Avrupa Birliği, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçiş için ücret alınabileceği yönündeki mesajlarına karşı çıkarak, uluslararası hukuk gereği seyrüsefer serbestisinin “herhangi bir ödeme ya da ücret olmaksızın” sağlanması gerektiğini açıkladı.
Tahran ise ateşkes çerçevesinde boğazdan günlük gemi geçişine sınırlama getirdi.
Avrupa Komisyonu Sözcüsü Anouar El Anouni, Brüksel’de düzenlenen basın toplantısında, uluslararası hukukun açık olduğunu belirterek, “Seyrüsefer serbestisi, herhangi bir ödeme ya da geçiş ücreti olmaksızın sağlanmalıdır. Bu bir kamu yararıdır ve güvence altına alınmalıdır” dedi.
İran’da Meclis Başkanvekili Hamid Reza Hacı Babai, şu anda Hürmüz Boğazı ile ilgili iki acil yasa tasarısının gündemde olduğunu ifade ederek, ihtiyaç duyulan düzenlemelerin hızla yasalaştırılacağını söyledi.
Rusya’nın resmi haber ajansı TASS’ın ismini açıklamadığı İranlı üst düzey bir kaynağa dayandırdığı habere göre, Tahran yönetimi ABD ile varılan ateşkes kapsamında Hürmüz Boğazı’ndan günlük en fazla 15 geminin geçişine izin verecek.
İki Avrupalı diplomatın Reuters'e verdiği bilgiye göre, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, bazı müttefiklere ABD Başkanı Donald Trump'ın önümüzdeki birkaç gün içinde Hürmüz Boğazı'nın güvenliğini sağlamaya yönelik somut taahhütler istediğini bildirdi.
BAE'DEN SERT TEPKİ
Birleşik Arap Emirlikleri’nin devlet petrol şirketi Abu Dhabi National Oil Company CEO’su Sultan Al Jaber, İran’ın boğazı fiilen kapalı tuttuğunu belirterek, geçişlerin “izin, koşul ve siyasi baskıya” bağlı hale getirildiğini söyledi.
Al Jaber, “Bu seyrüsefer serbestisi değildir, bu zorlamadır” ifadelerini kullanırken, İran’ın boğazı koşulsuz şekilde açması ve tesislere yönelik saldırıların yol açtığı zararlar için sorumluluk üstlenmesi gerektiğini vurguladı.
ADNOC’un bazı sevkiyatları gerçekleştirdiğini belirten Al Jaber, üretimin uğranılan zararların sınırları dahilinde artırılacağını ifade etti. Ancak mevcut koşullar altında enerji üreticilerinin hızlı ve güvenli şekilde tam kapasiteye dönmesinin zor olduğu kaydedildi.
Yaklaşık 34 kilometre genişliğindeki Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi’ni Hint Okyanusu’na bağlayan kritik bir geçiş noktası olarak, küresel petrol arzının yaklaşık beşte birine ev sahipliği yapıyor.
Şubat ayı sonunda başlayan çatışmaların ardından İran’ın boğazı büyük ölçüde kapatması, küresel petrol fiyatlarında sert yükselişe neden oldu. Enerji ve ticaret hatlarının daralması, başta petrol olmak üzere gübre gibi stratejik ürünlerin sevkiyatını da etkiliyor.
