Financial Times’ın aktardığına göre, İran’ın yıllar içinde geliştirdiği “direniş ekonomisi” modeli, ABD ve İsrail’in saldırılarıyla en zorlu sınavını veriyor. Yaptırımlar ve krizlere karşı inşa edilen sistemin, savaş koşullarında ne ölçüde dayanabileceği tartışılıyor.
Financial Times’a göre İran, uzun süredir ithal etmekte zorlandığı ürünleri yerli üretimle karşılamaya çalışıyor.
İlaçtan otomotiv parçalarına kadar birçok alanda üretim artırılırken, enerji altyapısının ülke geneline yayılması da olası saldırılara karşı önlem olarak değerlendiriliyor.
Tahran yönetiminin, yaptırımları aşmak için petrol karşılığı gıda ve makine gibi ürünlerin alındığı takas yöntemine başvurduğu da vurgulanıyor.
Haberde, 28 Şubat’tan bu yana ABD ve İsrail’in İran’a yönelik yoğun saldırılar düzenlediği, askeri hedeflerin yanı sıra kritik altyapının da vurulduğu belirtiliyor.
Yakıt depoları, doğalgaz tesisleri ve bazı sanayi kuruluşlarının zarar gördüğü ifade edilirken, İran’ın en büyük çelik tesislerinden bazılarının da saldırılardan etkilendiği kaydedildi.
Financial Times’a göre İran ekonomisi savaş öncesinde de ciddi sorunlarla karşı karşıyaydı. Yüzde 40’ı aşan enflasyon, düşen yaşam standartları ve artan toplumsal hoşnutsuzluk dikkat çekiyordu.
“AMAÇ BÜYÜME DEĞİL, HAYATTA KALMAK”
Uzmanlara göre İran yönetimi için öncelik ekonomik büyüme değil, sistemin ayakta kalması. Financial Times’a konuşan analistler, sivil ekonominin kaynaklarının savaş ekonomisine yönlendirilebileceğine işaret ediyor.
Haberde, Hürmüz Boğazı’ndaki kısıtlamalara rağmen İran’ın kara ticaretini sürdürdüğü, Çin ile demiryolu bağlantıları ve alternatif limanların kullanıldığı belirtiliyor. Yetkililer, temel ürünlerde ciddi kıtlık yaşanmadığını savunuyor.
Financial Times’a göre yükselen petrol fiyatları, İran ekonomisine geçici bir rahatlama sağladı. Günlük yüz milyonlarca dolarlık gelir, savaş maliyetlerinin bir kısmını karşılıyor.
Analistler, ABD ve İsrail’in enerji altyapısını hedef alması halinde ekonomik tablonun hızla ağırlaşabileceği uyarısında bulunuyor. Bu tür saldırıların, İran’ı çok daha derin bir krize sürükleyebileceği ifade ediliyor.
Ekonomistler, savaş sona erse bile İran ekonomisinin toparlanmasının uzun yıllar alacağını belirtiyor. Financial Times’a göre mevcut yıkım, ülkeyi en az bir on yıl geriye götürebilir.
