Dünya Sağlık Örgütü (WHO) üyesi ülkeler, patojen paylaşımına ilişkin kurallar üzerindeki müzakereleri uzatma kararı aldı.
Bu durum, geçen yıl kabul edilen pandemi anlaşmasının ne zaman yürürlüğe gireceğine dair belirsizliği artırdı.
Görüşmelerin odağında, pandemi riski taşıyan patojenlerin ülkeler arasında hızlı şekilde paylaşılmasını ve buna karşılık aşı, test ve tedavilere adil erişim sağlanmasını hedefleyen sistem yer alıyor.
“Patojen Erişimi ve Fayda Paylaşımı” (PABS) olarak bilinen düzenleme, halk sağlığı açısından risk oluşturan patojenlere ait veri ve örneklerin paylaşımını düzenlerken, bu verilerden geliştirilen sağlık ürünlerine eşit erişimi güvence altına almayı amaçlıyor.
PABS üzerinde uzlaşma sağlanmadan pandemi anlaşmasının yürürlüğe girmesi mümkün görünmüyor.
Söz konusu anlaşma, Covid-19 pandemisinin ardından gelecekteki küresel sağlık krizlerine daha etkili yanıt verilmesini hedefliyor.
DSÖ, pandemi anlaşmasını Mayıs 2025’te düzenlenen Dünya Sağlık Asamblesi’nde kabul etmişti.
“SONRAKİ PANDEMİ KAÇINILMAZ”
DSÖ Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, müzakerelerde ilerleme kaydedildiğini ancak sürecin hızlandırılması gerektiğini vurguladı. Ghebreyesus, “Bir sonraki pandemi ‘olup olmayacağı’ değil, ‘ne zaman olacağı’ meselesidir” uyarısında bulundu.
Müzakerelerin sonucu, mayıs ayı sonunda yapılacak Dünya Sağlık Asamblesi’ne sunulacak. Üye ülkelerden, görüşmelerin sürdürülmesine onay verilmesi istenecek.
Olası bir anlaşmanın ise en erken 2026’daki özel oturumda ya da 2027’deki asamblede yeniden gündeme gelmesi bekleniyor.
Üye ülkeler, geçen yıl ana pandemi anlaşmasını kabul ederken PABS başlığını ayrı tutmuştu.
Bunun nedeni, patojen paylaşımı ve buna karşılık sağlanacak faydalar konusunda taraflar arasında ciddi görüş ayrılıklarının bulunması olarak gösteriliyor.
