Elektrikli araç teknolojilerinde kullanılan küçük bir sensör, Çin’in yüksek teknoloji üretimindeki yükselişini ve küresel sanayide yarattığı dönüşümü gözler önüne seriyor. Artan üretim kapasitesi ve yoğun rekabet, dünya genelinde fiyat dengelerini değiştiriyor.
KÜÇÜK ÜRÜN, BÜYÜK DÖNÜŞÜM
Huang Xian tarafından geliştirilen, elektrikli araç şarj cihazlarında kaçak akımı tespit eden sensör, Çin’in teknoloji alanındaki ilerlemesini simgeliyor. Bu alandaki talep artışıyla birlikte Mega-Senway Electronic Technology’nin sensör sevkiyatlarının 2019’daki yaklaşık 20 bin seviyesinden bu yıl 10 milyon adede ulaşması bekleniyor.
Başlangıçta çoğunlukla Alman ve İsviçreli firmalar tarafından yaklaşık 200 yuan (30 dolar) ve üzeri fiyatlarla satılan ürün, Çinli üreticilerin piyasaya girmesiyle hızla ucuzladı. Mega-Senway’in ilk etapta 40 yuan maliyetle üretip 100 yuana sattığı sensörler, bugün 10 yuan seviyelerine kadar geriledi.
Huang, “Fiyatların bu kadar hızlı düşeceğini hiç düşünmemiştik” dedi.
YÜKSEK KATMA DEĞERLİ ÜRETİMDE REKABET
Financial Times’ın aktardığına göre Çinli şirketler artık yalnızca düşük maliyetli üretimde değil, yüksek katma değerli sektörlerde de küresel rekabeti şekillendiriyor. Elektrikli araçlar, bataryalar, güneş panelleri ve rüzgâr türbinleri bu dönüşümün başlıca alanları arasında yer alıyor.
Yoğun iç rekabet, büyük üretim kapasitesi, geniş mühendis havuzu ve devlet destekleri sayesinde Çinli şirketler bu alanlarda öne çıkarken, aynı zamanda aşırı kapasite ve kâr marjlarında düşüş gibi sorunlar da ortaya çıkıyor.
KÜRESEL TİCARETTE ETKİ ARTIYOR
Çin’in 2025’te 1 trilyon doları aşan ticaret fazlası ve 2026’nın ilk çeyreğinde ihracattaki yaklaşık yüzde 15’lik artış, bu rekabet gücünün küresel etkisini ortaya koyuyor. Çin üretimi Jaecoo 7 SUV’un mart ayında İngiltere’de en çok satan araç olması da bu etkinin bir örneği olarak öne çıkıyor.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Çin’den gelen düşük fiyatlı ve yüksek kaliteli ürünlerin Avrupa sanayisi için “varoluşsal bir tehdit” oluşturduğunu söyledi.
'NEİJUAN' VE FİYAT BASKISI
Çin’de yoğun rekabet ortamı “neijuan” kavramıyla ifade ediliyor. Bu durum, şirketlerin daha fazla üretim ve çaba göstermesine rağmen getirilerin azalması anlamına geliyor.
Üreticiler maliyetleri düşürmek için otomasyon, dikey entegrasyon ve süreç iyileştirmelerine yönelirken, tedarik zincirinde de fiyat baskısı giderek artıyor. Artık üreticiler, tedarikçilerden sürekli daha düşük fiyat teklifleri talep ediyor.
Huang bu durumu şu sözlerle anlattı:
Bu sağlıklı bir durum değil. Yıkıcı bir rekabet var.
FİYATLAR KÜRESEL ÖLÇEKTE GERİLİYOR
Bu baskı, otomotiv başta olmak üzere birçok sektörde fiyatların düşmesine yol açıyor. Dünyanın en büyük elektrikli araç üreticilerinden BYD’nin ortalama satış fiyatları gerilerken, Nio gibi premium markalar da fiyat indirimine gitmek zorunda kaldı.
Benzer eğilim kimya, güneş enerjisi ve otomotiv tedarik zincirinde de görülüyor. Üretim artarken kârlılıkta gerileme yaşanıyor.
YAPISAL NEDENLER VE DEVLET DESTEKLERİ
Çin’de zayıf iç talep, düşük enflasyon ve sınırlı sosyal güvenlik sistemi, büyümenin ihracata dayanmasına neden oluyor. Ayrıca para biriminin reel olarak düşük değerli olması da ihracat rekabetini güçlendiriyor.
Yerel yönetimlerin sağladığı ucuz arazi, finansman, vergi avantajları ve doğrudan sübvansiyonlar da üretim kapasitesini artırıyor. Bu durum bazı sektörlerde aşırı kapasiteye yol açıyor.
KÂRLILIK SORUNU VE UYUM ARAYIŞI
OECD verilerine göre Çinli şirketler, gelişmiş ülke rakiplerine kıyasla üç ila dokuz kat daha fazla sübvansiyon alıyor. Ancak bu model kârlılık açısından sorunlar yaratıyor. Örneğin Çin’in önde gelen güneş enerjisi şirketleri 2025’te milyarlarca yuan zarar açıkladı.
Avrupa şirketleri ise bu rekabete uyum sağlamak için üretim ve Ar-Ge faaliyetlerini Çin’e kaydırıyor. Volkswagen gibi şirketler de daha hızlı ve düşük maliyetli üretim stratejileri geliştiriyor.
KÜRESEL REKABETTE YENİ DÖNEM
Uzmanlar, küresel ekonomide yaşanan bu dönüşümün kalıcı olduğunu belirtiyor. Şirketler bir yandan maliyet baskısıyla mücadele ederken, diğer yandan yeni ürün geliştirme ve dış pazarlara açılma stratejilerine yöneliyor.
Huang ise bu süreci şu sözlerle özetledi:
Şirketi yeni ürünler geliştirmek için kurduk. Ama şimdi her yıl bütçe yaparken ne kadar maliyet kısabileceğimi düşünüyorum.
Rakipleriyle karşılaştığında yaşanan tabloyu da şöyle anlattı:
Herkes baskı altında. Bir rakibim ‘Biraz yavaşlasak olmaz mı?’ dedi. Ben de isterim dedim. Sonra dönüp fiyatımı kırdı.
