ABD ile İran arasında aylardır süren savaşta son günlerde dikkat çekici bir diplomatik hareketlilik yaşanıyor. Hafta başında karşılıklı saldırılar ve sert açıklamalarla yeniden tırmanan gerilim, Katar ve Pakistan'ın arabuluculuğunda yürütülen yoğun görüşmelerin ardından yerini temkinli iyimserliğe bıraktı.
ABD Başkanı Donald Trump, tarafların bir anlaşmaya çok yakın olduğunu açıklarken, İranlı yetkililer de taslak metnin büyük ölçüde tamamlandığını doğruladı. Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması, ateşkesin uzatılması ve İran'ın nükleer programına ilişkin müzakerelerin sürdürülmesini öngören anlaşmanın günler içinde imzalanabileceği belirtiliyor.
ANLAŞMA NELER İÇERİYOR?
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, tarafların barış anlaşmasının çerçevesi üzerinde uzlaştığını, imzanın ardından gelecek hafta teknik düzeyde görüşmelerin başlayacağını söyledi.
Anlaşma taslağına göre 7 Nisan'da ilan edilen ateşkes 60 gün süreyle uzatılacak. Bu süreçte İran'ın aylardır kapalı tuttuğu Hürmüz Boğazı'nın kademeli olarak yeniden uluslararası deniz trafiğine açılması öngörülüyor.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi de cuma günü yaptığı açıklamada, İran'ın nükleer programına ilişkin nihai düzenlemelerin ilk anlaşmanın imzalanmasının ardından başlayacak 60 günlük süreç içinde tamamlanacağını söyledi. Erakçi, tarafların gerekirse bu süreyi uzatabileceğini de belirtti.
TARAFLARDAN OLUMLU MESAJLAR
Son günlerde hem Washington hem de Tahran'dan anlaşmaya ilişkin iyimser açıklamalar geldi.
ABD Başkanı Donald Trump, cuma günü yaptığı açıklamada anlaşmanın hafta sonu Avrupa'da imzalanabileceğini söyledi.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ise sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "İslamabad Mutabakat Muhtırası hiçbir zaman bugünkü kadar yakın olmamıştı" ifadelerini kullandı.
İran resmi haber ajansı IRNA'nın aktardığına göre, İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü de taslak metnin "neredeyse tamamlandığını" ve son kararın İran'ın yetkili kurumları tarafından verileceğini açıkladı.
ANLAŞMANIN PERDE ARKASI
Tahran kaynaklarına göre ateşkesi takip edecek kapsamlı müzakerelerde dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması, yaptırımların hafifletilmesi ve bölgedeki bazı ABD askeri unsurlarının çekilmesi gibi başlıklar ele alınacak.
Buna karşılık İran'ın da küresel enerji ticaretinin can damarı olarak görülen Hürmüz Boğazı üzerindeki ablukayı kaldırması bekleniyor.
28 Şubat'ta başlayan ABD-İsrail operasyonlarının ardından İran'ın boğazı kapatması, dünya enerji piyasalarında ciddi sarsıntıya yol açmıştı.
Ancak taraflar arasında bazı anlaşmazlıkların sürdüğü belirtiliyor. İran, boğazı tamamen açmadan önce ekonomik taahhütlerin hayata geçirilmesini isterken, Trump yönetimi İran medyasında yer alan bazı anlaşma ayrıntılarını yalanladı.
Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, "İran'ın sızdırdığı şartların, yazılı olarak üzerinde uzlaşılan metinle hiçbir ilgisi yok" ifadelerini kullandı.
ÇATIŞMALAR SÜRÜYOR
Diplomatik temaslarda ilerleme sağlanmasına rağmen sahadaki gerilim henüz sona ermiş değil.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemileri hedef almak amacıyla çok sayıda kamikaze İHA fırlattığını, Amerikan güçlerinin ise bu araçların tamamını düşürdüğünü açıkladı.
CENTCOM açıklamasında, "Uluslararası ticaret koridoru açık kalmaya devam ediyor" denildi.
Bu olay, İran'ın geçtiğimiz günlerde bir Amerikan askeri helikopterini düşürmesinin ardından bölgede yaşanan son askeri gerilim olarak kayıtlara geçti.
Öte yandan Pakistan ve İsviçre dışişleri bakanları da hafta sonu yaptıkları telefon görüşmesinde barış müzakerelerinde ilerleme sağlanması umutlarını dile getirerek, yaklaşan G7 Zirvesi öncesinde diplomatik temasların süreceğini açıkladı.
