Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM), eski Filipinler Devlet Başkanı Rodrigo Duterte’nin “uyuşturucuyla savaş” politikası kapsamında işlenen insanlığa karşı suçlardan yargılanıp yargılanmayacağına ilişkin kritik bir duruşma süreci yürütüyor.
Dört gün sürecek oturumların ardından mahkeme, davanın tam bir yargılamaya dönüşüp dönüşmeyeceğine karar verecek.
Duterte’nin önce Davao Belediye Başkanı, ardından da 2016-2022 yılları arasındaki devlet başkanlığı döneminde uyguladığı sert uyuşturucuyla mücadele politikası uluslararası kamuoyunda yoğun eleştirilere neden olmuştu. İnsan hakları örgütleri, bu süreçte binlerce kişinin yargı kararı olmadan öldürüldüğünü savunuyor.
UCM savcıları, Duterte’nin en az 76 cinayet olayında rolü bulunduğunu öne sürerek eski lideri üç ayrı insanlığa karşı suçla itham ediyor.
Duruşmada konuşan savcı Mame Niang, uyuşturucuyla mücadele kapsamında çok sayıda sivilin, aralarında çocukların da bulunduğu kişilerin öldürüldüğünü belirterek, “Bu süreç, iktidarda olanların da hukukun üstünde olmadığını hatırlatıyor” dedi.
DUTERTE DURUŞMAYA KATILMADI
80 yaşındaki Duterte, UCM’nin yetkisini tanımadığını belirterek duruşmalara katılma hakkından feragat etti. Avukatları, eski liderin suçlamaları reddettiğini ve masum olduğunu savundu.
Mahkeme heyeti, dört günlük duruşmanın ardından eldeki delillerin tam yargılama açılması için yeterli olup olmadığına karar verecek.
Duterte, UCM tarafından suçlanan ilk Asyalı eski devlet başkanı olarak kayıtlara geçti. Eski liderin, Hollanda’nın Lahey kentindeki cezaevinde tutuklu bulunduğu süreçte dahi Filipinler’de, özellikle Davao kentinde önemli bir siyasi desteği koruduğu belirtiliyor.
Kızı Sara Duterte ülkenin mevcut devlet başkan yardımcısı olurken, oğlu Sebastian Duterte Davao’da belediye başkan vekili olarak görev yapıyor.
UCM’ye göre Duterte, 2011-2019 yılları arasında polis güçleri ve silahlı gruplar aracılığıyla uyuşturucu şüphelilerinin “etkisiz hale getirilmesini” teşvik etti.
Operasyonlarda çoğunlukla yoksul mahallelerde yaşayan kişilerin hedef alındığı, birçok olayda infaz iddialarının bulunduğu ifade ediliyor.
İnsan hakları örgütleri, kampanya kapsamında ölenlerin sayısının 30 bine kadar çıkmış olabileceğini öne sürerken, Duterte ve hükümet yetkilileri iddiaları reddediyor. Polis ise tüm operasyonların meşru müdafaa kapsamında gerçekleştirildiğini savunuyor.
TUTUKLAMAYA GİDEN SÜREÇ
Duterte’nin geçen mart ayında tutuklanarak Lahey’e gönderilmesi, ülkedeki siyasi dengeleri de tartışma konusu haline getirdi.
Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr. ile Duterte ailesi arasındaki siyasi gerilimin, sürecin hızlanmasında etkili olduğu yorumları yapıldı.
Duterte destekçileri ise UCM sürecinin siyasi amaç taşıdığını iddia ediyor.
UCM’de başlayan “suçlamaların doğrulanması” duruşmaları dört gün sürecek.
Mahkeme, ardından 60 gün içinde yazılı kararını açıklayarak davanın tam yargılamaya taşınıp taşınmayacağına hükmedecek.
Mahkeme, sağlık gerekçeleriyle yapılan itirazlara rağmen Duterte’nin sürece katılabilecek durumda olduğuna karar vermişti. Ancak eski lider duruşmanın ilk gününde salonda yer almadı.
