Tel Aviv ve Beyrut yönetimleri, ABD arabuluculuğunda aylar süren doğrudan görüşmelerin ardından bir çerçeve antlaşması imzaladı. Antlaşmaya ABD de taraf olarak imza attı.
Söz konusu antlaşma İsrail'i, işgal altında tuttuğu Güney Lübnan'dan çekilmeye zorlamıyor. Taslak metinde, İsrail'in Lübnan'dan herhangi bir toprak talebi bulunmadığı belirtilse de, İsrail Maliye Bakanı Bezalel Smotrich başta olmak üzere bazı İsrailli yetkililer, İsrail ordusunun Lübnan'da uzun süre kalabileceğini dile getiriyor.
Smotrich, hafta içinde yaptığı açıklamada, "Hizbullah silahsızlanana kadar oradayız. Hatta sonrasında da kalmamız gerekebilir; çünkü savunulabilir sınırlara ihtiyacımız var" ifadelerini kullandı.
İsrail ile İran destekli Hizbullah arasında Ekim 2023'ten bu yana farklı yoğunluklarda çatışmalar yaşanıyor. Mart ayından bu yana Lübnan'da 4 binden fazla kişi hayatını kaybetti.
ANTLAŞMA NELERİ KAPSIYOR?
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, antlaşmanın;
- Lübnan'ın egemenliğinin yeniden tesis edilmesi,
- Hizbullah'ın silahsızlandırılması,
- Örgütün askeri altyapısının dağıtılması,
- İsrail vatandaşlarına yönelik tehdidin ortadan kalkmasının ardından İsrail'in sınırlarına çekilmesi için açık ve yapılandırılmış bir süreç oluşturduğunu söyledi.
Rubio ayrıca anlaşmayla birlikte, tarafların uygulamayı koordine edebilmesi amacıyla 'Üçlü Askeri Koordinasyon Grubu' kurulacağını açıkladı.
Öte yandan Lübnan Başbakanı Nevvaf Selam, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada anlaşmanın temel hedefinin "İsrail'in tüm Lübnan topraklarından çekilmesini sağlamak" olduğunu öne sürdü.
Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun ise anlaşmayı "Lübnan'ın ülke genelinde egemenliğini yeniden tesis etme yolunda atılmış ilk adım" olarak değerlendirdi.
İSRAİL NE ZAMAN ÇEKİLECEK?
İmza töreninden birkaç saat sonra ABD Dışişleri Bakanlığı anlaşmanın tam metnini yayımladı. Metinde, 'aşamalı bir süreç' öngörülüyor.
Buna göre Lübnan ordusu, devlet dışı silahlı grupların silahsızlandırılmasının ardından ülke genelinde tam egemenlik tesis edecek. Bu ifade açık biçimde Hizbullah'a atıfta bulunuyor.
Ancak bu sürecin tamamlanmasının ardından İsrail, Lübnan'dan 'kademeli olarak yeniden konuşlanacak', yani çekilmeye başlayacak.
SAHADAKİ ASKERİ DURUM
İsrail, saldırılarının büyük bölümünü Güney Lübnan'daki köy ve kasabalara yöneltti ve çok sayıda yerleşimi ağır şekilde tahrip etti.
Son haftalarda Beyrut ile Bekaa Vadisi de İsrail hava saldırılarının hedefi oldu. İsrail bu saldırıların Hizbullah mevzilerine yönelik olduğunu savunuyor.
Washington'daki önceki İsrail-Lübnan görüşmeleri sonucunda sağlanan ateşkes çatışmaları kısmen azaltmış olsa da İsrail saldırılarını tamamen durdurmadı ve Lübnan topraklarının yaklaşık beşte birindeki askeri varlığını sürdürüyor.
Çerçeve anlaşmasının imzalandığı cuma günü de İsrail'in Mayfadun kasabasına düzenlediği hava saldırısında iki kişinin öldüğü bildirildi.
HİZBULLAH'TAN 'İÇ SAVAŞ' UYARISI
Washington'daki görüşmelere Hizbullah katılmadı. Buna rağmen örgütün, sahadaki askeri gücü nedeniyle olası herhangi bir çözüm üzerinde önemli etkisi bulunuyor. Hizbullah, İsrail'in hiçbir ön koşul olmaksızın Lübnan'dan çekilmesini talep ediyor.
Örgütün Genel Sekreteri Naim Kasım, İsrail ile herhangi bir normalleşmeye karşı olduklarını açıklarken, Hizbullah yönetimi İsrail'e güvenilemeyeceğini ve Lübnan ordusunun yetersiz kalması halinde silahlarını korumaları gerektiğini savunuyor.
Hizbullah milletvekili Hasan Fadlallah ise Lübnan ordusunun Washington destekli anlaşmayı zorla uygulamaya çalışmasının 'iç savaşa yol açabileceği' uyarısında bulundu.
BEYRUT SAVAŞ ALANINA DÖNDÜ
Hizbullah'ın destekçileri, cuma gecesi İsrail ile Lübnan arasında imzalanan çerçeve anlaşmasına tepki göstermek amacıyla Beyrut sokaklarında gösteri düzenledi.
Lübnan'ın resmi haber ajansı NNA, Hizbullah destekçilerinin başkent Beyrut'un merkezi bölgeleri ile havalimanına giden ana yol üzerinde yüzlerce araçlık konvoylar oluşturduğunu duyurdu.
AFP muhabiri, çok sayıda göstericinin motosikletlerle sloganlar attığını, Lübnan ordusunun ise başkentin çeşitli noktalarında geçici kontrol noktaları kurduğunu aktardı.
Yerel medya ve sosyal medyada paylaşılan görüntülerde, yüzlerce Hizbullah destekçisinin, örgütün güçlü olduğu Beyrut'un güney banliyölerinde toplandığı, ardından şehir merkezine doğru ilerlediği görüldü. Göstericilerin bir bölümü hükümet binalarının bulunduğu bölge yakınında toplanarak ana yolları trafiğe kapattı.
