Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) "Bölgesel Satınalma Gücü Paritesi, 2024" araştırması, iller arasındaki fiyat düzeyi farklarını ve satın alma gücü eşitsizliklerini gözler önüne serdi. Tüketim harcamaları esas alınarak hazırlanan çalışma, bir bölgede harcanan tutarın başka bir bölgede ne ölçüde satın alma gücüne karşılık geldiğini ortaya koyuyor.
DOĞU-BATI ARASINDA DERİN UÇURUM
Araştırma sonuçları, İstanbul ile Doğu ve Güneydoğu Anadolu illeri arasında belirgin bir fiyat farkı olduğunu gösteriyor. İstanbul'da belirli bir tutarla satın alınabilen mal ve hizmetler, bazı doğu ve güneydoğu illerinde çok daha düşük bedellerle karşılanabiliyor. Özellikle Şırnak'ta İstanbul'a göre daha yüksek bir satın alma gücü söz konusu. Sağlık ve konut harcamalarında bu farkın daha da belirginleştiği dikkat çekiyor.
ANKARA, İSTANBUL'A GÖRE DAHA UYGUN
TÜİK verileri, başkent Ankara'da yaşam maliyetinin İstanbul'a kıyasla genel olarak daha düşük olduğunu ortaya koyuyor. Ankara, "otel ve lokanta" harcamaları dışında kalan kalemlerin büyük bölümünde İstanbul'a göre daha uygun fiyat seviyelerine sahip bulunuyor.
TARIM BÖLGELERİNDE GIDA PAHALI
Tarım potansiyeli yüksek olan Balıkesir ve Çanakkale'yi kapsayan TR22 bölgesinin, gıda ve alkolsüz içeceklerde Türkiye'nin en pahalı bölgeleri arasında yer alması dikkat çekici. Genel tüketim harcamalarında da bu bölge Türkiye ortalamasının üzerinde seyrediyor. Aydın, Denizli ve Muğla'yı içine alan TR32 bölgesinde de fiyatların ülke ortalamasının üzerinde olduğu gözleniyor.
23 YILDA GELİR ARTIŞI: İLLER ARASINDA AYRIŞMA
TÜİK'in "İl Bazında Gayrisafi Yurtiçi Hasıla – 2024" çalışması, 2002–2024 döneminde illerin kişi başına gelir performansını mercek altına aldı. Veriler, Türkiye genelinde kişi başına gelirin bu dönemde önemli ölçüde arttığını, ancak artış hızının iller arasında belirgin farklılıklar gösterdiğini ortaya koyuyor.
Türkiye genelinde kişi başına gelir artışı belirli bir seviyede gerçekleşirken, bazı iller bu ortalamanın oldukça üzerine çıktı, bazıları ise geride kaldı. Artış oranında Adıyaman ilk sırada yer alırken, Tekirdağ listenin sonunda bulunuyor. İstanbul ve İzmir'deki artış Türkiye ortalamasının altında kalırken, Ankara'nın ortalamanın hafif üzerinde seyrettiği görülüyor.
DÜŞÜK GELİRLİ İLLERDE HIZLI BÜYÜME
Görece daha düşük gelirli illerde kişi başına gelir artış hızının daha yüksek olması; kayıtdışı ekonominin azalması, sosyal yardımların yaygınlaşması ve kamu personeli sayısındaki artış gibi faktörlerle ilişkilendiriliyor.
İSTANBULLUNUN 1.000 LİRASI HANGİ İLDE KAÇ LİRA EDİYOR?
| BÖLGE / İLLER | KARŞILIĞI (TL) |
| Tekirdağ, Edirne, Kırklareli | 1.080 |
| Balıkesir, Çanakkale | 1.043 |
| İzmir | 1.023 |
| Aydın, Denizli, Muğla | 1.059 |
| Manisa, Afyon, Kütahya, Uşak | 1.157 |
| Bursa, Eskişehir, Bilecik | 1.099 |
| Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova | 1.097 |
| Ankara | 1.079 |
| Konya, Karaman | 1.155 |
| Antalya, Isparta, Burdur | 1.079 |
| Adana, Mersin | 1.101 |
| Hatay, Kahramanmaraş, Osmaniye | 1.166 |
| Kayseri, Sivas, Yozgat | 1.173 |
| Kırıkkale, Aksaray, Niğde, Nevşehir, Kırşehir | 1.200 |
| Zonguldak, Karabük, Bartın | 1.117 |
| Kastamonu, Çankırı, Sinop | 1.157 |
| Samsun, Tokat, Çorum, Amasya | 1.137 |
| Trabzon, Ordu, Giresun, Gümüşhane, Rize, Artvin | 1.106 |
| Erzurum, Erzincan, Bayburt | 1.160 |
| Ağrı, Kars, Iğdır, Ardahan | 1.213 |
| Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli | 1.178 |
| Van, Muş, Bitlis, Hakkari | 1.198 |
| Gaziantep, Adıyaman, Kilis | 1.166 |
| Şanlıurfa, Diyarbakır | 1.188 |
| Mardin, Batman, Şırnak, Siirt | 1.231 |
