Kuveyt’te pazar günü meydana gelen olayda üç adet F-15 savaş uçağı dost ateşi sonucu düşürüldü. Olayın ABD’ye yaklaşık 250 milyon dolarlık maliyete yol açtığı belirtiliyor.
Can kaybı yaşanmaması büyük bir felaketin önüne geçse de olay, özellikle yüksek teknolojiye dayalı savunma sistemlerinin operasyonel güvenliği konusunda ciddi soru işaretleri doğurdu.
Hem ABD hem de Kuveyt yetkilileri olayın dost ateşi olduğunu doğruladı. Ancak olayın tam olarak nasıl gerçekleştiğine dair detaylar henüz açıklanmadı.
Wall Street Journal’da yayımlanan bir haberde, anonim kaynaklara dayandırılan bilgilere göre olayın ABD yapımı ancak Kuveyt tarafından kullanılan bir F/A-18 Hornet savaş uçağı ile bağlantılı olabileceği öne sürüldü.
Buna karşın birçok uzman ve askeri kaynak, düşürmenin Kuveyt’e ait Patriot hava savunma sistemi tarafından gerçekleştirilmiş olabileceğini değerlendiriyor.
“TANIMLAMA SİSTEMİ NEDEN ÇALIŞMADI?”
Patriot füzeleri, dost ve düşman hedefleri ayırt edebilmek için IFF (Identification Friend or Foe – Dost-Düşman Tanıma) sistemiyle çalışıyor. Bu yazılımın ABD veya müttefik ülkelere ait savaş uçaklarını hedef almaması gerekiyor.
Uzmanlar, radar sistemlerinin hedefi yanlış tanımlamasının nasıl mümkün olduğu sorusuna yanıt arıyor.
1990’lı yıllarda Kuveyt’te görev yapmış emekli bir asker, New Lines’a yaptığı açıklamada “Bunun nasıl gerçekleştiğini anlamak zor” ifadelerini kullandı.
ABD, müttefik ülkelere Patriot gibi gelişmiş savunma sistemleri satarken genellikle eğitim, bakım ve operasyon desteği de sağlıyor. Kuveyt’in Patriot sistemleri için ABD’den milyarlarca dolarlık silah ve eğitim desteği aldığı, yalnızca bu yıl sistemler için yaklaşık 800 milyon dolarlık destek sağlandığı belirtiliyor.
DAHA ÖNCE DE BENZER OLAYLAR YAŞANDI
Dost ateşi vakaları savaş tarihinde yeni değil. Bazı tahminlere göre savaşlardaki kayıpların yüzde 20’ye kadarı bu tür olaylardan kaynaklanabiliyor.
Bununla birlikte ABD ve müttefiklerinin hava üstünlüğüne sahip olduğu modern savaşlarda savaş uçaklarının yanlışlıkla düşürülmesi oldukça nadir görülüyor.
Benzer bir olay Aralık 2024’te yaşanmış, ABD Donanması’na ait bir gemi Kızıldeniz üzerinde bir Super Hornet uçağını yanlışlıkla Husi füzesi sanarak vurmuştu.
2003 Irak Savaşı sırasında ise Kuveyt sınırına konuşlandırılmış bir Patriot füzesi İngiliz Tornado uçağını düşürmüş, iki pilot hayatını kaybetmişti.
YAPAY ZEKA TARTIŞMALARININ GÖLGESİNDE
Kuveyt’te yaşanan olay, ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ile yapay zekâ şirketi Anthropic arasında, tamamen otomatik silah sistemlerinin kullanımı konusunda yaşanan tartışmaların hemen ardından meydana geldi.
Uzmanlar, savunma sanayisinde yapay zekâ ve otomasyonun giderek daha fazla kullanıldığı bir dönemde bu tür hataların, hem insan hem de yazılım kaynaklı risklerin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini gösterdiğini belirtiyor.
ABD ve Kuveyt yetkilileri olayla ilgili resmî soruşturmanın sürdüğünü açıkladı. Ancak olayın yazılım hatası, insan hatası ya da iki faktörün birleşimi sonucu meydana gelip gelmediğinin netleşmesinin zaman alabileceği ifade ediliyor.
