dönemde Bağdat’taki ABD Büyükelçiliği, Erbil’deki konsolosluk ve başkentteki diplomatik destek merkezleri, İran’a yakın milis grupların tekrarlanan saldırılarına hedef oldu. Bu grupların bir kısmının, İran destekli Haşdi Şabi bünyesinde yer aldığı belirtiliyor.
Saldırıların, 28 Şubat’ta ABD ve İsrail ile İran arasında başlayan çatışmaların ardından arttığı ifade ediliyor.
ABD’NİN BU HAMLESİ NE ANLAMA GELİYOR?
ABD’nin Bağdat ile güvenlik koordinasyonunu askıya alması, teknik olarak ortak operasyonel mekanizmaların dondurulması anlamına geliyor. Bu kapsamda istihbarat paylaşımı, hedefleme koordinasyonu, hava sahası yönetimi, üs güvenliği ve ortak devriye/operasyon planlaması gibi kritik başlıklar ya tamamen durduruluyor ya da minimum seviyeye çekiliyor. Bu durum, ABD’nin Irak güvenlik mimarisi içindeki görünürlüğünü azaltırken, aynı zamanda Washington’un 'devlet içi sızıntı' riskine karşı operasyonel verilerini koruma refleksini yansıtıyor.
Öte yandan bu adım, sadece askeri değil siyasi baskı enstrümanı olarak da okunuyor. ABD, koordinasyonu askıya alarak Bağdat’a 'milis yapılar üzerindeki kontrolü tesis et' mesajı verirken, hükümet kurma sürecine dolaylı müdahale alanı açıyor. Güvenlik iş birliğinin kesilmesi, Irak ordusunun kapasitesini ve uluslararası destek erişimini sınırlayabileceği için, bu hamle aynı zamanda Tahran’a yakın unsurların etkisini dengelemeye yönelik bir kaldıraç işlevi görüyor.
KAANİ: "ABD KARIŞMAMALI..."
Öte yandan, İran Devrim Muhafızları Kudüs Gücü Komutanı İsmail Kaani, Bağdat’a sürpriz ziyaretinin ardından ABD’yi Irak’ta hükümet kurma sürecine müdahale etmekle suçladı. Ziyaretin, savaşın bölgeye etkilerini ve siyasi tıkanıklığı ele almak amacıyla yapıldığı belirtildi.
Kaani, pazartesi günü yayımlanan açıklamasında, “Hükümetin kurulması Irak halkının hakkıdır. İnsanlığa karşı suç işleyenlerin bu sürece müdahale etme hakkı yoktur” ifadelerini kullandı.
Irak’ın egemenliğine vurgu yapan İranlı komutan, “Irak, başkalarının iç işlerine karışabileceği bir ülke değildir. Başbakanın seçimi yalnızca Iraklıların kararıyla belirlenmelidir” dedi.
SİYASİ KRİZİN NEDENİ
Açıklamalar, Kaani’nin geçtiğimiz günlerde Bağdat’ta Iraklı yetkililer ve İran’a yakın silahlı grupların liderleriyle yaptığı temasların ardından geldi. Iraklı bir yetkiliye göre görüşmelerde, Orta Doğu’daki savaşın etkileri ve ülkedeki siyasi tıkanıklık ele alındı.
Yetkili, özellikle başbakan adaylığı konusunda yaşanan kriz ve Nuri el-Maliki’nin yeniden göreve dönme ihtimalinin zayıflaması gibi konuların gündemde olduğunu aktardı.
Kaani’nin ziyaretinin, Irak’taki İran yanlısı siyasi güçler arasında koordinasyonu sağlamak ve güvenlikte yeni bir tırmanışın önüne geçmek amacı taşıdığı ifade edildi.
Aynı zamanda ziyaretin, Iraklı taraflar arasında hükümet kurma sürecine ilişkin görüş ayrılıklarını azaltmaya yönelik İran’ın yoğun diplomatik girişimlerinin parçası olduğu belirtildi.
HÜKÜMET KURMA SÜRECİ
Irak’ta Ocak ayında Şii 'Koordinasyon Çerçevesi' ittifakı, başbakanlık için ülkenin eski lideri Maliki’yi aday göstermişti. Ancak ABD’nin Maliki’nin yeniden göreve gelmesi halinde Bağdat’a desteği kesebileceği yönündeki uyarıları, siyasi dengeleri sarstı.
Irak Parlamentosu’nun 11 Nisan’da cumhurbaşkanı olarak seçtiği Nizar Amedi’nin, anayasa gereği 15 gün içinde en büyük parlamenter bloktan bir adayı hükümeti kurmakla görevlendirmesi gerekiyor.
Irak, uzun süredir hem Washington hem de Tahran ile ilişkilerini dengelemeye çalışıyor. Ancak 28 Şubat’ta başlayan bölgesel çatışmalar, ülkeyi yeniden bu rekabetin merkezine çekti.
Bu süreçte İran yanlısı milis grupların hedef alındığı saldırılar düzenlenirken, ABD çıkarlarına yönelik misilleme saldırıları da artış gösterdi. İran ise kuzey Irak’ta faaliyet gösteren silahlı Kürt gruplara yönelik operasyonlar gerçekleştirdi.
