İktidar, 2024 yılını emekliler yılı ilan etti. Emekliler, bir an için ümitlenerek yıl boyu ekonomik koşullarının iyileşeceğini düşündü. Buna karşın yaşam şartlarında iyileşme göremeyen emekliler, kendilerini daha da zor koşulların içerisinde buldu. Yıllarca çalışıp vergi ödeyen yaşlı yurttaşlar, emekliliğinde en azından kirasını ödeyebilecek kadar bir ücret, ya da yaşlılığın getirdiği zorluklara karşı yanında durabilecek bir devlet aradı. Türkiye genelinde hakkını arayan emekliler, yeri geldi bir oy aracı, yeri geldiğinde ise AKP Grup Başkanvekili Özlem Zengin’in ifadeleriyle ülkenin “garibanı” oldu.
En düşük emekli aylığı olan 20 bin lirayla geçinmeye çalışan yaş almış yurttaşlar, emekliliğine karşın sokaklarda, çeşitli ticarethanelerde çalışmaya devam ediyor. Şanslı emekliler çalışarak aldığı ücretle kendisine kalabilecek bir ev bulabiliyor. O kadar şanslı olamayan yurttaşlar ise, bölgelerindeki ucuz otellerde ya da otogarlarda yatacak yer arıyor.
‘YAŞLI DOSTU TÜRKİYE MODELİ’Nİ HEDEFLİYORUZ’
2024 Emekliler Yılı kapsamında şartları iyileştiremeyen AKP iktidarı, bu defa da Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş’ın deyimiyle ‘yaşlı dostu modeli’ yaşama geçirmeyi hedeflediğini açıkladı. Bakan Göktaş, önceki gün yaptığı açıklamada, Türkiye'de yaşlı nüfus oranının 2025 verilerine göre yüzde 11,1'e yükseldiğini ve ülke nüfusunun “çok yaşlı toplum” sınıfına girdiğini anımsattı. Göktaş, bu kapsamda “2. Yaşlılık Şurası’nın 21-22 Nisan’da Ankara’da düzenleneceğini belirterek, “Şura ile yaşlılarımızın haklarının güçlendirildiği, ayrımcılığın önlendiği ve bakım hizmetlerinin güvence altına alındığı ‘Yaşlı Dostu Türkiye Modeli’ni hayata geçirmeyi hedefliyoruz” dedi.
‘EK BÜTÇELEMEYE İHTİYAÇ VAR’
CHP Ankara Milletvekili Aylin Yaman, konuya ilişkin Cumhuriyet’e değerlendirmelerde bulundu. Yaman, Türkiye’de nüfusun yüzde 11,1’inin yani yaklaşık 9 milyon 500 bin yurttaşın 65 yaş ve üzerinde olduğunu, bu grubun 3 milyon 600 bininin 75 yaş ve üzeri olduğunu, 8 bin 290 kişinin ise 100 yaş ve üzerinde olduğunu anlattı. Yaman, “Yaşlı nüfusun artışından en fazla etkilenecek alanların başında sağlık ve sosyal güvenlik sistemleri gelmekte, bu da nüfusun artmasına paralel olarak bakım ihtiyacı ve sağlık harcamalarının artacağı anlamını taşımakta, bu nedenle, mutlaka ek bütçelemeye ihtiyaç göstermektedir. Bu demografik yapıya ek olarak, üstüne eklenen derin yaşlı yoksulluğu, güçsüzlük durumunu artırmaktadır” dedi.
‘MODEL GERÇEKÇİ DEĞİL’
Yaşlı nüfusun son 10 yılda giderek arttığına dikkat çeken Yaman, “Tüm ısrarlarımıza rağmen, ekonomik, sosyal, sağlık ve bakım süreçlerine yatırım yapmayan iktidar, alarm veren göstergelerle ancak harekete geçmiş, ‘Aktif ve Sağlıklı Yaşlanma, Uzun Dönem Bakım Hizmetleri, Bakım Güvence Sistemleri, Yaşlı İstihdamı, Gümüş Ekonomi, Yaşlı Dostu Kentler, İklim Değişikliği ve Afetlerde Yaşlılar, Yaşlı Hakları’ gibi son derece önemli başlıklarda çalışmalar yapacaklarını söylemektedir. Merkezi Yönetim Bütçesi’nin sadece yüzde 2,8’i kadar olan 2026 Aile Bakanlığı bütçesinde, yaşlılara ayrılan pay, yaşlanan ve güçsüzleşen nüfusun göz ardı edildiğinin ve modelin gerçekçi olmadığının bir belgesidir” ifadelerini kullandı.
‘BU İKTİDAR, YAŞLI DOSTU MODELE GEÇİŞ YAPAMAZ’
5 milyonu aşkın emeklinin, neredeyse tüm emeklilerin yarısının 20 bin lira ile geçinmeye çalıştığına dikkat çeken Yaman, “Böyle bir ortamda, yaşlı dostu olmaktan söz edilemez. Yaşlı hakları, onurlu bir yaşamı savunurken, yaşlılarımızın son yıllarda karşı karşıya kaldığı muamele, durumun vehametini göstermektedir. Sağlık ve bakım hizmetlerinde, barınmada, istihdam ve sosyal yaşamda yaşlıya uygun ekonomik yaklaşımı ifade eden ‘gümüş ekonomi’, iktidar anlayışıyla asla örtüşmemektedir” dedi.
Kamu kaynaklarının 9 milyon 500 bin yaş almış yurttaşın yalnızca 15 binine hizmet verebildiğini aktaran Yaman, “Bu grubun da sadece yüzde 30’una ücretsiz bakılmaktadır. Üstelik bütçe döneminde, bu yıl için, bakım sağlanması planlanan yaşlı sayısı sadece ek 870 kişi olarak belirlenmiştir. Bakım hizmeti için insan, kurum ve finansal kaynak ayırmayan bu iktidar, yaşlı dostu modele geçiş yapamaz. Bakım sigortası ya da bakım güvence sistemi ise, yaşlanan nüfus için en önemli konulardan biri olmasına rağmen son beş yıl içindeki orta vadeli planlarda sadece başlık olarak yer almış fakat hiçbir adım atılmamıştır. Sonuç olarak, iktidarın yaşlı dostu Türkiye modeline geçebilmesi için topyekun bir bakış açısı değişikliğine gitmesi gerekmektedir” diye konuştu.
