İran’da sular durulmuyor. Geçtiğimiz yılın sonunda başlayan ve haftalarca süren protestolarda binlerce kişi yaşamını yitirirken, şimdi de bazı illerde üniversite öğrencileri rejim karşıtı sloganlar attı. İran yönetiminin ABD ile nükleer müzakereleri, ABD Başkanı Donald Trump’ın saldırı tehditleri gölgesinde sürüyor. Son olarak ise İranlı 5 Kürt oluşum, bir ittifak çatısında birleşerek rejimi yıkma amaçlarını açıkladı.
‘PROTESTOLARI DESTEKLEYECEĞİZ’
İran’da yasadışı kabul edilen ve büyük ölçüde Kuzey Irak’ta faaliyet gösteren 5 silahlı oluşum, PJAK, KDP-İ, PAK, Komele ve Sazman-ı Xebat’ın temsilcileri önceki gün bir araya geldi. Yapılan ortak açıklamada, “Biz, siyasi partiler olarak, mevcut ihtiyaçlar için çalışmalarımızı ve mücadelemizi sürdürmek ve siyasi duruma yanıt vermek amacıyla İran Kürdistan Siyasi Güçleri İttifakı’nı imzaladık” denildi. İttifakın amacı, “İran İslam Cumhuriyeti’nin devrilmesi için mücadele etmek, Kürt milletinin kendi kaderini tayin hakkını hayata geçirmek ve İran Kürdistanı’nda Kürt milletinin siyasi iradesine dayalı ulusal ve demokratik bir kurum kurmak” olarak belirtildi. Açıklamada, “İran'daki tüm ulusların İslam Cumhuriyeti'ne karşı çabalarını ve protestolarını destekleyeceğiz” sözlerine de yer verildi.
İRAN NÜFUSUNUN YAKLAŞIK YÜZDE 10’U KÜRT
Siyasi analist Mehmet Alaca, bu hamle ve Kürtlerin İran’daki siyasi pozisyonu hakkında Cumhuriyet’e konuşarak, “İran'da rejimin tutumu nedeniyle Kürt siyasal alanı ve Kürt toplumsal alanına ciddi bir baskı var. Kürdistan diye bir eyalet var ancak burası, muhtemelen, Kürt siyasal hakları konusunda en geride kalan bölge” ifadelerini kullandı.
İran’da etnik nüfus sayımı yapılmıyor ancak 90 milyona yakın nüfusun yaklaşık yüzde 10’unun Kürtlerden oluştuğu tahmin ediliyor. Alaca, ülkede dağınık olan Kürt oluşumların özellikle 2022’deki Mahsa Amini protestolarında sesini duyurduğunu ifade ederek, “Bu tip toplumsal hareketlerde mobilizasyon artıracak kapasiteleri var. Protestoları alevlendiriyorlar” değerlendirmesini yaptı. Bu oluşumların zaman zaman İran güvenlik güçlerini hedef aldığını da belirten Alaca, “Ancak çok yoğun bir eylemlilikleri yok” dedi. Ayrıca bu oluşumların, ülkede yasaklı da olsa, ideolojik ve doktrinel faaliyet yürütebildiğini kaydetti.
‘OLASI BİR SALDIRIDA ETKİLERİ ARTAR’
Peki bu 5 oluşum neden şimdi bir araya geldi? Alaca, bunda son protestoların etkisi olduğunu savunarak, “İran rejimi hem içeriden sarsıldı hem de uluslararası imaj anlamında zayıfladı. Rejim zayıfladıkça da, normalde dağınık olan örgütler, bir araya gelme motivasyonu buldu. Tek sesli olmanın daha faydalı olacağını gördüler. Bu, taktiksel bir zorunluluğun ortaya çıkardığı bir ittifak” sözlerini sarf etti.
Mehmet Alaca, ittifakın ortaya çıkarabileceği sonuçlar hakkında ise, “Eğer İsrail ve ABD, İran'a konvansiyonel bir saldırı gerçekleştirirse, Kürt alanı toplumsal olarak da, siyasal olarak da, askeri olarak da birleşmiş gözükecek. Bu da etkilerini artıracak” değerlendirmesini yaptı. Bu saldırının olmadığı, ABD ile İran’ın uzlaştığı bir senaryo için ise Alaca, “Bu tip aktörlere yine ihtiyaç kalmayacak” dedi.
